x

Батзаяа дүүтэйгээ салах ёс гүйцэтгэнэм

Батзаяа маань яваад өглөө. Бид хоёр ах дүүгийн хүүхдүүд, миний үеэл дүү. Бидний өвөг эцэг олон хүүхэдтэй байсан. Тэндээс Батзаяагийн аавынх бүр олон хүүхэдтэй, дээр нь бас хоёр өргөмөл бандитай. Ингэхээр надад хамаарах үеэл хаяал тэдний үр хүүхэд ач гуч гэхээр шоргоолжин түм. 100 жилийн дотор нэг хүний үр удам ийм олон болдог аж.

Өвөг эцгээс доош энэ олон үр ач нар эцгийн талаас бүгд Завхан Цагаанхайрхан сумынхан, харин эхийн талаас Монголын бараг бүх аймагт хамаарах байх. Эцэг эх маань сургууль төгсөөд Архангайд хуваарлагдаж битэнд төрсөн, харин хоёр дүү нь тэндээс гэрэлсний нэг нь Батзаяагийн ээж. Хэдийгээр тэднийх олон хүүхэдтэй ч тун багад нь ээж нь өөд болсон учир хагас өнчин өсцгөөсөн юм. 

Жүжигчний авъяас нь их багаасаа илэрсэн, хошин шог зантай, бусдыг элэглэх чадвартай болохоор хүн болгон л том болоод жүжигчин болох хүүхэд гэдэг байж билээ. Үнэхээр ч дунд сургууль төгсөөд Багшийн дээдийн кино драмд орсон. Оюутан байхдаа хэд хэдэн кинонд тоглосноор улс даяар танигдах болсон юм. Дүрүүд нь голдуу л хошин шог талдаа.

Хүүхдийн театрт Нямгаваа найруулагчийн дор ажиллаж байхдаа 1979 онд цэрэгт татагдваа. Хятад, Вьетнамын дайн болсон учир Монгол улс цэргийнхээ хүчийг эрс нэмэгдүүлж бараг л эр хүйстэй болгоныг армид татсан жил л дээ. Санжийн Баяр, Дашдоржийн Баярхүү гээд өдгөө хүмүүсийн сайн таних найз нар маань явсан. Тэд тэндээ офицерууд болсон. Харин Батзаяа армид үлдэхээс татгалзан гурван жилийн хугацаат цэргийн албыг хаасан даа. 

1990 оны хувьсгал бүх хүнд цаашид амьдралаа хэрхэн зохиохын өөрснөө шийдэх бололцоо олгосон юм. Алдсан нь ч бий, оносон нь ч бий, огт сонголт хийгээгүй төрдөө үлдсэн нь ч бий. Урлагийнханд бүр ч том боломж, сонголт өмнө нь хаалгаа нээжээ. Сосорбарам, Найдандорж, Онон, Одончимэг, Батзаяа гээд нийгэмд хэдийнээ байр сууриа олчихсон байсан найруулагч жүжигчин залуучууд чөлөөт уран бүтээлийн замыг сонгосон юм. Үнэндээ үзэл суртлын үнэгүй зарц явсаар залхсан байх.

Батзаяа бусад жүжигчдийг талдаа татан, Улаанбаатарын том том заал түрээслэн голдуу инээдмийн хошин үзүүлбэр, бичил тоглолт тоглохоос чөлөөт уран бүтээлээ эхэлсэн. Ийм төрөл Монголдоо анхных байсан, тэгээд ч түүнийг зарим нь хошин шогийн анхны хаан гэж нэрэлдэг байлаа. Жэксоныг попын хаан гэдэг байсан шиг. Анхных учир үзэгчид ч шаваастай. 

Хошин урлаг Монголын театрын урлагт бие даасан том төрөл болон өргөжсөн. Чанар, далайц, сэдэв, ололт, оролцоо ч тэр дороо маш хурдан өргөжин тэлж билээ. Удахгүй хүрээгээ тэлж кино дэлгэц, телевизийн дэлгэцэд нэвтэрсэн билээ. Хошин урлагийг ч кино дэлгэцэд хүргэх ажлын анхдагчийн нэг нь Батзаяа. Үзэл суртлаас чөлөөтэйгээр гэдэг утгаараа. Явсаар хошин урлагт хамгийн авъяастай чадалтай жүжигчид, найруулагчид цугласан, тэд ч хамгийн сонирхолтой, шинэлэг, асуудал дэвшүүлсэн тоглолт үзүүлэх болсон ба найруулга, тайз засал, шинэ санаа, орлогоороо тэргүүлэх болжээ.

Хошин урлагийг ихэд басамжлан жигшлээ илэрхийлдэг “шүүмжлэгч” нэлээд харагддаг. Атаархагчид даа. Аль эртний Герегээс урлагийн энэ төрөл нийгмийн амьдралд том орон зай эзэлсээр ирсэн. Шоглолын мэдрэмж гэж хүний оюуныг сорьсон илтгэцүүр бий гэх. Дотроо ч сатир, сарказм, юмор, онигоо, пароди, аллегор, мимик гээд олон төрөлтэй, Батзаяа бараг бүгдэнгээр нь дамжсан.

Батзаяагийн маань үлдээсэн дүр бидэнтэй олон жил цуг амьдрана. Замдаа амар амгалан яваарай, дүү минь!

Б.Баабар

2021.12.11

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 5 цаг 37 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 5 цаг 48 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 6 цаг 6 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 6 цаг 13 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 6 цаг 17 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 6 цаг 21 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 6 цаг 27 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 6 цаг 32 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ 21 цаг 31 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна 21 цаг 35 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа Өчигдөр 14 цаг 22 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна Өчигдөр 14 цаг 08 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна Өчигдөр 13 цаг 56 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин Монгол, НҮБ-ын харилцаа: Энхийг сахиулах ажиллагаанаас дэлхийн бодлого тодорхойлох оролцоо руу Өчигдөр 08 цаг 31 мин Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа Өчигдөр 08 цаг 22 мин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх энхийг сахиулагчдыг төрийн одон, медалиар шагналаа Уржигдар 16 цаг 21 мин Хуситууд Йемений түр нийслэл Аден хот руу давшиж эхэлжээ Уржигдар 16 цаг 15 мин Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо Уржигдар 16 цаг 10 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн Хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг явууллаа Баруун болон төвийн аймгуудын ихэнх нутгаар цасан шуурга шуу... “Ерөнхийлөгчтэй, дээр нь эрх барьж байвал нам хагардаг” гэсэ... Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо
Top