Энэ асуулт өчигдөр орой нийгмийн сүлжээний гол хэлэлцүүлэг боллоо. Улсын нэгдүгээр төрөх эмнэлэгт амаржихаар очсон жирэмсэн эхийг эмнэлгийн ажилтнууд хүлээж авалгүй таван минут алдсанаас болж хүүхэд машин дотор төржээ. Энэ хооронд хүүхдийн аав эмч нарыг гуйж, гувшиж, шаардаж, сүүлд нь аргаа бараад нь видео бичлэг хийсэн байна. Эмч нар эхлээд иргэний харьяалал, бичиг баримт шаардаж, дараа нь “мэдээллээ зөв өгөхгүй, хүнээ оруулж ирэхгүй яасан юм, хүүхдийн толгой цухуйсан гэж хэлээгүй биз дээ” хэмээн хэрэлдэж буй бичлэг нийгмийн сүлжээнд тавигдсан.

Бичлэг тавигдсаны дараа нийгмийн сүлжээнд аавыг буруутгасан өнгө аяс давамгайлав. "Хүүхдийнх нь толгой цухуйчихсан байхад эхнэрээ тэврээд гүйхийн оронд бичлэг хийгээд явж байдаг, пүү паа. Хувь хүнийг хариуцлага гэж алга. Төрнө гэдэг чинь хугацаатай эд, тэрийгээ тооцоолоод эмнэлэгт эрт ирэхгүй яасан юм” гэх мэт дүгнэлт, цэцэрхлүүд хөвөрчээ.

Мэдээж хувь хүний хариуцлага чухал л даа. Гэхдээ энэ удаад эмч, эмнэлгийн ажилтнуудын буруу бас байна. Нэгдүгээрт, эмнэлгүүд дүүрэг харгалзахгүй, хамгийн ойрын эмнэлэгт авах салбарын сайдын шийдвэр гарсан. Хоёрдугаарт, төрөлт нэгэнт эхэлсэн бол эмч очих ёстой болохоос биш, иргэн өөрөө эмнэлэгт орж ирэх боломжгүй. Эмч, асрагч нар дамнуурга, хөнжил бариад гүйлдэж байх ёстой болохоос биш “хүнээ авчирахгүй яасан юм” гээд загнаад зогсч байж болохгүй. Энэ тал дээр манай эмнэлгийн үйлчилгээ, эмч, сувилагч нарын ухамсар үнэхээр “0” гэдгийг нийтээрээ харлаа. Хэрвээ эх ганцаараа такси бариад ирсэн бол, эсвэл насанд хүрээгүй хүүхэдтэй явсан бол эмч нар хэнийг буруутгах байсан юм. Хэдийгээр төрөлт цаг хугацаатай байдаг ч гэлээ цагдаж болохгүй зүйл гэж бас байдаг. Хүүхэд төрөх хугацаанаасаа өмнө, эсвэл хоцорч төрж болдог. Дээр нь хотын түгжрэл, хувь хүний бэлэн бус байдлаас болоод эмнэлэгт цаг алдаж ирсэн байж болно. Ганцхан эмнэлгийн үүдэнд ирчихсэн төрж байгаа эхийг эмнэлэг хүлээж авах л үүрэгтэй.

Гуравдугаарт, манай эмнэлгийн барилга байгууламжийн стандартын асуудал. Төрөх эмнэлгийн хаалганы гадаа машины зогсоол байхгүй, байгаа нь битүү машинтай, эмнэлгийн довжоо, орох хаалганы шатнаас болоод машин орох боломжгүй. Ийм шалтгаануудаас болоод эх, хүүхэд хоёр эмнэлгийн хаалгаар орж чадалгүй таван минут алдсан, уур унтуу болж байж арай гэж хүлээж авахаар болоод очиход нь эх нь машин дотор “хүүхэд төрчихлөө штээ” гээд уйлж байсан.

