x

“Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ хувьцаагаа хэзээ арилжаалах вэ?

Уулын баяжуулах “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ 2021 оны урьдчилсан тайлангаа гаргажээ. Тайланд оны эхний арванхоёрдугаар сарын 1-ний байдлаар (төсвийн жил дуусахаас нэг сарын өмнө) тус үйлдвэр нэг их наяд 157 тэрбум 986,5 сая буюу ойролцоогоор нэг их наяд 158 тэрбум төгрөгийг улс, орон нутгийн төсөвт төвлөрүүлсөн байна. Энэ нь өнгөрөгч 2020 оны төгсгөлд улс, орон нутгийн төсөвт нийтдээ нэг их наяд төгрөг төвлөрүүлсэнтэй харьцуулахад даруй 150 тэрбум төгрөгөөр давсан байна.

Мөн дээр нь өнгөрөгч оны арванхоёрдугаар сард Засгийн газраас баталсан 211-р тогтоолыг хэрэгжүүлэхээр “айл өрхийн ус, дулаан, цахилгааны төлбөр, хог хаягдлын зардалд” 828 тэрбум 500 сая төгрөгийг Сангийн яамны тусгай дансанд байршуулсан гэжээ. Нийт дүнгээрээ хоёр их наяд орчим төгрөг болж байна.

Энэ мөнгийг 2021 оны батлагдсан төсөвтэй харьцуулбал төсвийн нийт орлогын (11 их наяд 797,8 тэрбум төгрөг) бараг 17 хувь болж байна. Төсвийн орлогын 1/6-ээс илүүг Эрдэнэт үйлдвэр дангаараа үйлдвэрлэжээ гэсэн үг.

Мэдээж үүнд хамгийн голлох нөлөө үзүүлсэн хүчин зүйл нь дэлхийн зах зээл дээрх түүхий эдийн үнийн өсөлт. Манай улсаас экспортод гаргасан зэсийн баяжмалын хэмжээ өмнөх оныхоос өсөөгүй ч борлуулалтын орлого 97.8 хувь буюу бараг хоёр дахин өссөн байна. Нүүрсний хувьд ч мөн ижил. Экспортод гаргасан нүүрсний хэмжээ өмнөх оныхоос  37.5  хувиар буурсан байхад үнийн дүн нь өмнөх оныхоо түвшинд байх жишээтэй. Хэрвээ хил гааль дээрээ асуудал үүсгээгүй бол үүнээс ч илүү орлого олох боломж бидэнд байсан гэсэн үг.

Гэхдээ нэг зүйлийг сануулахад энэ бол биднээс шалтгаалахгүй орлого. Ердөө өнөө жил орсон хур бороо өнгөрсөн жилийнхээс арай илүү устай байлаа л  гэсэн үг. Учир нь зах зээлийг бид удирдаж чадахгүй. Бидний удирдаж чадах зүйл бол үйлдвэрлэлээ өртгөтгөх, бүтээгдэхүүнээ нэмэгдүүлэх, технологио сайжруулах... Богино хугацаанд биш, байнгын үр ашигтай ажиллахыг эрмэлзэх ёстой гэсэн үг. 

2016 оны зургадугаар сард ОХУ-ын “Ростех” корпораци өөрийн эзэмшлийн 49 хувийг “Монголиан коппер корпорейшн” ХХК-д зарсан. Харин Монгол Улсын Засгийн газар 2019 оны гуравдугаар сард “Монголиан коппер корпорейшн”-ы өмчлөлд байсан үйлдвэрийн 49 хувийг төрийн өмчид хураан авч,  “Эрдэнэт үйлдвэр” ХК-ийг төрийн өмчит үйлдвэрийн газар болгон өөрчилсөн.

Ингээд “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийг 2031 он хүртэл хугацаанд хөгжүүлэх үндсэн чиглэлийг Төрийн өмчийн бодлого зохицуулалтын газраар батлуулсан. Түүний араас ямар өөрчлөлт гарсан бэ?

