Харанхуй тайз, гялалзсан нүдтэй илтгэгч, сонирхолтой санаа, сэтгэл татам үзэгчид бол TED talks-ийн анатоми билээ.

TED-д тавигддаг илтгэлүүдийг бэлддэг хэвлэл мэдээллийн байгууллага болох TED Conferences ХХК нь "Технологи, Энтертайнмент, Дизайн" сэдвээр хамгийн сүүлийн үеийн сэтгэхүйг сүүлийн 40 орчим жилийн турш хөгжүүлж иржээ.  

Хэдийгээр TED магтаал, зэмлэлийг хоёуланг нь хүртэж байсан ч тэдний нөлөөг үгүйсгэх аргагүй юм. Албан өрөөнд хурлын үе шатнаас эхэлсэн TED илүү өргөжин тэлж, шинэ санаа үнэт бодлыг онцолж, карьераа өсгөх зарим үед дурсамж хадгалах дэлхийн форум болж хөгжсөн. TED бага хурлын стандарт гишүүнчлэл нэг нь 10,000 долларын үнэтэй боловч хэрвээ та бүрэн хэт өндөр хураамжийг төлж чадахгүй бол бие даасан арга хэмжээ дээр илүү хямд тасалбар авах эсвэл онлайнаар үнэ төлбөргүй үзэхэд сая сая хүнтэй нэгдэх боломжтой.

Хүмүүсийг тайзан дээр гарахыг, эсвэл шимтэн сонсохыг хүсдэг TED Talks гэж чухам юу вэ?  Суугаад, TED-ийн уриагаар "дэлгэрүүлэх үнэ цэнэтэй санаанууд"-д бэлэн байгаарай.

ЭХ ТҮҮХ

*Хоолойгоо засах нь*

TED нь 1984 онд телевизийн өргөн нэвтрүүлгийн дизайнер Харри Маркс болон архитектор, график дизайнер Ричард Саул Вурман нарын хамтран зохион байгуулсан нэг удаагийн бага хурал хэлбэрээр эхэлсэн. Анхны бага хурал болох "TED1" нь Apple Macintosh компьютер, цахим ном, CD-ийн анхны харагдацыг харуулсан бөгөөд математикч Бенуа Манделброт, MIT медиа лабораторийг үүсгэн байгуулагч Николас Негропонте нар илтгэгчдийн жагсаалтанд байв. Гэсэн хэдий ч TED1 санхүүгийн хувьд уналтад орсон бөгөөд зургаан жилийн дараа л байгууллага дахин бага хурал зохион байгуулжээ. TED-ийг 1990 онд дахин эхлүүлсний дараа жил бүр болдог арга хэмжээ болсон юм. 2009 онд Калифорниа мужийн Монтерей хотод зохион байгуулагдсан бага хурал илүү олон оролцогчдыг хүлээн авахын тулд Лонг Бич рүү нүүжээ.

Тэр цагаас хойш TED тайзан дээр дизайнераас архитектор, компьютерийн эрдэмтэн, физикч, яруу найрагч, улс төрч гээд олон салбарын илтгэгч нар оролцож байна. TED нь TED Prize, TEDWomen, TED-Ed, TEDGlobal, TED Fellows, TED Institute зэрэг бусад санаачлагуудыг эхлүүлсэн. Магадгүй эдгээр хөтөлбөрүүдийн дундаас хамгийн алдартай нь TEDx бөгөөд үүгээрээ жил бүр дэлхий даяар олон мянган орон нутгийн илтгэлийн арга хэмжээг бие даан зохион байгуулдаг.

ТООН ХЭЛЭЭР:

(ЭНЭХҮҮ НИЙТЛЭЛИЙГ БИЧИЖ БУЙ ЦАГ ҮЕИЙНХЭЭР)

• 73 сая: Сургуулийн сургалтын хөтөлбөрийн талаарх хамгийн алдартай TED ярианы үзэлтийн тоо

• 100,000+: TEDx архив дахь яриа

• 40,404: зохион байгуулсан TEDx арга хэмжээ

• 4,000+: TED Talk-ийн видеог вэбсайтаас нь авах боломжтой

• 3000 доллар: TEDWomen-ийн хуралд оролцох зардал

• 1,224: Удахгүй болох TEDx арга хэмжээ

• 130+: TEDx арга хэмжээ зохиогдсон улсууд

• 100+: TED илтгэлүүдийг танилцуулсан хэл

• 18: TED ярианы төгсгөлийн минут

Чшш...

