Өчигдөр орой АТГ-аас есөн хүний бүрэлдэхүүнтэй баг очиж, Дарханы хат төмөрлөгийн үйлдвэр, Хөтөлийн цемент, шохойн үйлдвэрүүдийн үйл ажиллагааг зогсоон битүүмжилжээ. Уг ажиллагаа сүүлийн үед шуугиан тарьж буй Хөгжлийн банкны зээлийн асуудалтай холбоотой аж. Тодруулбал, Хөгжлийн банкны хамгийн том зээлдэгчдийн тоонд багтаад байгаа “сахал” хэмээх Т.Эрдэнэбилэгийн хөлийг тушихын тулд уг арга хэмжээг авсан бололтой.

Хөгжлийн банкнаас сүүлд зарласан, шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан чанаргүй зээлүүдийн тоонд Т.Эрдэнэбилэгийн хамаарал бүхий гэж үзэж байгаа “Кью Эс Си” компани багтсан бөгөөд төлөгдөөгүй зээлийн өр 212 тэрбум төгрөг хэмээн зарласан билээ. Тодруулбал, Хандгайт өртөөнөөс Төмөртэйн уурхай хүртэл 33.4 км урт төмөр зам болон ачиж, буулгах терминал барих ажлыг санхүүжүүлэхээр 2014 онд 71.3 сая ам.долларын зээл авсан нь төлөгдөлгүй 212 тэрбум төгрөгийн өр төлбөр үүсгээд байгаа юм байна.

Харин Хөгжлийн банкнаас гаргасан мэдээллээр хар төмөрлөгийн болон цементийн үйлдвэрүүд дээр ямар нэг өр төлбөр зарлагдаагүй. Хөтөлийн цементийн үйлдвэр дээр 2012 оны сонгуулийн өмнө авсан 61,2 сая долларын зээл мөн эргэн төлөлтийн хоцрогдолтой явсныг Хөгжлийн банкнаас нэхэмжлэл гаргаж шүүхээр шийдвэрлүүлсэн юм байна. Мөн одоо яригдаж буй  “Кью Эс Си” ХХК-ийн 71.3 сая ам.долларын зээлийн өрийг ч бас УДШ-ийн иргэний хэргийн хяналтын шатны шүүхээр хэлэлцэж, 192,6 тэрбум төгрөгийг тус компаниас гаргуулахаар шийдвэрлэсэн юм байна.

Гэвч сүүлд үүссэн дуулианы дараа /2022.02.21/ Нийслэлийн прокурорын газраас өмнө Хөгжлийн банктай холбоотой шүүхээр шийдвэрлэгдсэн 50 орчим хэрэг, материалыг өөр дээрээ татаж хянаад 19-ийг нь дахин сэргээхээр АТГ-т шилжүүлсэн юм байна. Өмнө нэгэнт шүүхээр орчихсон, иргэний журмаар шийдвэрлэгдчихсэн зээлийн асуудлыг дахин сэргээж, эрүүгийн хэрэг үүсгүүлэхээр АТГ-т шилжүүлсэн нь сонирхолтой биш гэж үү?  

Нэг зүйлийг баталгаатай хэлэхэд, Хөтөлийн цемент болон "Кью Эс Си" дээр лав зээлийг зориулалтыг өөрчилсөн буюу "мөнгө угаасан" асуудал лав яавч гарахгүй. Цементийн үйлдвэрийн хувьд Засгийн газраас дэвшүүлсэн хөтөлбөрийн хүрээнд барилгын салбарыг импортын хараат байдлаас гаргахын тулд санхүүжүүлсэн зээл. Монполимет, МАК болон Хөтөлийн цементийн үйлдвэрт яг ижил нөхцөл, ижил шаардлагаар зээл олгосон. Харин Хөгжлийн банк өөрөө дундаас нь нэг төгрөгөөр, нөгөө нь доллараар эргэн төлөлтөө хийх ялгавартай нөхцөл өгснөөр маргаан гараад байгаа гэж сонссон юм байна. "Кью Эс Си"-гийн хувьд  Хандгайт өртөөнөөс Төмөртэйн уурхай хүртэл 33.4 км урт төмөр зам болон ачиж, буулгах терминалыг аль 2015 онд бариад ашиглалтад өгчихсөн.

Тэгэхээр одоо өрнөж байгаа үйл явдлыг харвал Хөгжлийн банкны зээлийн асуудал аль хэдийн савнаасаа хальж, бүлэглэлүүдийн зодооноо ил гаргаж эхэллээ. Энэ янзаараа тун удахгүй "сахал" Эрдэнэбилэгийг баривчиллаа, цагдан хорилоо гэж сонсогдох вий. Өр төлбөрөөр шалтаглаад МАН-ынхан өмнө төрийн өмчид байгаад хувьд очсон компаниудыг буцааж авахаар зориглож ч магадгүй. Тийм шалтаг үүсгэхийн тулд л Дарханы төмөрлөг, Хөтөлийн цементийн үйлдвэрүүдийг битүүмжилсэн байж таарна. Тиймгүй байсан бол одоо үүсээд байгаа асуудлаа яая гэж байж өмнө шүүхээр шийдэгдчихсэн зээлийн асуудлуудыг сэргээж шалгана гэж байх уу?

Б.ЗАЯА