x

Хөгжлийн банк ТӨХ-той нийлж хувийн өмчийг дээрэмдэв

Сүүлийн хоёр сар гаруйн хугацаанд бид нийтээрээ л “Хөгжлийн банкинд хулгай нүүрлэжээ” хэмээн пүү, паа болцгоосон. Хулгайлсан нөхдөд хариуцлага тооцож амжаагүй байтал бүр давраад дээрэмчмийн үүр уурхай болжээ.

Өнгөрөгч пүрэв гаригт хуучнаар ТӨХ буюу Төрийн өмчийн бодлого зохицуулалтыг газар “Хөтөлийн цемент шохой” ХК-ийг төрийн өмчид буцаан авсан тухай шийдвэрээ танилцуулав. Маргааш нь эдийн засагч, инженер мэргэжилтэй Л.Наранбаатар /1072 хувьцаа хөдөлгөөний зохицуулагч/ гэх залууг захирлаар нь тавьсан тухай мэдээлжээ.

Асуудлыг гол нь төрийн өмчид очсон тус компанийг хэн удирдахад бус, харин ямар замаар төрд авсан бэ гэдэгт учир байна.

Уг нь бол асуудал анх тус компанийн Хөгжлийн банкинд тавьсан өр төлбөрөөс эхэлсэн. Сая оны эхний нэгдүгээр сард Хөгжлийн банкны найдваргүй зээлийн асуудал сөхөгдөхөд Хөтөлийн “Цемент шохой” ХК-тай холбоотой 62 сая ам долларын төлөгдөөгүй өр гарч ирэв. 2012 аравдугаар сард Хөгжлийн банкнаас авсан зээл төлөгдөлгүй 10 шахуу жил болжээ.

Хэвлэлийнхэн болон Хөгжлийн банкны нөхөд энэ өрийн араас хөөж явсаар ХХБ-ны ТУЗ-ийн дарга “сахал” хочит Т.Эрдэнэбилэг гэдэг хүн дээр буулгасан байдаг юм. Ерөөсөө энэ өрийн цаад эзэн нь ХХБ буюу Т.Эрдэнэбилэг юм байна. Цаасан дээрх эзэн хэнд хамаатай.. гээд. (Олон нийтэд үзүүлсэн өрийн жагсаалтад “Хамаарал бүхий этгээд” гэсэн хэсэгт “ХХБ” гээд биччихсэн байгаа) Шадар сайд С.Амарсайхан бүр "Хөтөлийнхөн Хөгжлийн банкнаас авсан мөнгөөрөө "Эрдэнэт"-ийн төлбөрийг хийсэн" гэж хүртэл мэдэгдэж байв. "Хөтөл"-ийг төрд авахын өмнө энэ битгий хэл гүтгэлэг явсан.

Тэгсэн чинь ХХБ авсан гээд байсан “Цемент шохой” компани маань өөрөө ХХБ-индаа өртэй болж таарав. Энэ өрөө Хөгжлийн банкнаас авсан зээлээрээ төлсөн юм байна. 

Тодруулбал, 2010 онд УИХ, Засгийн газраас (тухайн үед МАН эрх барьж байсан) 1983 онд тухайн үеийн ЗХУ-ын зураг төслөөр, тус улсын техник, тоног төхөөрөмжөөр тоноглогдсон нойтон аргын үйлдвэр жилд 500 мянган тонн цемент, 65 мянган тонн шохой үйлдвэрлэх хүчин чадалтай тус үйлдвэрийн хуурай аргаар жилд сая тонн цемент үйлдвэрлэх хүчин чадалтай үйлдвэр болгон өргөтгөх шийдвэр гарч, гадаад дотоодын хөрөнгө оруулагч нарыг урьсан байна. 2011 оны нэгдүгээр сард сонгон шалгаруулалт болж, үндэсний хөрөнгө оруулагч “Бэйсмент” ХХК-ийг шалгаруулжээ. Хөрөнгө оруулалтын гэрээг 10 жилийн хугацаатай байгуулж, төслийг хэрэгжүүлэхийн тулд “Бэйсмент” компани Улаанбаатар, ХХБ-наас нийт 39,5 сая долларын зээл авсан, өргөтгөлийн ажил 2014 онд дуусч, үйлдвэр ажиглалтад орсон. Үүнээс хойш жилийн дараа буюу 2015 оны аравдугаар сард Ч.Сайханбилэгийн Засгийн газар Хөтөлийн “Цемент шохой” ХК-ийг хувьчилсан байна.  

Ингэхдээ, тухайн үеийн ТӨХ буюу Төрийн өмчийн бодлого зохицуулалтын газар тус компанийг өртэй нь хамт зарсан байна. Компанийг төрийн өмчид байхад үүссэн 28,5 тэрбум /28,566,747,900/ төгрөгийн богино хугацаат өр төлбөр, барилгын салбарыг дэмжих, орон сууцны үнийг тогтворжуулах хүрээнд олгосон 10 тэрбум төгрөгийн зээл, 1.1 тэрбум төгрөгийн банкны зээл, нийт 39,7 тэрбум төгрөгийн өр, төлбөрийг төлөх нөхцөлтэйгөөр нийт 11,9 тэрбумаар үнэлэгдэж байсан 119 сая ширхэг төрийн мэдлийн хувьцааг 1,4 тэрбум төгрөгөөр иргэн М.Бөх-Очирын “Бэйзмент” ХХК-д худалдсан байна.

