x

Хууль тогтоогчид “хамаарал бүхий этгээд”-ээс халшрах болсон шалтгаан

Хоёр хоногийн өмнө (мягмар гаригт) Хууль зүйн байнгын хорооны хуралдаан дээр нэг ийм юм болов оо. (Э.Бат-Амгалан гишүүний агсан согтуу лав биш шүү) Харамсалтай нь, байнгын хорооны хуралдаан дээр Э.Бат-Амгалан гишүүний сэдвээс болоод энэ асуудал олны анхааралд нэг их өртсөнгүй.

Асуудал юу байсан бэ гэвэл, УИХ-ын гишүүн Ш.Адьшаагийн өргөн барьсан Сонирхлын зөрчлийн тухай (Нийтийн албанд нийтийн болон хувийн ашиг сонирхлыг зохицуулах, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчиан сэргийлэх тухай) хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн төслийг Байнгын хороогоор хэлэлцэв. Төслийн агуулга нь хуулийн 20.2-р зүйлд заасан “Нийтийн албан тушаал эрхэлж байсан болон эрхэлж байгаа хүн, эсхүл түүнтэй хамаарал бүхий этгээд нээлттэй тендер шалгаруулалтаар шийдвэрлэснээс бусад тохиолдолд төрийн болон орон нутгийн хэрэгцээнд бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авагч, төрийн санхүүгийн нөөц бүрдүүлэгч, төрөөс баталгаа гаргасан зээл хүртэгч аж ахуйн нэгжийн хувь, хөрөнгө эзэмшигч, хамтрагч, эсхүл эдгээрийг гүйцэтгэж байгаа хувиараа аж ахуй эрхлэгч байж болохгүй” гэдэг хязгаарлалт дээр “төрөөс хэрэгжүүлэх төсөл хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэгч байж болохгүй” гэдэг нэмэлт оруулахаар хуулийн төсөл санаачилжээ.

Төслийн шаардлага нь өнгөрсөн онд олны анхааралд орсон Хөгжлийн банкны зээл, түүнээс хувь хүртсэн улстөрчид, УИХ-ын гишүүд, төрийн өндөр албан тушаалтнуудтай холбоотой гэдгийг ойлгоход хэцүү биш. Тэгсэн байнгын хорооны хуралд оролцож байсан зарим гишүүнээс “Хамаарал бүхий этгээд” гэдэг чинь өөрөө хүний эрх зөрчсөн, Үндсэн хуульд харшилсан заалт юм биш үү?” гэдэг асуулт гарсан. Телевизйн камер, сэтгүүлчид байхгүйг ашиглаад бүр нэг “данхтай цайгаа дундаа тавьсан” шиг буу халж байдаг шүү.

Хачирхалтай нь яг энэ хуралдаанаар Хууль зүйн байнгын хорооны даргад нэр дэвшиж дэмжигдсэн Б.Энхбаяр, Хууль зүйн сайд Х.Нямбаатар хоёр бүр оройлоод “Өнгөрсөн жил манайхан ургийн баяраа хийсэн чинь 200 гаруй хүн ирээд. Би заримыг нь танихгүй юм билээ. Тэднээс хэн нэг нь зээл авсан, хөтөлбөр хэрэгжүүлсэн бол би хариуцлага хүлээх гээд байна. Тэдний хэн яасныг би яаж мэдэх юм бэ” гээд гайхширч байх юм.

Ер нь бол энэ хууль хэрэгжээд 10 гаруй жил болж байгаа. Хамаарал бүхий этгээд гэдэгт хэн хэн багтах вэ гэдгийг хуульд нэг бүрчлэн заагаад өгчихсөн. Тухайлбал “Хамаарал бүхий этгээд” гэж тухайн албан тушаалтны эцэг, эх, төрсөн ах, эгч, дүү, гэр бүлийн гишүүн, хамтран амьдрагч, эхнэр /нөхөр/-ийн эцэг, эх, төрсөн ах, эгч, дүү, бусад нэгдмэл сонирхолтой этгээдийг /3.1.5/; "Нэгдмэл сонирхолтой этгээд" гэж тухайн нийтийн албан тушаалтантай ашгийн төлөө үйл ажиллагаагаар холбоотой хувь хүн, хуулийн этгээдийг хэлнэ /3.1.6/ гээд. Хуулиар бол ургийн баярт оролцож бүх хүн “ашиг сонирхол нэгтэй” этгээд болохгүй ээ гэсэн үг.

Миний мэдэхийн энэ хуулийг 2012 онд УИХ-аар баталснаас хойш ганцхан удаа шүүхийн практикт хэрэглэсэн. Өмнөх парламентын үед гарсан ЖДҮХС-гийн хэрэг дээр. Хоёр дахь нь Хөгжлийн банкны асуудал, гэхдээ шүүхээр ороогүй байгаа. Одоо гурав дахь нь нүүрсний хулгай, төмөр замын хэргүүд шалгагдаад явж байгаа.  

Тэгсэн чинь манай нөхөд “ерөөсөө хамаарал бүхий этгээдийг хуульчлах нь зөвв уу, буруу юу?” гээд яриад эхэллээ. Уг нь бол Ш.Адьшаа гишүүний төсөл Байнгын хороогоор дэмжигдсэн л дээ. Гэхдээ л УИХ-ын гишүүдэд “хамаарал бүхий этгээд”-ийг хажиглах нуугдмал сонирхол байна. Түүнийгээ ил гаргаж, ярьж эхэллээ. Тэр сонирхол нь чухам хаа хүртэл явахыг би байтугай бурхан ч таашгүй. “Хамаарал бүхий этгээд”-ийг хуулиас хасчих юм бол угаасаа энэ хууль байх нь утга учиргүй болж байгаа юм. Ингэж байгаад нэг өдөр нэг иргэн Үндсэн хуулийн цэцэд хандаад, Цэц хүсэлтийг нь хангаад шийдвэрлээд өгчихдөг тал ч бас бий.

Б.ЗАЯА

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 3 цаг 48 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 3 цаг 59 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 4 цаг 17 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 4 цаг 24 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 4 цаг 28 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 4 цаг 33 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 4 цаг 38 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 4 цаг 43 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ 19 цаг 42 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна 19 цаг 46 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа 23 цаг 31 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна 23 цаг 45 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна 23 цаг 57 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин Монгол, НҮБ-ын харилцаа: Энхийг сахиулах ажиллагаанаас дэлхийн бодлого тодорхойлох оролцоо руу Өчигдөр 08 цаг 31 мин Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа Өчигдөр 08 цаг 22 мин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх энхийг сахиулагчдыг төрийн одон, медалиар шагналаа Уржигдар 16 цаг 21 мин Хуситууд Йемений түр нийслэл Аден хот руу давшиж эхэлжээ Уржигдар 16 цаг 15 мин Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо Уржигдар 16 цаг 10 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн Хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг явууллаа Баруун болон төвийн аймгуудын ихэнх нутгаар цасан шуурга шуу... “Ерөнхийлөгчтэй, дээр нь эрх барьж байвал нам хагардаг” гэсэ... Монголын баг тамирчид “Дакар-2026” залуучуудын олимпоос хоёр...
Top