x

Парламентад сөрөг хүчингүй бол гудамжинд ЧУЛУУ бий шүү, МАН!

Л.Гантөмөрийг АН-ын даргаар бүртгүүлэх тухай Ч.Өнөрбаяр, Л.Гантөмөр нарын өргөдлийг өнөөдөр УДШ-ийн нийт шүүгчдийн хуралдаанаар хэлэлцэхээр болжээ. Ингэхдээ “дүрмийн дагуу” Д.Ганбатыг Ардчилсан намын даргаар бүртгүүлэх тухай С.Эрдэнийн өргөдлийг ч бас хамтад нь хэлэлцэх юм байна. Энэ тухай өчигдөр УДШ-ийн цахим хуудаст нийтэлжээ.

“Дүрмийн дагуу” гэдэг энэ үг хашилтанд бичигдэхээрээ огтоос дүрмийн бус, тэгсэн хэрнээр уламжлал, жижиг болоод тогтчихсон зүйлийг хэлдэг гэдгийг эрхэм уншигч гадарлах биз. Товчхондоо бол УДШ-ийн тавьсан занганаас болж дөрөв дэх жилдээ (парламентын нэг бүрэн эрхийн хугацаа) албан ёсоор намын даргагүй яваа АН-ын шинэ даргыг Дээд шүүх бүртгэх үү, үгүй юу гэдэг дээр олон хүн бооцоо тавьж байна. Тэнэг хүн л биш бол ядаж 50:50 хувийн магадлалтай зүйл дээр бооцоогоо тавьдаг биз дээ, яг зоосны хоёр тал шиг. Харин тэр магадлалыг бий болгож байгаа зүйл нь юу гээч!  Хуулиар шийдэх үү, хүчээр шийдэх үү? гэдэг сонголт.

Хуулиараа бол УДШ намын удирдах байгууллагын гаргасан шийдвэрийг хүлээж аваад Улс төрийн намын тухай хууль болон тухайн намын Дээд шүүхэд бүртгүүлсэн Үндсэн дүрэмд нийцсэн эсэхийг нь хянаж үзээд шийдвэрээ гаргах ёстой. Намын даргыг бүртгэж авлаа, эсвэл бүртгэж авахгүй гэдэг хоёрхон шийдвэрийн нэгийг гаргадаг.

Гэтэл өнгөрсөн хугацаанд Дээд шүүх “АН хоёр тусдаа материал ирүүлсэн учраас аль нэгийг нь бүртгэх боломжгүй. Хоёулаа нийлээд хуралдаад ир ээ” гэдэг хариултыг өгдөг байлаа. Уг нь бол хоёр байтугай хорин ч материал ирүүлсэн яадаг юм. Харин тэндээс аль нь нөгөө дээр хэлсэн Улс төрийн намын тухай хууль болон намын үндсэн дүрэмд нь нийцэж байна вэ? гэдгийг л хянаж үзэх ёстой. Түүнээс биш АН-ыг нэгтгэх, нийлүүлэх нь Дээд шүүхийн үүрэг биш юм.

Гэвч Дээд шүүх энэ маргааныг гурван жил сунжруулсны ард улс төрийн нөлөө байжээ гэдэг нь цаг хугацаа улирах тусам тодорч харагдаж байгаа. Өөрөөр хэлбэл, АН даргагүй, албан ёсны бүртгэлгүй байх нь хэнд ашигтай байх вэ? гэдэг асуулт.

2020 оны орон нутгийн сонгуулийг оролцуулаад нийт гурван удаагийн сонгуульд АН даргагүй орсон. Даргагүй нам гэдэг “морь унасан толгойгүй хүн” л гэсэн үг. (Одоо бүр АН-ын албан ёсны нэршил болчлоо л доо) Үр дүнд нь МАН сүүлийн гурван удаагийн сонгуульд өрсөлдөгчгүйгээр ялалт байгуулсан. Ганцаараа уралдаад түрүүлсэн гэсэн үг.