Тэгэхээр энэ удаад бол эмч, эмнэлгийн ажилтнуудын харьцаа, хандлага, эмнэлгийн барилга, зогсоолын стандарт хүнлэг биш, хүндээ зориулагдаагүй байна аа л гэж хэлье. Хувь хүний хариуцлага, хандлага, бэлэн бус байдал энэ тэр бол тусдаа асуудал. Хөдөө орон нутгаас, хотын гаднаас хүндрээд, хугацаа давчуу ирж байгаа хүнийг яах юм? Бас л “хариуцлага, ухамсар” яриад сууж байх уу?

Тэгэхээр эмч, эмнэлгийн ажилтны бэлэн байдал, эмнэлгийн стандарт нэг тусдаа, өвчтөн, үйлчлүүлэгчийн хувийн хариуцлага бас тусдаа асуудал. Энэ тохиолдолд бол эмч, эмнэлгийн ажилтнууд буруутай, эмнэлгийн стандарт чинь хүндээ ээлгүй байна аа л гэж хэлье. Эхлээд хүнээ авар, дараа нь хувь хүний хариуцлагын тухай ярь. Эмнэлгийн үйлчилгээ гэдэг хувь хүний /үйлчлүүлэгчийн/ сахилга хариуцлагаар хэмжигддэг эд биш. Эмнэлгээс шалтгаалах бүх зүйл бэлэн байдалд, яг таг яс тас л байх ёстой. Эмнэлгийн барилга байгууламж, орох гарах хаалга ч гэсэн өвчтөн ямар ч байдалтай ирсэн хүлээж авах боломжтой, хамгийн наад захын шаардлагыг хангасан байх ёстой. Ядаж дамнуурга бариад дээш доош гүйх биш /тэр нь хүртэл манайд алга/, түрээд гүйх боломжтой байх ёстой. Бусдыг нь мэдэхгүй ч нэгдүгээр төрөх эмнэлгийн шинэ барилга лав хоёр хаалга нь хоёулаа өндөр шаттай. Юуны тулд тийм өндөр шат, довжоо байдгийг би лав мэдэхгүй. Уг нь хаалганы гадна, дотор хоёулаа нэг түвшинд байж ядаж хөл муутай хүн, хүүхэд шуухад мөлхөөд ч болтугай орно. Хүнд, хэвтрийн өвчтөнг дамнуургаар түрээд гүйчихнэ. Ийм л стандартаар эмнэлгийн барилгыг барих ёстой биз дээ.

Өчигдөр болсон явдалтай хамааралгүй ч гэлээ өөр нэг том асуудал бол эмнэлгийн өвчтөн хөвтдэг өрөөнүүд дотроо ариун цэврийн өрөөгүй. Давхартаа 1-2 ариун цэврийн өрөөг дундаа хэрэглэдэг. Үүнээс нь болоод өндөр настан, хэвтрийн хүнд өвчтэй хүмүүсийн өтгөн, шингэнийг сахиурууд нь бариад эмнэлгийн коридорыг бүтэн туулдаг явдал одоо ч хүртэл хэвээрээ л байна. Хувийн эмнэлгүүд тийм биш л дээ. Улсын эмнэлгүүд л тийм. Улсын гэсэн болгох яахаараа ийм “улны” үзэлтэй байдгийг бодоод олохгүй юм. Наад зах нь ариун цэвэр, халдвар хамгааллын асуудал шүү дээ. Цаашлаад өвчтөнд өгч байгаа дарамт, зовиурын асуудал. Тэгэхээр ядаж эмнэлгийн барилга дээр “Хэдэн тэрбумаар барьж, хэдийг нь хусах вэ” гэж бодохынхоо хажуугаар эмнэлэг, үйлчилгээнийхээ стандартыг бас боддог баймаар байна. Орох, гарах хаалгаа ядаж намсгамаар байна. Үсрээд хэдэн асрагч, цэвэрлэгчийн орон тоо л нэмэгдэнэ, дахиад хэдэн хүн ажлын байртай л болно биз дээ. Өөрөөр ямар хохиролтой юм?

Б.ЗАЯА