x

Популизм, популистуудыг мөшгөх нь

Өчигдөр TV5 телевизийн эфирээр хэсэг сэтгүүлч, тоймч нар энэ асуудлыг хөндөв. Долоо хоног бүрийн пүрэв гаригийн орой нэвтрүүлж байгаа тоймчдын хөтөлбөрөөр мэргэжлийн сэтгүүлчид, тоймч, редакторууд оролцож тухайн долоо хоногийн хувьд “онц чухал” сэдвийг хөндөж ярилцдаг болоод байгаа. Энэ долоо хоногийн хувьд хамгийн онц бөгөөд чухал үйл явдал нь гурав хоногийн өмнө салбараараа тэмдэглэн өнгөрүүлсэн Дэлхийн хэвлэлийн эрх чөлөөний өдөр байсан боловч зарим нь арай өөр байр суурийг гаргаж тавив. Магадгүй, долоо хоногийн эхээр эх орондоо буцаж ирсэн (ердөө жил гаруйхны өмнө Австрали улсад Элчин зөвлөхөөр томилогдсон боловч өөрийн хүсэлтээр томилолтоо цуцалсан) Монголын хамгийн том “поп”-уудын нэг Ж.Батзандангаас болсон ч байж болох юм.

Нөгөө талаар энэ сэдэв нь өөрөө өнгөрөгч долоо хоногт УИХ-аар баталсан 2022 оны төсвийн тодотголтой шууд холбогдов. Засгийн газраас оруулж ирсэн төсвийн хэмнэлтийн бодлого, Тавантолгойн цахилгаан станцыг эхлүүлэх, төрийн өмчит компаниудыг хувьчлах асуудал бүхэлдээ унаж, оронд нь УИХ-ын гишүүдийн оруулж ирсэн айлын хашаанд жорлон оруулах, цэцэрлэгийн хүүхдийн хувьсах зардлыг эцэг эхэд нь олгох гэх мэт популист амлалтууд хууль болоод батлагдаад явчихлаа. Үр дүнд нь нийслэлчүүд жилийн жилд зуны гурван сар хэрэглээний халуун усаа таслуулж байна. Ирэх өвөл цахилгааныг чинь хязгаарлана шүү гэж Эрчим хүчний сайд нь занаастай. Эрүүл ухаан, популизм хоёр нэг саванд багтдаггүйн бодит жишээ.

Тиймээс популизм болоод популист улстөрчдийг илчлэх, эсэргүүцэх нь ганц удаагийн ажил биш, хэдэн үеийн тэмцэл байхаас өөр аргагүйд хүрч байна. Ялангуяа иргэдийн мэдэх эрхийг хангах үүрэгтэй сэтгүүлч, нийтлэлчид, мэргэжлийн редакциудын хувьд.  

Популизм, популист улстөрчид гэдэг бидний хувьд шинэ зүйл биш. Бүр 2009 онд Оюутолгойн гэрээг баталснаас хойш, 2010 онд төмөр замын бодлогыг батлахаас эхлээд Монголын улс төрд амь бөхтэй суусан зүйл. Арван хоёр жилийн өмнө Зам тээврийн сайдаар ажиллаж байсан “Женко” Х.Баттулга гэдэг хүн “Монголын төмөр зам өргөн царигтай байхгүй бол Хятадаас танк орж ирээд Монголыг эзэлчихнэ” гэж айлгасаар байгаад дэлхийд бараг ганц Орос ашигладаг 1520 мм-ийн царигтай өргөн төмөр замыг үндсэн сүлжээ байна гээд УИХ-аар батлуулсан. Атал  өнөөдөр ОХУ манай хилийг тойруулж нарийн царигтай төмөр зам тавиад Хятад руу нүүрсээ зөөгээд эхэлчихсэн. Манайх төмөр замгүй учраас хилээ хаалгаад, экспортоо зогсоочихоод сууж байгаа.