Төлбөрийн урьдчилгаа буюу дэнчингийн /нийт үнийн 20 хувь/ 277 сая 221 мянга 280 төгрөгийг Төрийн өмчийн хорооны ....9006 тоот дансанд шилжүүлснээр тус компани 100 хувь М.Бөх-Очир гэдэг хүний өмч болов. Төлбөрийн үлдэгдлийг жил хагасын хугацаанд хэсэгчлэн төлж, 2017 оны гуравдугаар сарын 17-нд барагдуулсан байна.

Тэгэхээр ТӨБЗГ-ын даргын өнөөдөр яриад байгаа “Жилийн 54 тэрбумын борлуулалтын орлоготой компанийг 1,4 тэрбумаар авчихаад Хөгжлийн банкнаас авсан зээлээ төлөх талаар хуруугаа ч хөдөлгөөгүй” гэдэг нь хуудуутай мэдээлэл болж таарах нь.

Нэгдүгээрт борлуулалтын орлого гэдэг бол цэвэр ашиг биш. Борлуулалтын орлогоос ажилчдын цалин /745 ажилчинтай/, НДШ-ийг төлж, үйлдвэрлэлийн зардал, түүхий эдийн үнэ гэх мэтийг хассаны дараа цэвэр ашгийг тооцдог.

Хоёрдугаарт, хувьцааны үнэд төлсөн 1,4 тэрбумын төгрөг дээр шилжиж ирсэн компанийн өмнөх өр, төлбөрийг нэмж тооцож байж хувьчилж авсан нийт үнэ гарна.

Хамгийн гол нь Хөгжлийн банкнаас зээлсэн мөнгөө өөр банкны өрийг төлөхөд ашигласан гэж буруутгадаг. Гэтэл тэр нь 2011 онд үйлдвэрлэлийн техник технологийг шинэчлэхэд зориулж хоёр банкнаас авсан 35 сая ам.долларын зээлийн өрийг хүүгийн хамт төлсөн, тэр мөнгийг нь Хөгжлийн банк өөрөө шилжүүлсэн болж таарав.

Товчхон хэлбэл, Хөтөлийн “Цемент шохой” компанийг төрд буцааж авсан ганц шалтаг буюу шалтгаан нь Хөгжлийн банкинд тавьсан өр байжээ гэсэн үг. Тэгэхээр банкны өр барагдуулах үүргийг төр хүлээдэг үү? Үгүй. Эсвэл өрийг барагдуулах асуудал нь өмчийг хувьчилсантай холбоотой юу? Бас л үгүй.

Яг өнөөдрийн нөхцөлд хөгжлийн банкны хийх ёстой зүйл бол төлөгдөөгүй өр, төлбөрөө шүүхээр нэхэмжлээд, төлж чадахгүй тохиолдолд компанийг дуудлага худалдаанд оруулаад хохирлоо барагдуулах ёстой. Банкны хохирлыг барагдуулахад зарцуулснаас бусад нь хөрөнгө өмчийн эзэнд очих ёстой.

Ийм ажлаа хийх, банкийг хохиролгүй болгохын оронд төрийн төлөөлөгчтэй тохой нийлүүлээд “хувийн өмчийг хураа” гэж суугаа Хөгжлийн банкны удирдлагыг дээрмийн бүлэг, мафи гэж нэрлэхээс өөр аргагүй. Хамгийн гол нь хувийн ч бай, төрийн ч бай банк хүний өмчид шүүхийн шийдвэргүйгээр халдах эрх байхгүй. Тэгээд ч Хөгжлийн банкны мөнгө төрийн буюу төсвийн хөрөнгө биш гэдгийг ойлгох ёстой.

Б.СЭМҮҮН

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 4 цаг 40 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 4 цаг 52 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 5 цаг 9 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 5 цаг 17 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 5 цаг 20 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 5 цаг 25 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 5 цаг 30 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 5 цаг 35 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ 20 цаг 34 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна 20 цаг 38 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа Өчигдөр 14 цаг 22 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна Өчигдөр 14 цаг 08 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна Өчигдөр 13 цаг 56 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин Монгол, НҮБ-ын харилцаа: Энхийг сахиулах ажиллагаанаас дэлхийн бодлого тодорхойлох оролцоо руу Өчигдөр 08 цаг 31 мин Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа Өчигдөр 08 цаг 22 мин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх энхийг сахиулагчдыг төрийн одон, медалиар шагналаа Уржигдар 16 цаг 21 мин Хуситууд Йемений түр нийслэл Аден хот руу давшиж эхэлжээ Уржигдар 16 цаг 15 мин Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо Уржигдар 16 цаг 10 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн Хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг явууллаа Баруун болон төвийн аймгуудын ихэнх нутгаар цасан шуурга шуу... “Ерөнхийлөгчтэй, дээр нь эрх барьж байвал нам хагардаг” гэсэ... Монголын баг тамирчид “Дакар-2026” залуучуудын олимпоос хоёр...
Top