Залуу Ницше өөрийгөө олохын тулд юу хэрэгтэйг эргэцүүлэн бодож байхдаа "Чи, зөвхөн чи л амьдралын голыг гатлах ёстой, хэн ч чамд гүүр барьж өгч чадахгүй" гэж бичсэн байдаг. 

Нэгэнтээ Э.Э.Каммингс "Өөрөөсөө өөр хэн ч биш байх нь өдөр шөнөгүй, чамайг өөр хүн болгохын тулд чадах бүхнээ хийж байгаа энэ ертөнцөд хүн төрөлхтний тэмцэж чадах хамгийн хэцүү тулалдаанд оролцохыг хэлнэ" гэсэн байдаг.

Харин энэ өөр өөр бодлоор боогдон, угтаа нэг мэт утга агуулгат герман сэтгэгч Хессе ийн захьжээ.

“Өөрийгөө олно гэдэг өөр хүн эсвэл юу ч биш байх, бусдын дуу хоолойг дуурайж, бусдын царайг өөрийнхөөрөө гэж андуурдаг зуршлаасаа салах тухай юм.

Хүнд нэг л зүйл өгөгддөг бөгөөд энэ нь түүнийг бурхан болгож, түүнийг бурхан гэдгийг сануулдаг. Тэр нь хувь заяагаа мэдэх.

Хүнд гаднаас заяа тавилан чинь энэ шүү гэж цохчихвол, сум бугыг унагаж дөнгөдөг шиг тэр цохолт тухайн хүнээ доош нь татдаг. Харин хувь тавилан хүний дотроос, дотоод сэтгэлээс нь ирэхэд түүнийг хүчирхэгжүүлж, бурхан болгодог... Хувь заяагаа таньсан хүн хэзээ ч өөрчлөх гэж оролддоггүй. Хувь тавилангаа өөрчлөх оролдлого бол эрчүүдийг хэрэлдэж, бие биенээ хөнөөх хүүхдийн эрэл хайгуул юм... Бүх уй гашуу, хор, үхэл бол тулгасан хувь тавилан юм. Гэвч үнэн үйлдэл бүр, дэлхий дээрх сайн сайхан, баяр баясгалантай, үр өгөөжтэй бүх зүйл бол амьдарсан хувь тавилан, дотоод эрчимээс урган гарах юм”.

Сэтгэл хангалуун амьдрал гэдэг бэрхшээлээс зугтахын оронд түүнийг тэврэх хэрэгтэй гэсэн Ницшегийн хэлснийг давтаж, Хессе залуучуудад зовлон зүдгүүрээ хүндэтгэж, сониуч зангаар хандахыг уриалж, нэмж хэлэв.

Тэрээр "Чиний гашуун шаналал хувь заяаны дуу хоолой биш болов уу, нэг л ухаарсны дараа тэр хоолой эгдүүтэй болохгүй гэж үү?" хэмээжээ:

[…]

Бидний амьдралыг бүрдүүлдэг үйлдэл ба зовлон нь нэг цогц юм. Тэд нэг юм. Хүүхэд төрөхдөө зовдог, түүнийг хөхнөөс нь салгахдаа зовдог. Энд зовж, эцэст нь үхэх хүртлээ зовдог. Гэвч хүний магтдаг, хайрладаг бүх сайн тал нь зүгээр л сайн сайхан зовлон, зөв, амьд зовлон, бүрэн дүүрэн зовлон юм. Сайн зовж шаналах чадвар нь амьдралын талаас илүү хувийг эзэлдэг - үнэндээ энэ бол бүх амьдрал юм. Төрөх нь зовлон, өсөх нь зовлон, үр нь газар шороо, үндэс нь бороо, нахиа нь цэцэг.

Яг үүнтэй адил хувь тавилангаар хүн зовдог биш шүү найзуудаа. Хувь тавилан бол газар шороо, бороо, өсөлт. Хувь тавилан өвтгөдөг.

Симон Вейл бидний зовлон зүдгүүрийг хэрхэн ашиглах талаар бодохоос олон жилийн өмнө Хэссе бэрхшээлийг "хувь тавилангийн төмөр" гэж үзээд ийн нэмж хэлэв:

“Зовж сурах хэцүү. Эмэгтэйчүүд эрчүүдээс илүү олон удаа, илүү эрхэмсэг амжилтанд хүрдэг. Тэднээс суралц! Амьдралын дуу хоолой ярих үед сонсож сур! Хувь заяаны нар сүүдэрт чинь тоглох үед харж сур! Амьдралыг хүндэлж сур! Өөрийгөө хүндэлж сур! Зовлон зүдгүүрээс хүч ирдэг...”