Хориотой яриа

TED нь тайзан дээр хуваалцсан санаа бүрийг сурталчилдаггүй. TED-ийн удирдамжийн дагуу яриа нь шинжлэх ухаанд үндэслэсэн байх ёстой бөгөөд улс төрийн өдөөн хатгасан эсвэл арилжааны хөтөлбөртэй байж болохгүй.

Үүний үр дүнд зарим яриа TED брэндийн платформоос хасагдсан. Гэхдээ маргаангүйгээр биш...

Ник Ханауэрийн “Баячууд ажлын байр бий болгодоггүй” зохиолыг TED-ийн вэб сайт болон YouTube сувгаас олж чадахгүй. TED-ээс Илон Маск, Билл Гейтс, Жек Дорси (Google болон Амазонтой холбоотой сангаас 1 сая гаруй долларын хувьцаа авсан нь бүү хэл) нартай хийсэн "Digerati-д зориулсан Давос" ярилцлагыг олж үзэх боломжгүй. TED энэ нь "дэлгэрүүлэх үнэ цэнэтэй санаануудын" нэг биш гэж үзсэн аж.

Бусад TED Talks хөөгдсөн ярианд шинэ эриний псевдо шинжлэх ухаан, парапсихологийн салбарт багтах ярианууд орно. Ийм хоёр яриа TEDxWhitechapel-д болсон бөгөөд нэг нь Грахам Хэнкокийн бичсэн "Ухамсрын эсрэг дайн" гэсэн гарчигтай бөгөөд тэрээр хуваарь 1-ийн аяхуаска эмийн хэрэглээг сурталчилсан бол нөгөө нь Руперт Шелдрейкийн "Төөрөгдлийн шинжлэх ухаан" нэртэй бөгөөд шинжлэх ухааны нийгэмлэгт "10 сургаал" гэж нэрлэдэг зүйлээ гаргаж, эсэргүүцдэг.  Та TED YouTube суваг эсвэл архиваас видеог олохгүй.  Үүний оронд TED өөрийн блогтоо Хэнкок, Шелдрейк нарын яриаг нийтэлсэн бөгөөд контекст болон тэдний доод лигт тавигдах тухай тайлбарыг оруулсан байдаг.

Үүний зэрэгцээ зарим маргаантай онолыг TED хагалах блокоос чөлөөлсөн.  Хүн усны сармагчингаас үүссэн гэх яриа одоо ч үндсэн архивт "Шинжлэх ухааны үндэслэлгүй" (TED-ийн үг) гэдэг тайлбартайгаар хадгалагдаж байна. Зарим судалгааны үр дүнг давтаж чадаагүй байгаа хүчирхэг позуудын (TED-ийн бүх цаг үеийн хамгийн алдартай хоёр дахь илтгэл) нарийвчилсан яриа ч мөн адил.  Бусад эрдэмтдийн судалгаагаар маргаантай хэвээр байгаа бэлчээрийн замаар цөлжилттэй тэмцэх тухай өөр нэг яриа нь TED-ийн канон дээр хэвээр байна. Тэд хэвээр байхын зэрэгцээ гурвуулаа видеонуудын доор шаардлага хангасан болон контекст нэмэлтүүдтэй.

TED нь элит, өрөөсгөл үзэлтэй, хуурамч шинжлэх ухааныг сурталчлах гэх утгаар “домог тайлах” нэртэй хуудас үүсгэсэн.

"Хамгийн сайн яригч байх, хамгийн сайн санаатай байх хоёрын хооронд ямар ч хамаарал байхгүй" -Сюзан Кейн, TED 2012-оос "Интровертуудын хүч"

ТОВЧ ТҮҮХ

МЭӨ 350 он: Аристотель илтгэх урлагийн суурь ятгалнын хүрээ болох "Реторик" нэрт зохиол бичжээ.

1932 он: Британийн ахмад Уильям Х.Ричардс олон хэлээр илтгэл тавих чадвартай Жорж роботыг бүтээжээ. AI робот хожим 2020 онд TED Talk хийсэн.