Олон нийтийн зүгээс “АН эв түнжингүй байснаас ийм боллоо. Ардчилал мөхлөө, сөнөлөө” гэж шүүмжилдэг боловч ийм байдалд хүргэсэн өөр хүчин зүйл байсныг үгүйсгэж чадахгүй. Энэ бол эрх баригч намын эрх ашиг буюу Дээд шүүхийн шийдвэр. Манай шүүхийн системд “Хэн мөнгөө төлнө, тэр хөгжмөө захиална” гэдэг зарчим үйлчилдгийг жирийн иргэн ч гадарлахтайгаа.

Тийм болохоор энэ удаа АН ч бас Дээд шүүхийн тогтоосон дүрмээр тоглосон байдаг юм. Өмнө нь хоёр тусдаа хуралдаж байсан ҮБХ-гоо нийлүүлж хуралдаад намын даргаа сонгочихсон, тэрийг нь намын их хурал нь батламжилжээ. Тухайлбал, Л.Гантөмөрийг. Тэгсэн чинь С.Эрдэнэ гэдэг хүн араас нь бас нэг ҮБХ зарлаад Д.Ганбат гэдэг хүнийг намын даргаар сонгожээ. Тэр материалыг нь бас Дээд шүүх бас хүлээж авсан байна. Өнөөдөр энэ хоёр хүний материалыг шүүгчид хэлэлцэх гэж байна л даа. За яах вэ, шүүх шийдвэрээ гаргаг.

Гэхдээ шүүхийн шийдвэрийн цаана АН гэдэг нэг намын хувь заяа, хэн нь дарга, цэрэг байхтай хамааралгүй өөр нэг чухал зүйл орхигдоод байна. Тэр бол парламентад сөрөг хүчин байх ёстой юм уу, үгүй юу? гэдэг асуулт. Ялангуяа өнгөрсөн хоёр сонгуулиар үнэмлэхүй ялалт байгуулж, төрийн бүх эрх мэдлийг гартаа авсан МАН-ын зүгээс явуулж байгаа үйл ажиллагаа, гаргаж байгаа шийдвэр, түүний үр дүнг биеэрээ амссаны дараа иргэд ч гэсэн “Аан, энэ чинь ганц МАН гэдэг нэг улс төрийн хүчнээс болдоггүй юм байна. Ерөөсөө сөрөг хүчингүй, шүүмжлэл, хяналтгүй төр гэдэг ингэж тартагтаа тулдаг, улаан цаймдаа гардаг юм байна. Парламент гэдэг чинь олонхитой, цөөнхтэй, олонхи ньбодлогоо гаргадаг, цөөнх нь тэрэнд нь хяналт тавьдаг тогтолцоо юм байна. Хяналтгүй эрх мэдэл чинь дарангуйлал руу явдаг юм байна. Авилга, хулгай, хүчирхийллийн амьд хөрс нь юм байна” гэдгийг ойлгоод авчихлаа.

Өнөөдөр Л.Оюун-Эрдэнийн Засгийн газар авлигатай хэрхэн баатарлагаар тэмцэж, АТГ хэр олон хэргийг илрүүлж, хичнээн их наядыг хураан авчирсан тухай магтан сайшаасан “уран панаалын” уралдаан болж байна. Гэтэл тэр бүхэн хэзээ бий болсон, хэн бий болгосон, яагаад, яаж бий болсон тухай хэн ч ярихгүй, бичихгүй байна. Ингэхэд парламент тэнцвэрттэй, хяналттай, сөрөг хүчинтэй байсан 2004-2016 онуудад ийм хэмжээний хулгай, ийм олон их наядын дээрэм, тонуул гарч байсан уу? Үгүй л болов уу. Оюутолгойн гэрээ, Эрдэнэтийн 49 хувь гэдэг ухаж дуусдаггүй нэг хоёрхон сэдэвтэй. Азаар тэрэнд нь холбогдоод, ял аваад байгаа нь тун цөөхөн. Гэтэл сүүлийн хоёр парламентын түүхэнд юу болов? ЖДҮХС-гийн хэрэг, Хөгжлийн банкны зээл, Нүүрсний хулгайд нэг хоёроороо ч биш, нийтээрээ намаараа живлээ. Аргаа барсан намын дарга нь намынхаа эсрэг “шүгэл үлээж”, талбай дээр жагсаал зохион байгуулж...

