x

Тавдугаар шинэ Үндсэн хууль гэгч нь парламентын бус намуудын “өс хонзон” уу?

Өнгөрсөн хоёр хоногийн турш нийгмийн сүлжээнд шуугиан тарьсан шинэ Үндсэн хуулийн төсөлд ЗГХЭГ-ын дарга Д.Амартүвшин өчигдөр тайлбар хийв. Ингэхдээ “Улс төрийн намуудын зөвшилцлийн ажлын хэсгээс ийм төсөл оруулж ирсэн нь үнэн. Гэхдээ Үндсэн хуулийн төсөл бичлээ гээд тэр нь хууль болж батлагдах албагүй. Хамгийн багадаа 2-3 жилийн ажил болно” гэсэн байна. Харин МАН-ын хувьд шинэ Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулж, сонгуулийн тогтолцоогоо өөрчлөх, гишүүдийн тоог нэмэгдүүлэх өмнөх байр суурин дээрээ байгаа гэв. Гэхдээ энэ ч бас баталгаатай биш...

Олон нийтийн сүлжээгээр тараад байгаа “Тавдугаар шинэ Үндсэн хууль” гэгчийн төсөлд МАХН-аас гадна ИЗНН, МУНН, МҮАН,ШИНЭН зэрэг дөрвөн намын дарга гарын үсэг зураж, МАХН-ын дарга Н.Энхбаяр ажлын хэсгийн хэсгийн ахлагчаар ажиллажээ. Өнгөрөгч оны аравдугаар сарын 25-нд Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэд төслөө хүргүүлсэн. Гэвч үүнээс хойш гурван сарын хугацаа өнгөрөхөд хэн ч энэ талаар ам нээсэнгүй. Ийм “зөвшилцөл” байж болох уу?   

Мөн “Улс төрийн намуудын зөвшилцөл” нэрээр байгуулсан энэ ажлын хэсэгт нь эрх баригч МАН болон сөрөг хүчин АН, ХҮН оролцоогүй нь бүр ч хачирхалтай. Дээр нь шинэ Үндсэн хуулийн төслийг иргэдийн Зөвлөлдөх санал асуулгад оруулахаар эрх баригч намаас огт төлөвлөөгүй явж байсан чинь өөрөө гүйж очоод санал асуулгад багтчихсан байсныг санал асуулга явуулахаас хэдхэн цагийн өмнө /урд орой нь/ олж мэдээд яаруу сандруу хассан гэнэ. Яг үнэндээ бол олон нийтийн сүлжээгээр шуугиад эхэлсний дараа л хассан хэрэг л дээ.

Тэгвэл шинэ Үндсэн хуулийн төсөлд,

-Монгол улс нийгмийн чиг баримжаат ардчилсан Бүгд Найрамдах Монгол Улс болно.

-Төрийн далбааг өөрчилж Соёмбо үсгийг голын хөх хэсэгт байрлуулна.

-75, 165 гишүүнтэй хоёр танхимт парламент байгуулна. Их хурлын гишүүдийн 15-ыг нь Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайд хоёр томилно.

-Гурван үеэрээ Монголд амьдарсан иргэд өөр улсын давхар иргэншилтэй байхыг зөвшөөрнө.

-Хууль тогтоох, гүйцэтгэх, шүүх эрх мэдэл дээр “Хяналтын” гэх нэг цоо шинэ эрх мэдлийг нэмж, Хүний эрхийн дээд зөвлөл гэж нэрлээд Ерөнхийлөгч тэргүүлэх юм гэнэ. Тэр нь 25 хүнтэй, гэмт хэрэгтнийг уучлахаас эхлээд шүүх эрх мэдлийг давхар хэрэгжүүлээд явах нь… (Хуулийн төсөл нь нийтэд мэдээлэгдээгүй байгаа учраас нийгмийн сүлжээнд тавьсан сэтгүүлчийн мэдээллийг эх сурвалж болгов)

Заа, нэг иймэрхүү хуулийн төсөл МАН-ын даргын гарт очжээ. Мань хүн гэтэл түүнийг чив чимээгүй хав дарж байгаад “Зөвлөлдөх санал асуулга” гэж нэрлэсэн 1500 хүнээс санал авах гэж байсан нь баригдав аа.

