x

"Тэнэгүүд нийгмийн анги, давхаргаас үл хамаараад жигд тархацтай, бүлэг бүрд эзлэх хувь нь ойролцоо байдаг"

“Хоёр хулганын тухай үлгэр. Хоёр хулгана аягатай сүүнд унажээ. Эхний хулгана шууд бууж өгөн живж үхсэн. Харин хоёр дахь нь сүүг цөцгий болтол нь самардсан гэдэг. Тэгээд аяганаас гарч амьд үлдэж чаджээ”

Хоёр хулганад тохиолдсон явдлыг арай өөр талаас нь төсөөлөх гээд үзье. Хэрвээ нэг нь шууд бууж өгөхгүйгээр нөгөө хулганатайгаа адил самардсан бол юу болох байсан бол гэдэг талаас нь. Тэгсэн тохиолдолд аягатай сүү цөцгий болох хугацаа нь хоёр дахин богиносох байсан. Бас нэг хулганын зарцуулах энерги ч тийм хэмжээнд багасах байв. Гэвч харамсалтай нь нэг нь шууд үхээд өгсөн. За энэ ч яахав, нэг нь үхээд нөгөө нь амьд гарч. Хаа очиж гайгүй үр дүн. Харин хамгийн аймшигтай хувилбар нь тэр үхдэг хулгана хэрвээ монгол байсан бол юу болох бол оо??? Би үхэж байгаа бол чи ч үхэх ёстой гээд нөгөөдхөөсөө зүүгдээд хамт живж үхнэ гэх биз. Монголчууд бид “үхэх” мөрөөрөө үхэхгүй заавал “дэр” хийж чадрах гэж зүтгэдэг нь зовлонтой... 

Үүнийг тэнэглэлийн гуравдугаар хууль гэдэг. Бүүр “алтан” хууль нь. Уг хуулийг “тэнэг хүн гэдэг нь хэн нэгэнд эсвэл хэсэг бүлэг хүнд алдагдал учруулсан атлаа өөртөө мөн ашиг бус, алдагдал бий болгож буй этгээдийг хэлнэ” гэж томьёолдог. Өөрөөр хэлбэл хүнд лай болоод зогсохгүй, өөртөө ч гай болдог хүн. Энэ хууль манайд ёслол төгөлдөр үйлчилдэг. Тэгээд уг хуулиараа зохицуулагддаг нийгмийн харилцааны хүрээг тамын тогоо гэж бид нэрлэдэг. Монголын хууль гурав хоног гэх үг үүнд даанч хүртээлгүй. Тун чиг амь бөхтэй “хууль”... 

Дээрх хулганын тухай үлгэр гардаг кино бол Чадвал намайг бариарай. Том Хэнкс, ДиКаприо хоёр хулгайч цагдаа болж тоглодог. Нэгэн залуу луйварчин тоймгүй их гэмт хэрэг үйлдэж үйлдэж эцэст нь баригдан өөрийн “эрдэм чадлаа” ашиглан цагдаагийн албанд зүтгэжэхэлснээр дуусдаг. Мэдээж кино бол кино. Амьдрал бол шал өөр. Тэр тусмаа бидний хувьд. Учир нь хулгай луйвар гэдэг бидний амьдрах хэлбэр, амь зуух үндсэн арга хэрэгсэл. Тэгж амьдрахыг хүсээгүй нэгнээ хачин их ад үздэг. Амжилт бүхний ард асар том хулгай луйвар байх ёстой хэмээн эргэлзээгүй харддаг. Монголчууд бид ч яахав бүгд хулгайч луйварчид, харин биднийг тойроод баахан “цагдаа сэргийлэх” гэж хий хоосон айж түгшдэг. Хулгайч хүний амьдрал хэцүү...