Харин албан ёсны сөрөг хүчин болох АН нь Ардын намаас тамга гуйгаад явж байна. Өмнө нь С.Эрдэнийг гуйгаад очихоор Х.Баттулгыг нь сөргүүлээд тавьчихдаг байсан бол өнөөдөр нь С.Эрдэнэ нь Л.Гантөмөрийнхөө эсрэг МАН-ын шатрын хүү болоод зогсч байна.

Эрүүлээр харвал энэ хоёр хүний хэн хэнд нь намаа хорлох, өшөө хорслоо тайлах шалтгаан байхгүй. Магадгүй, МАН гэдэг “махны машинд” хэрчүүлчихэлгүй амьд үлдэх гэсэн зөн совин нь энэ хүмүүсийг залуурддаг байх. Аль алинд нь АН-ын тамга падгүй болсон. Амьд явах хүсэл бол юугаар ч орлуулшгүй хүч юм.

Гэвч юм бүхэн цаг хугацаатай, эхэллийн цэг байхад төгсгөлийн цэг гэж байдаг. Магадгүй, энэ нь өнөөдөр Дээд шүүхийн нийт шүүгчдийн гаргах шийдвэрээс хамаарах байх. Парламентад сөрөг хүчин байхгүй бол сөрөг хүчин чинь гудамжинд гарчихдаг юмаа. Тэр гудамжинд чинь тамганы оронд чулуу бий шүү... гэж нэг “мэргэн" хүн хэлж билээ. Харин тэр чулуу өнөөдөр МАН-ын цагаан байр луу биш, Төрийн ордон луу нисэх болов уу. Төрийн эргэлт рүү л явна аа гэсэн үг. Нэгэнт чулуу нүүлгээд эхэлбэл тэр чулуу танай манай, хүний өөрийн гэж ялгах болов уу?!

Б.СЭМҮҮН

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (1)

  • Х.нам (172.71.210.249)
    30 жил сөрөг хүчин болчихоод сүүлдээ нөгөөдөхтэйгээ сүүлэрч нэр төрөө унгаачихаад одоо болохоор МАН буруутай гээд хуцалдаад бхын.Өөрсдийн толгойгоо мэдэхгүй намаар ч яахын ер нь.Тээд нам нам ардчилсан нам мину зээ гээд л,Яасан?АН-д хувь өгөхгүй албан тушаал өгөхгүй бна уу?АН-с гарсан Хороон дарга хүртэл бөөн газартай болчихоол зараад л явж бсан даг,одоо тийм ашиг нь бхгүй болчихсон чинь МАН Ан-г бутаргаад бна гэнээ.
    2023 оны 02 сарын 11 | Хариулах
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 3 цаг 40 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 3 цаг 51 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 4 цаг 9 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 4 цаг 16 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 4 цаг 20 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 4 цаг 25 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 4 цаг 30 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 4 цаг 35 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ 19 цаг 34 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна 19 цаг 38 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа 23 цаг 23 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна 23 цаг 37 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна 23 цаг 49 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин Монгол, НҮБ-ын харилцаа: Энхийг сахиулах ажиллагаанаас дэлхийн бодлого тодорхойлох оролцоо руу Өчигдөр 08 цаг 31 мин Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа Өчигдөр 08 цаг 22 мин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх энхийг сахиулагчдыг төрийн одон, медалиар шагналаа Уржигдар 16 цаг 21 мин Хуситууд Йемений түр нийслэл Аден хот руу давшиж эхэлжээ Уржигдар 16 цаг 15 мин Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо Уржигдар 16 цаг 10 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн Хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг явууллаа Баруун болон төвийн аймгуудын ихэнх нутгаар цасан шуурга шуу... “Ерөнхийлөгчтэй, дээр нь эрх барьж байвал нам хагардаг” гэсэ... Монголын баг тамирчид “Дакар-2026” залуучуудын олимпоос хоёр...
Top