Жагсаал ч ерөнхийдөө намжчихлаа. Энгий иргэд ч залхаа биз дээ, олон хонолоо. Уламжлал ёсоор хүн цуглаад ирэнгүүт л микрофон бүхий этгээд очоод ярьж эхлэнгүүт жагсаалын удирдагч шиг санагдаад эхэлдэг юм өдөр бүр л явав. Өдөр бүр нэг мундаг инфлүинсэр гарч ирээд цаазла, устга гэсэн юм ярьчихаад алга болдог. Тэрийг нь түгээнэ гэж жигтэйхэн ккк. Ийм мундаг зохион байгуулалттай жагсаал урьд өмнө болж байсан ч юмуу. Ер нь бид өөрснөө ингэж зохион байгуулж чадах билүү ч гэж бодогдох шиг. 

Шалтгаан нь “нүүрсний хулгай” гэдэг зүйл

Үгний хувьд ч зөндөө л сонсогдож байсан. Дарга нар нэгнээ ингэж хусдаг л байв. Харин засгийн газраас “албан ёсоор” ингэж ярьж байсангүй. Ерөнхий сайд Их хурал дээр үзэж тарнаа гэдгээ тод илэрхийлж ч байх шиг. Эхний ээлжинд 17 хүнийг нүүрсний хулгайч гээд зарлаад хаялаа. Бөөн баавгай сэрж, зөрүүлээд тэвнэ шидэхээр болсон. Заналтайгаар “би тэгвэл өөр ч юмнууд ярина!” ч гэлцэж байна. Ард бидэнд л сайн биз. Харин мартахгүй байх нь чухал шүү.

Нүүрс янзлах аргууд

Ажиглаад төрсөн бодлоо хуваалцахад, нүүрсийг хулуух үй түмэн арга байгаа ажээ. Хамгийн аймар нь нүүрс ачсан машинуудыг “хоосон” гээд хил гаргачихдаг явдал юм байна. Ёстой шууд утгаараа хулгай кк. Яахаараа ч хэдэн зуун хоосон машин Хятад руу гардын. Юм ачиж авчрах гэж байгаа бол юу авчирсын. 

Дараагийн арга нь нүүрсний чанар, сорьцыг бууруулж аваад аваачаад өгчихдөг. Зөрүү мөнгө аймар гарах нь тодорхой. Бүр мөргөцөг алга болчлоо гэж Шадар сайд С.Амарсайхан Өмнөговиос мэдээлсэн. Тэгсэн уурхайн дарга нь зүгээр л “шатцан” гэж наасан. Шадрын хэлж байгаагаар 6400 шаланз нүүрс чинь одоо дэлхий даяар бөөн юм болно биз дээ “цаана чинь улс шатаж байна” гээд. 

За тэгээд нүүрсний тээвэр гэж байна. Улирал тутам ч билүү зөвшөөрлөө сунгадаг. Энэ зөвшөөрлийг авах, сунгах гэдэгт чинь одоо нэлээн хөөцөлдөлгөө орно шүү дээ ккк. Энэ шуугианы хажуугаар Бодийн барьсан Гашуунсухайтын замтай холбоотой яриа нэлээн дэлгэрч байна.

Гашуунсухайтын төмөр зам

Сэдэв ч тэгээд одоо хуучирч байна доо. Анх гарахад нь бишгүй л шуугилдсан боловч талууд нэг их “явсангүй”. Гэхдээ нэг километр замыг 5 сая доллараар барьсан, нүүрсний үнийг 60 доллараар барьж тогтворжуулаад үнэ хүргэж зараад байна гэдэг юмыг Их хурал дээр мөнөөх 17 ярьсаар байна. Харин Бодь өөрснөө нэг нүүр тайлбар шидээд л чимээгүй болчихсон. 

Энэ ч улстөрчдийн нэгнээ хусах хэрэгсэл болчив уу л гэж харагдаад байна. Учир нь төмөр зам барихдаа хажуугаар нь баахан юм хамт хийснийгээ Бодь бичсэн байсан. Эрчим хүч, баахан барилга байгууламж, том засварын төв мөв. Холбоо дохионы юм нь ч нэлээн нүсэр юмуу даа. Бас хоёр гурван зуун вагон, баахан зүтгүүр толгой багтаж. Ер нь нөгөө замуудаа бодвол хамаагүй цар хүрээтэй дайрч орсон бололтой байна. Тэхээр төмөр замынх нь үнэ Зүүнбаян, Хангитайгаа адил болчихсоныг хүн анзаарахгүй байна гэж байгүй. Тэр нүүрс хямдхан авсан гэсэн нь тэр үеийн ханш байгаад, нүүрсний үнэ унаж босоход дагаад хөдөлжээ. Графикийг нь гүүглдээд тавьчихлаа. Бас тэднийх нүүрсээ уурхайн амнаас аваад шууд тэнд нь зардаг байхад Хятад руу аваачаад дамалдаг гэх мэт яриа хаанаас гараад байдаг юм бол. Ер нь нөгөө тал нь өөрснийхөө хүссэн материалуудыг гаргаад, хүсээгүйгээ нууцлаад байна л гэхээр байна даа. Эсвэл улс юмаа хийлгэж авчаад өгдөг дээрээ цааргалах гэсэн ч юмуу гэмээр. Ядаж Бодь нь сайхан гарч ирээд ийм тийм гээд яралзтал яриад явахгүй юм.

Жагсаал

Үнэхээр цөхөрч, гомдоод жагссан олон хүн байгаа мэдээж. Органик хүмүүс. Тэгэнгүүт жагсаалыг нь шүүмжлэхээр гомдоно. Угаасаа тэгж л таарна. Гэтэл тэднийг биш, харин тэдэн дээр "мордож" байгаа хүмүүсийг нь л хэлээд байгаа хэрэг. Ерөнхийлөгчийн засаглалтай болоё, Засгийг огцруулая, УИХ-ыг тараая, Цаазын ял сэргээе гэх мэтээр нэгнээсээ уралдах нь нүднээ ил. Дээр хэлсэнчлэн цагаан хоолой, сэтгүүлч хоёр авч очоод л жагсаалын удирдагч болчихно. Логик харвал чухам Засгийн газар нь нүүрсчний хулгайчийн эсрэг тэмцэж байгаа юм бол яг энэ цаг үед нь "Засаг огцор!" гэж хэлэх нь аль тал вэ гэсэн бодол төрнө. Энэ мэтээр нэгдсэн удирдлага, төлөөлөл гэж байхгүй, хоорондоо ч учраа ололцоогүй байдлаар л замхарлаа даа. Бидэнд жагсаж сурах шаардлага ч нэлээд чухал байна даа.

АРТАНЬЯН /baabar.mn/