Уг нь бол Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулахдаа тулбал Ард нийтийн санал асуулга явуулах хуультай. Яг сонгуультай адил Монгол Улсын насанд хүрсэн иргэн бүр саналаа өгнө гэсэн үг. 2015 онд АН эрх барьж байхдаа Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийг боловсруулаад /сөрөг хүчин байсан МАН-тай хамтарч/ УИХ-аар оруулахын өмнө Ард нийтийн санал асуулгын тухай хуулийг баталсан. Ард нийтийн санал асуулгаар зөвхөн УИХ-аар хэлэлцэхэд бэлэн болсон нэмэлт өөрчлөлтийн төслийг заалт нэг бүрээр нь санал асуух ёстой.

Харин МАН-ын УИХ-ын сая баталсан /2022.12.22/ Зөвлөлдөх санал асуулга явуулах тухай  тухай тогтоол бол “Улс орны нийгэм, эдийн засгийн тулгамдсан асуудлыг иргэдийн туслалцаатайгаар тодорхойлох, асуудлын эрэмбэ, шийдвэрлэх арга зам, гаргах шийдвэрийн талаар иргэдтэй зөвлөлдөх, үндэсний зөвшилцлийг хангах зорилготой” хэмээн уг тогтоолд бичсэн байдаг. Өөрөөр хэлбэл, энэ нь Үндсэн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулахтай огт холбоогүй гэсэн үг.

Гэтэл сая санал асуулгын төслийг боловсруулахдаа “1992 оны Үндсэн хуулиас үүдсэн нийгэм, эдийн засгийн асуудлыг шинэ Үндсэн хууль батлах замаар шийдэхийг та зөвшөөрөх үү?” гэдэг асуулт явж байсан  зорилго нь “Одоогийн нийгэм эдийн засгийн хүндрэл бэхшээл нь 1992 оны Үндсэн хуультай холбоотой учраас шинэ Үндсэн хуультай болъё” гэдэг саналыг иргэдээс өөрсдөөр нь гаргуулах гэсэн “заль мэх” юм л даа.

Ингэхэд Зөвлөлдөх санал асуулга гэдэг маань хаашаа яваад байна аа? Ерөөсөө Зөвлөлдөх санал асуулга явуулах болсон зорилго нь 1992 оны ардчилсан шинэ Үндсэн хуулийг халах, тавдугаар шинэ Үндсэн хуулийг батлахад байсан юм биш биз?

Ер нь бол одоогийн манай сонгуулийн систем, тойргийн сонгуулиар улс төрийн жижиг намуудад ямар ч боломж олгохгүй байгаа нь үнэн. Хамгийн их мөнгөтэй, хамгийн том нам л ялалт байгуулах боломжтой, хэтэрхий “авилгажсан” сонгуулийн тогтолцоо. Гэхдээ ингэлээ гээд эдгээр намууд 1992 оны Үндсэн хуулийг халъя гэдэг санал гаргах нь бараг боломжгүй зүйл. Үүнийг боломжтой болгодог ганц зүйл нь мөнгө, эрх мэдэл шүү дээ.

Тиймээс энэ удаагийн шинэ Үндсэн хуулийн төслийг улс төрийн жижиг намууд парламентын засаглалаас “хонзонгоо" авахын тулд сэдсэн зүйл, түүнийгээ айж ичихгүйгээр МАН-ын даргад хүргүүлсэн хэрэг гэж огт харагдахгүй байна. Тэдний хувьд шинэ Үндсэн хууль ярьж байхаар сонгуулийнхоо тогтолцоог өөрчлөх, хувь тэнцүүлсэн системийг оруулж ирэх нь ганц арга зам.  Ялангуяа Н.Энхбаяр гэдэг ганц хүнд энэ бурууг тохох нь зүйд нийцэхгүй. Ард нь заавал нэг захиалагч байж таарна. МАН бол өлхөн чадна...