С.Ганбаатар гэдэг хүн Оюутолгойн гэрээг байгуулсан цагаас нь эсэргүүцсэн. Тэрнийхээ ачаар УИД-ийн хажууд өрөө түрээслээд Хятадаас фенг шүйгийн эд зүйл зөөж зардаг байсан нөхөр УИХ-ын гишүүн болтлоо тодорч, улсын Ерөнхийлөгчид нэр дэвшиж хүртэл үзсэн. Одоо парламент дотор Оюутолгойг эсэргүүцэгчид ганц нэгээр тогтохгүй, бүхэл бүтэн бүлгийн хэмжээнд ажиллаж байгаа. Популизм гэдэг ийм аюултай, халдвартай эд. Үүнийг 2017 оны сонгуулиар хамгийн төгс ашигласан нь Х.Баттулга. Ердөө жилийн өмнө АТГ-т хэрэг нээлгээд ачигдахдаа тулж байсан нөхөр АН-ыг тэр чигээр нь худалдаж аваад улсын Ерөнхийлөгч болсон. “Монгол ялна” гэдэг ганц үгэнд ялагдаж, орос, хятадын эрлийз болохоос айсан нөхөд бүгд хормойд нь очиж суусан. Монгол ялсан нь хаана байна? Ц.Даваасүрэн гэж эрчим хүчний салбарын “сэг зэм”-ээр хооллодог “шилдэг” популистаас болж Оюутолгой цахилгаан станцаа барилгүй арав гаруй жил хойшлуулж байна.

Ганц Монгол гэлтгүй, ерөнхийдөө дэлхий даяараа популистууд, зүүний бодлоготнуудад эзлэгдээд, популистуудаа дарж авч чадахаа больсон. Дөрвөн жилийн өмнө 2018 онд дэлхийн хамгийн том 46 популистыг нэрлэхэд АНУ-ын Ерөнхийлөгч Трамп тэргүүлсэн. Азаар монголчуудын нэр байгаагүй. Гэхдээ хүн амд нь хуваагаад үзвэл Монгол Улс шууд "хамгийн олон популисттай" орноор тэргүүлнэ. Аюул нь популистуудын тарьсан уршиг,  эдийн засгийн хорлол, сүйтгэл нь 10-20 жилээр үргэлжилдэг. Улс орны хөгжлийг 20-30 жилээр хойш татдаг.

Тиймээс популистуудын гишгэсэн мөр болгоныг мөшгих нь мэргэжлийн сэтгүүлзүйн бас нэг үндсэн үүрэг болчихоод байна. Ядаж л сонины нүүр, талбай, сайтын орон зайгаа популистуудад ашиглуулахгүй, үзэл санааг нь ямар нэг шүүлтүүр, цензургүйгээр нийтэд түгээхгүй байхаас мэргэжлийн сэтгүүл зүй эхэлнэ. Мөн бидний сонгож авсан сонгуулийн тогтолцоо, жижиг тойргийн улс төр, ядуу эдийн засаг популистуудын амьдрах үржил шимтэй хөрс суурь болдгийг санаж, өөрчлөхийн төлөө явах ёстой. 

Популистуудын тухай мэдэх ёстой 6 зүйл

  1. Популистууд нийгмийг хэзээд “ард” ба “элит” гэж хуваадаг
  2. Тэд зөвхөн өөрсдийгөө ард түмний төлөөлөл гэж боддог.
  3. Орчин үеийн популистууд даяарчлалын үр дагавраас айх нийгмийн айдас, түгшүүр дээр тоглолт хийдэг.
  4. Биелүүлэхэд бэрх, дуулиантай амлалт өгсөн улстөрч бүр популист биш.
  5. Популистууд төрийн эрхэнд гарах нь аймшигтай биш ч энэ нь үргэлж улс төрийн хямрал дагуулдаг.
  6. Эрх баригчид чухал асуудлуудыг хэлэлцэх дургүй  бөгөөд шүүмжлэлийг тэнэглэл эсвэл хорон явуулга гэж тайлбарладаг учраас популизм ингэтлээ газар авсан.

Б.СЭМҮҮН

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 4 цаг 33 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 4 цаг 44 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 5 цаг 2 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 5 цаг 9 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 5 цаг 13 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 5 цаг 18 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 5 цаг 23 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 5 цаг 28 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ 20 цаг 27 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна 20 цаг 31 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа Өчигдөр 14 цаг 22 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна Өчигдөр 14 цаг 08 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна Өчигдөр 13 цаг 56 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин Монгол, НҮБ-ын харилцаа: Энхийг сахиулах ажиллагаанаас дэлхийн бодлого тодорхойлох оролцоо руу Өчигдөр 08 цаг 31 мин Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа Өчигдөр 08 цаг 22 мин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх энхийг сахиулагчдыг төрийн одон, медалиар шагналаа Уржигдар 16 цаг 21 мин Хуситууд Йемений түр нийслэл Аден хот руу давшиж эхэлжээ Уржигдар 16 цаг 15 мин Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо Уржигдар 16 цаг 10 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн Хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг явууллаа Баруун болон төвийн аймгуудын ихэнх нутгаар цасан шуурга шуу... “Ерөнхийлөгчтэй, дээр нь эрх барьж байвал нам хагардаг” гэсэ... Монголын баг тамирчид “Дакар-2026” залуучуудын олимпоос хоёр...
Top