Би юу хэлэх гээд байна гэхээр...бид өдөр болгон л большевик залбирал үйлдэхээс өөр юу ч чаддаггүй, боломж л олдвол бие биеэ эвтэйхэн тонгорчих гэсэн тамын тогооны тэнэгүүд болж дуусжээ. Большевик залбирал гэж үү? “Бурхан минь, намайг тэдэн шиг ухаантай, бас баян болгоод өгөөч” гэж эрүүл ухаантай хүн залбирдаг бол... большевикууд “Бурхан минь тэднийг над шиг тэнэг, над шиг ядуу тарчиг болгооч дээ” гэж нударга зангидан, шүдээ хавирдаг байна. М-Си-Эс нэг тансаг барилга өөрийн газарт, өөрийн хөрөнгөөр, өрөөлөөс түрүүлж барих юм гэнэ... Тэгтэл нөгөө хүнд гарууд маань тийм балай юм барьж байхаар нийтийн цэцэрлэгт хүрээлэн байгуул гэх. И-март, Ки-Эф-Си монголд орж ирлээ... үүнийг сонссон нөгөө хэд маань монголыг солонгосчууд эзэллээ гэх юм уу, бидний үр хүүхдүүдийг генийн өөрчлөлттэй тахианы махаар цатгаж, илүүдэл жинтэй эр эм нь мэдэгдэхгүй хүн сүг болгох хятадын явуулга гэж орилолдох жишээтэй. 

Өнөөдөр чуулганаар нэгэн асуудлыг авч хэлэлцжээ. Эрдэнэбүрэнгийн усан цахилгаан станц. УИХ, Засгийн газраар нэгэнт хэлэлцээд дэмжигдсэн ажлыг сумын хурлын дарга эсэргүүцэж, бүүр болоогүй тогтоол гаргажээ. Тэгсэн ч энэ ажлыг гацааж чадахгүй бол хятадын элчин сайдаас хувийн шугамаар “туслалцаа” авах юм гэнэ. Тэнэг хүмүүс таны бодсоноос хамаагүй их байдаг нь тэнэглэлийн нэгдүгээр хууль. Хэрвээ тэр нөхөр ямар нэг эрх мэдэлтэй, нийгэмд нөлөөтэй бол хор хохирол нь хэд дахин үрждэг нь жам. Өнөөдөр ч яахав, сумын нэг хурган дарга. Сүртэй юм биш гэж та бодож магадгүй. Гэвч тэнэг биш хүмүүс тэнэгүүдийн хор хохирол учруулах чадварыг үргэлж дутуу үнэлдэг. Энэ бол тэнэглэлийн дөрөвдүгээр хууль болой.

Тэгээд болоогүй тэнэгүүд нь нийгмийн анги, давхаргаас үл хамаараад жигд тархацтай, бүлэг бүрд эзлэх хувь нь ойролцоо байдаг ажээ. Тодорхой хэлбэл, сумын захиргаа байна уу? Соёлын яам байна уу? Их хурлын танхимд ч, шинжлэх ухааны академид ч тэнэгүүд яг л ижил хувь хэмжээг эзлэн, хаа нэгтээ хэзээ ч хамаагүй Геростратын гавьяа байгуулах боломжийг анан хүлээж, тэсэж ядан суудаг гэнэ. Герострат гэдэг нь мөнхийн алдар нэр хүртэхийн тулд сүм шатаасан эртний нэг тэнэг. Гэтэл манайд "гавьяат" цолтнууд мундахгүй элбэг...

Жамъян /baabar.mn/

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 5 цаг 23 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 5 цаг 34 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 5 цаг 52 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 5 цаг 59 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 6 цаг 3 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 6 цаг 8 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 6 цаг 13 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 6 цаг 18 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ 21 цаг 17 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна 21 цаг 21 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа Өчигдөр 14 цаг 22 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна Өчигдөр 14 цаг 08 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна Өчигдөр 13 цаг 56 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин Монгол, НҮБ-ын харилцаа: Энхийг сахиулах ажиллагаанаас дэлхийн бодлого тодорхойлох оролцоо руу Өчигдөр 08 цаг 31 мин Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа Өчигдөр 08 цаг 22 мин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх энхийг сахиулагчдыг төрийн одон, медалиар шагналаа Уржигдар 16 цаг 21 мин Хуситууд Йемений түр нийслэл Аден хот руу давшиж эхэлжээ Уржигдар 16 цаг 15 мин Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо Уржигдар 16 цаг 10 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн Хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг явууллаа Баруун болон төвийн аймгуудын ихэнх нутгаар цасан шуурга шуу... “Ерөнхийлөгчтэй, дээр нь эрх барьж байвал нам хагардаг” гэсэ... Монголын баг тамирчид “Дакар-2026” залуучуудын олимпоос хоёр...
Top