1970 он: Бирмингемийн Алабамагийн их сургуулийн профессор Жеймс С.МакКроски глоссофоби буюу олны өмнө үг хэлэхээс айдаг хүмүүст зориулсан олон нийтийн ярианы түгшүүрийн судалгааг нийтлэв.

1984: TED Conferences ХХК мэндэлжээ.

2006: TED-ийн хамгийн олон үзэгчтэй видео болох анхны TED ярианууд онлайн болсон.

2012: TED Talks нэг тэрбум дахь удаагаа үзэгдэж, хумхаа судлаач Барт Нолс дотуур хувцастайгаа TED илтгэл тавьжээ.

2019 он: TED сан нь 1996 оноос хойш эзэмшиж байсан ашгийн бус байгууллага болох Sapling Foundation-аас TED-ийн хяналтыг авдаг.

2022 он: АНУ-ын дэд ерөнхийлөгч асан Ал Гор 16 жилийн өмнө TED дээр анх ярьж байсан цаг уурын өөрчлөлт болон чулуужсан түлшний үйлдвэрлэлийн талаар илтгэл тавьжээ.

НАМАЙГ ЭНЭ 🐰 НҮХНЭЭС АВААЧ!

Чуулганы эсрэг соёл

TED бол шаталсан хурал юм. Илтгэгчдийг сонгох, илтгэлүүдийг бичих, үзэгчид оролцохын тулд мөнгө төлөх, хэлэлцэх асуудлын дарааллыг дагаж мөрддөх зэрэг. 2007 онд TED-ийн хатуу шинж чанарын хариуд сүүдрийн цуглаан буюу BIL Unconference байгуулагдсан. Энэ нь төвлөрсөн бус, үнэ төлбөргүй, нээлттэй урилгатай байсан бөгөөд TED-ийн онцгой үе шатанд илүү чөлөөтэй эргэх хиймэл дагуул байв.

Чуулганы бус чуулганд оролцогчид юу ярихыг хүсч байгаагаа тодорхойлж, өөрсдийн мөрийн хөтөлбөрөө газар дээр нь гаргаж, Квакерын уулзалт, коллежийн семинарын хэлэлцүүлэг, оролцоотой ардчиллын форумын хоорондох хөндлөнгийн уур амьсгалыг бий болгодог.  Хичээлүүд нь албан бус, оролцогчдын оролцоотой бөгөөд ихэвчлэн "хоёр хөлийн хууль"-ийн дагуу явагддаг бөгөөд хэрэв та орон зайд суралцах эсвэл хувь нэмрээ оруулахгүй бол босч, өөр газар нүүж болно гэсэн үг юм.  Ихэвчлэн илтгэл байдаггүй - гол цэг нь харилцан яриа байдаг.

Энэхүү бага хурлыг үүсгэн байгуулсан нь Германы байгаль судлаач, инфографик судлаач Александр фон Хумбольдт 1828 онд Берлинд нээлттэй форматын бага хурал зохион байгуулж, Европ даяарх эрдэмтдийг санал бодлоо солилцохоор урьсантай холбоотой юм. Чуулганы орчин үеийн давталтууд нь Вэб 2.0 хөдөлгөөнтэй зэрэгцэн гарч ирсэн бөгөөд BarCamp, Foo Camp зэрэг программ хангамжийн инженерчлэлийн салбарт санаачилга гаргаж, тэргүүлжээ.

Чуулганы идэвхжил нь хувь хүнээс нэгдэл рүү шилжиж, мэдлэг бүтээх тухай ойлголтод философийн өөрчлөлтийг харуулсан. 2000-аад оны эхээр технологийн салбарт ажиллаж буй хүмүүсийн хувьд тэд Францын гүн ухаантан Пьер Леви 1994 онд хэвлэгдсэн “Хамтын оюун ухаан: Кибер орон зайд хүн төрөлхтөний шинээр хөгжиж буй ертөнц” номондоо анх гаргаж ирсэн “хамтын оюун ухаан” (CI) хэмээх шуугианыг бий болгох форум болгон татахад таатай байв.

Цахим орон зай болон CI-ийн талаарх мянганы өөдрөг үзэл зарим талаараа бүдгэрч байгаа ч бага хурал үргэлжилж байна. Өнөөдөр энэ хэлбэрийг дэлхий даяар, бизнесээс хэвлэл мэдээлэл, академиас засгийн газар хүртэл бүх салбарт хуулбарлаж байна.

А.Долгор