x

УИХ-ын гишүүн хууль тогтоогчоос өөр хэн ч биш байх ёстой

УИХ-ын гишүүн Ц.Даваасүрэнг Барилга, хот байгуулалтын сайдаар томилох чимээ чих дэлсэв. Нийгмийн сүлжээгээр нэг бухимдал. 10 хувийн авилгачин, төсвийн дээрэмчин юу вэ л гэлцэж байна. Гэхдээ сайн тал бас байна гэнэ ээ. Сайдын суудлаар амыг нь хааж байгаад улс төрийн нам, Үндсэн хууль, сонгуулийн тогтолцоогоо өөрчлөх юм гэнэ. Ер нь бол “Монгол хүний зарчмын нэг саналын ард заавал хувийнх нь муу эрх ашиг явдаг” гэсэн хятад хэлц үгийн бодит биелэл нь Ц.Даваасүрэн л дээ. Ямар сайндаа “10 хувийн Даваасүрэн” гэдэг нэр авч байх вэ.

Саяхны жишээ. “Эрдэнэс Тавантолгой”-г нээлттэй хувьцаат компани болгож, олон нийтийн хяналтанд оруулья гэдэг Засгийн газрын шийдвэр гарсан чинь “1072 хувьцааг бирж дээр гаргачихвал ядуу монголчууд бүгдээрээ нэг баян нөхөрт хувьцаагаа зараад алга болно” гэж доромжилсон. Хэрвээ 1072 хувьцаа чөлөөлөгдөөд бирж дээр гүйгээд эхэлбэл хамгийн түрүүнд худалдаж авах хүн нь Ц.Даваасүрэн өөрөө л дөө. Тэгж байж хувьцааны үнэ ханш тогтдог, үүний дараа ноогдол ашиг энэ тэр ярихтайгаа болдог.

Гэтэл манай төр иргэддээ олгосон гэх 1072  хувьцаагаа 10 жил хөдөлгөлгүй хав дарлаа. Худалдах, шилжүүлэх, тэр байтугай өвлүүлэх эрхгүй. Гэтэл энэ 10 жилд хэдэн хувьцаа эзэмшигч нөгөө ертөнцөд очиж, хэдэн ширхэг хувьцаа эзэнгүй үлдсэн бол?! Хувьцаагаа зарах, шилжүүлэх, үр хүүхэддээ өвлүүлэх эрхгүй, ноогдол ашиг ч өгдөггүй бол энэ жинхэнэ өмч, хөрөнгө мөн үү?

Арван жил өнгөрөхөд ганцхан удаа ноогдол ашиг өгсөн, ковидын хоёр жилд "төмөр замын бүтээн байгуулалтад зарцуулна" гээд төр нь өөрөө дээрэмдээд явчихсан. Төмөр замын бүтээн байгуулалт дууссан ч хувьцааны ноогдол ашгийн оронд “нүүрсний хулгай” гэдэг юмаар бэлэг барив.

Атал нүүрсний хулгайн хэрэгт “гүтгэгдсэн” зарим нөхөд /гишүүн Ц.Анандбазар/ “Иргэн бүрт хоёр сая төгрөгийн ноогдол ашиг олгох” хуулийн төсөл санаачилж Засгийн газартаа хариу “бэлэг” барив. Ноогдол ашиг гэдэг зүйл компанийн ашиг орлогоос шалтгаалж хэлбэлздэг болохоос биш УИХ-ын нэг гишүүн уур нь хүрэхээрээ тараагаад цацчихдаг эд биш. Ийм даварсан популистууд улс орны эдийн засаг, төсвийн бодлогыг дампууруулдаг.

Тиймээс популистуудаас ангижрахын тулд сонгуулийн тогтолцоогоо сайжруулах, үүний тулд Үндсэн хуулиа өөрчлөх ёстой болж байна. Парламент дотор нэг хүний саналын жинг багасгаж, гишүүдийн тоог нэмэгдүүлэх ёстой. Намын жагсаалтаар нэр дэвшдэг гишүүдийн тоог нэмэгдүүлж, тойргоос нэр дэвшигчдийн тоог тодорхой хязгаарт барих ёстой болж байна.