Жинхэнэ үйлс, сайн сайхан, гэгээлэг зүйлс өдөр тутмын завгүй бужигнаанаас үүсдэггүй, ажиллаад л байдаг, ажиллаад л байдаг ийм үйлээс үүсдэггүй ээ. Агуу үйл, сайхан сэтгэл, гэгээлэг зүйлс уулсын ганцаардмал, чимээгүй байдал, аюулын оргилд ургадаг. Энэ нь таны зовж сураагүй зовлонгоос урган гардаг.

Ганцаардал бол хувь тавилан хүнийг өөр рүүгээ хөтлөх зам юм. Ганцаардал бол хүн төрөлхтний хамгийн их айдаг зам. Могой, бах овоорсон аймшигт зам... Ганцаардалгүй бол зовлон байхгүй, ганцаардалгүй бол баатарлаг байдал байхгүй. Гэхдээ миний санаанд байгаа ганцаардал бол даяанчны агуйн аманд усан оргилуур эгдүүтэй урсдаг гашуун яруу найрагчид эсвэл драмын ганцаардал биш юм.

Ихэнх эрчүүд, сүрэг, ганцаардлын амтыг хэзээ ч мэдэрч байгаагүй байдаг. Тэд аав, ээжийгээ орхиж, харин эхнэр рүүгээ мөлхөж, шинэ дулаан, шинэ хэлхээ холбоонд чимээгүйхэн бууж өгдөг. Тэд хэзээ ч ганцаараа байдаггүй, өөртэйгөө хэзээ ч харьцдаггүй. Мөн ганцаардсан хүн тэдний замыг хөндлөн гарахад тэд түүнээс эмээж, түүнийг тахал мэт үзэн яддаг; Тэд түүн рүү чулуу шидэж, түүнээс холдох хүртэл амар амгаланг олохгүй. Түүний эргэн тойрон дахь агаар оддын үнэр, хүйтэн оддын орон зай; Түүнд гэр, үржүүлгийн газрын зөөлөн дулаан үнэр дутдаг.

Эр хүн ганцаардлын амтыг мэдэрч, хувь тавилантайгаа нүүр тулахыг хүсч байвал унах магадлалд хайхрамжгүй хандах ёстой. Олон түмэнтэй хамт, зовлон зүдгүүрийг даван туулах нь илүү хялбар бөгөөд илүү амттай байдаг. Тухайн өдрийн "даалгаврууд" буюу хамт олны зүгээс хийж гүйцэтгэсэн ажлуудад өөрийгөө зориулах нь илүү хялбар бөгөөд илүү тайтгарал юм.

Уран зураг, яруу найргийн ганцаардлыг биш, харин өөрийн гэсэн өвөрмөц, урьдаас тогтоосон ганцаардлаа олсон хүн ерөөлтэй байх болтугай. Яаж зовохоо мэддэг хүн ерөөлтэй еэ! Зүрхэндээ шидэт чулууг үүрч яваа хүн ерөөлтэй еэ. Түүнд хувь тавилан ирдэг, түүнээс жинхэнэ үйлдэл ирдэг.

Та өөрийнхөөрөө байхаар бүтээгдсэн. Та ертөнцийг дуу чимээ, өнгө аяс, сүүдэрээр баяжуулахын тулд бүтээгдсэн.

Та нарын хүн нэг бүрийн дотор бага насны гүн нойронд байгаа нэгэн далд оршнол бий. Үүнийг амьдралд авчир! Та нарын хүн нэг бүрд уриалга, хүсэл зориг, байгалийн түлхэц, ирээдүй, шинэ, илүү өндөр рүү чиглэсэн түлхэлт байдаг. Үүнийг боловсруулж, эгшиглүүлж, ургуулж байг! Таны ирээдүй энэ эсвэл тэр биш; Энэ бол мөнгө эсвэл эрх мэдэл биш, мэргэн ухаан эсвэл таны арилжааны амжилт биш - чиний ирээдүй, чиний хэцүү аюултай зам бол бурханыг өөрөөсөө олох явдал юм.

А.Долгор