Б.СЭМҮҮН

 

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (4)

  • DANIEL RAY (172.70.46.191)
    LOST CRYPTOS CAN BE RECOVERED BACK Hello everyone digital trading ( Forex, Crypto and Option ) according to statistic is the best way to earn money working from home. But scammers have made it impossible for anyone to benefit from trading, A lot of people have been scammed and have lost their life savings to scammers. I was once a victim of digital trade fraud, but i was able to recover back my lost funds through the help of MorrisGray830 at gmail com and He also taught me the trick behind trading and also the best strategy to enter the market and when to exist the market. He is offering free tutorial on how to become a successful trader and also how to reclaim your lost funds.
    2023 оны 02 сарын 06 | Хариулах
  • Зочин (172.69.252.133)
    Үндсэн хуулийг үндсээр нь өөрчилж ерөнхийлөгчийн засаглалтай болох шаардлагатай,эдийн засгийг бүр чөлөөтэй болгон сахилга дэг журмыг бүх шатанд бий болгохгүй бол цааш явахгүй ээ.
    2023 оны 01 сарын 26 | Хариулах
  • Зочин (172.69.252.132)
    Одоо бий болсон хулгай луйвраасаа яаж олон түмний анхаарлыг холдуулах вэ гэсэн л ажил яваад байна даа
    2023 оны 01 сарын 26 | Хариулах
  • Зочин (172.69.252.132)
    Н.Энхбаяр ерөнхийлөгчөөр ахлуулсан ажлын хэсэг Улс орны өмнө тулгараад байгаа мухардлаас гарах арга замын тухайд энэ Үндсэн хуулийг боловсруулсан гэж бодож байна. Мөнгө эрх мэдлийн төлөө бодол байгаагүй байх аа. Тэр тусмаа энэ намууд чинь Үндсэн хуулийн төсөл боловсруулаад тогтолцоог засья гэж ярьж явдаг. МАН, АН хоёрт тогтолцоог засах Үндсэн хуулийн төсөл санаа байхгүй. Энэ Үндсэн хууль тэр хоёрт ашигтай байгаа болохоор өөрчлөхийг ч хүсэхгүй. Олигархийн төр тэд нарт хэрэгтэй, ард түмний төр засаг тэд нарт хэрэггүй шүү дээ.
    2023 оны 01 сарын 26 | Хариулах
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 3 цаг 48 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 3 цаг 59 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 4 цаг 17 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 4 цаг 25 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 4 цаг 28 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 4 цаг 33 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 4 цаг 38 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 4 цаг 43 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ 19 цаг 42 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна 19 цаг 46 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа 23 цаг 31 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна 23 цаг 45 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна 23 цаг 57 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин Монгол, НҮБ-ын харилцаа: Энхийг сахиулах ажиллагаанаас дэлхийн бодлого тодорхойлох оролцоо руу Өчигдөр 08 цаг 31 мин Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа Өчигдөр 08 цаг 22 мин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх энхийг сахиулагчдыг төрийн одон, медалиар шагналаа Уржигдар 16 цаг 21 мин Хуситууд Йемений түр нийслэл Аден хот руу давшиж эхэлжээ Уржигдар 16 цаг 15 мин Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо Уржигдар 16 цаг 10 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн Хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг явууллаа Баруун болон төвийн аймгуудын ихэнх нутгаар цасан шуурга шуу... “Ерөнхийлөгчтэй, дээр нь эрх барьж байвал нам хагардаг” гэсэ... Монголын баг тамирчид “Дакар-2026” залуучуудын олимпоос хоёр...
Top