Өнөөдөр УИХ дээр Зөвлөлдөх санал асуулгыг зохин байгуулах үүрэг бүхий Зөвлөлдөх зөвлөлийн 11 гишүүнийг нэр дэвшүүлээд явж байна. Олны танилаас хуульч О.Мөнхсайхан, МҮХАТ-ын дарга О.Амарбаясгалан, академич Г.Чулуунбаатар нарын нэр явж байна. Энэ бол санал асуулгыг зохион байгуулах үүрэг бүхий хараат бус Зөвлөл. Төрийн, намын аппарат хөндлөнгөөс нөлөөлөхгүй, зөвхөн олон нийтийн оролцоо, иргэний төлөөлөл дээр тулгуурлаж шийдвэрүүд гарна гэсэн үг. Гол нь санал асуулгад оролцлохоор санамсаргүй түүврээр сонгогдсон иргэдийг үнэн бодитой, зөв мэдээллээр хангах явдал. Үүн дээр улс төрийн, нийгмийн шинжлэх ухааны багш нар, судлаачид, эдийн засагчид, инженерүүд, бизнес эрхлэгчид, улс төрийн намууд, иргэний нийгмийнхэн чөлөөтэй оролцож, өргөн хүрээнд мэтгэлцэх ёстой. Тэгж байж санал асуулгын үр дүн үнэн зөв бөгөөд үр дүнтэй болно.

Тэгэхгүй бол одоо байгаа УИХ, эрх барьж байгаа намд дангаар нь энэ өөрчлөлтийг даатгаад орхих боломж алга. Хамгийн наад зах нь УИХ-ын гишүүдийн тоог нэмэгдүүлнэ гэхээр УИХ-ын гишүүд нь өөрсдөө “Би хэн ч биш болох гээд байна” гээд эсэргүүцэж байна шүү дээ. Бүр нэг хэн ч биш болгож баймаар нөхөд энэ парламент дотор хэтэрхий олон байна гэсэн үг. Ер нь тэгээд УИХ-ын гишүүн хүн ард түмэн, сонгогчдын төлөөлөл, хууль тогтоогч байхаас өөр хэн байх ёстой вэ?

Тэгж яривал Үндсэн хуулийн эцэг гэгддэг Б.Чимэд агсан 1992 оны шинэ Үндсэн хуулийг бичихдээ анх УИХ-ын гишүүний тоог 142 байхаар оруулж ирсэн юм байна. Гэтэл тэр үед бүрэн эрх нь дуусч байсан АИХ-ын депутатууд “УБХ-ын гишүүдийн тооноос /50 гишүүн/ илүү байх ёсгүй” гэж зүтгээд Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхээр /бүх ард түмнээс сонгогдох/ наймаалцаж байж 76 болгосон байдаг. Одоо энэ тоог дор хаяж хоёр дахин нэмэгдүүлэх, үүний тулд сонгуулийн тогтолцоогоо өөрчлөх нь нийгмийн захиалга болчихоод байна. Тэгж байж парламентад нийгмийн бүх бүлгүүд, салбарын төлөөллүүд, инженерүүд, эдийн засагчид, багш, эмч нар, үйлдвэрчний эвлэлүүд, иргэний нийгмийнхэн орж ирнэ.

Тэгж байж парламент жинхэнээсээ "Бага ард түмэн" болох юм байна. Тэгэхгүйгээр, тойрог худалдаж авсан хэдэн бизнесмэн, төрөөс төрсөн тэрбумтнууд ард түмний нэрийн өмнөөс хууль тогтоогоод эхлэхээр иргэд эрх мэдэлгүй, парламент хяналтгүй болж байна.   

Б.СЭМҮҮН

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 3 цаг 48 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 4 цаг 0 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 4 цаг 17 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 4 цаг 25 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 4 цаг 28 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 4 цаг 33 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 4 цаг 38 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 4 цаг 43 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ 19 цаг 42 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна 19 цаг 46 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа 23 цаг 31 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна 23 цаг 45 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна 23 цаг 57 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин Монгол, НҮБ-ын харилцаа: Энхийг сахиулах ажиллагаанаас дэлхийн бодлого тодорхойлох оролцоо руу Өчигдөр 08 цаг 31 мин Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа Өчигдөр 08 цаг 22 мин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх энхийг сахиулагчдыг төрийн одон, медалиар шагналаа Уржигдар 16 цаг 21 мин Хуситууд Йемений түр нийслэл Аден хот руу давшиж эхэлжээ Уржигдар 16 цаг 15 мин Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо Уржигдар 16 цаг 10 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн Хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг явууллаа Баруун болон төвийн аймгуудын ихэнх нутгаар цасан шуурга шуу... “Ерөнхийлөгчтэй, дээр нь эрх барьж байвал нам хагардаг” гэсэ... Монголын баг тамирчид “Дакар-2026” залуучуудын олимпоос хоёр...
Top