Үйлдвэрийг төрийн өмчид 100 хувь авахаас өмнө хувьцаа эзэмшигчид 2017-2019 онд геологи хайгуулын ажилд хөрөнгө оруулалт хийж, Эрдэнэт үйлдвэрийн ашиглалтын хугацааг 20 жилээр сунгасан, цаашид 60 жил ажиллах боломжтой тухай зарлаж байлаа. Тэр хэрээр үйлдвэрлэлийг өргөтгөх, технологийг сайжруулах ёстой. Ямар ч байсан “үндсэн чиглэл”-д тусгасан катодын зэсийн үйлдвэр маань мөрөөдөл хэвээр байна. Гурван жил өнгөрчихөөд байхад нэг ч төгрөг төсөвт суулгаагүй. Түүхэндээ анх удаа зэсийн үнэ 10 мянган доллараас хол давчихаад байгаа энэ үед “зэсийн ганц үйлдвэртэй байсан бол уу?” гэж амаа барих хүн олон. 

Сайн мэдээ ганцаараа ирдэггүй гэж үнэн бололтой. Үйлдвэрийн захирал Х.Бадамсүрэн, орлогч захирал Д.Үүрийнтуяа нар АНЭУ-аас 240 сая ам.доллар буюу 683 тэрбум гаруй төгрөгтэй тэнцэх зээл авсан гэх мэдээлэл ч бас анхаарал татаж эхэллээ. Төрийн өмчийн бодлого зохицуулалтын газрын нөхөд "Зэсийн баяжмал экспортолдог трейдер компаниудаараа дамжуулан гадаадаас бага хүүтэй хөгжлийн зээл авах хүсэлтээ манайд тавьж, холбогдох зөвшөөрлөө авсан” гэж байгаа ч тэр нь зөв зам мөн үү?

Ер нь цаашид "Эрдэнэт үйлдвэр" яаж хөгжих ёстой юм бэ? Үйлдвэрийг төрийн өмчид 100  хувь авсан нь түр хугацааны зохицуулалт байсан уу, эсвэл?

Угаасаа үе үеийн улстөрчдын хувьд “Эрдэнэт” үйлдвэр дуртай цагтаа очиж саалтуураа шургуулдаг “саалийн үнээ” л байсан. Тэр ч хэвээрээ ч үргэлжлэх юм шиг байна. Иргэдийн цахилгаан, дулааны үнийг төрийн компаниар төлүүлж буй үйлдэл ч гэсэн түүний нэг хэлбэр.

Тиймээс яг одоогийн энэ системээр явбал төр нь амжилттай яваа компаниудаа сорчилж идээд, тэд нар нь бүтээгдэхүүнээ барьцаалж гаднаас зээл аваад, өрөндөө баригдаад дуусч магадгүй.

Нэг зүйлийг сануулахад МАН 2019 онд “Эрдэнэт” үйлдвэрийн 49 хувийг төрд авахдаа “Иргэддээ хувьцаа хэлбэрээр тарааж өгнө” гэж амласан. Гэхдээ энэ удаа “Эрдэнэс Тавантолгой”-н 1072 хувьцаа шиг нийтээр нь дампууруулахгүйн тулд “Эрдэнэт” үйлдвэрийн хувьцааг иргэддээ нээлттэй арилжаалъя. Тэр нь үйлдвэрт ч, иргэнд ч ашигтай.

Б.ЗАЯА

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 5 цаг 16 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 5 цаг 27 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 5 цаг 45 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 5 цаг 52 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 5 цаг 56 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 6 цаг 1 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 6 цаг 6 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 6 цаг 11 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ 21 цаг 10 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна 21 цаг 14 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа Өчигдөр 14 цаг 22 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна Өчигдөр 14 цаг 08 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна Өчигдөр 13 цаг 56 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин Монгол, НҮБ-ын харилцаа: Энхийг сахиулах ажиллагаанаас дэлхийн бодлого тодорхойлох оролцоо руу Өчигдөр 08 цаг 31 мин Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа Өчигдөр 08 цаг 22 мин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх энхийг сахиулагчдыг төрийн одон, медалиар шагналаа Уржигдар 16 цаг 21 мин Хуситууд Йемений түр нийслэл Аден хот руу давшиж эхэлжээ Уржигдар 16 цаг 15 мин Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо Уржигдар 16 цаг 10 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн Хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг явууллаа Баруун болон төвийн аймгуудын ихэнх нутгаар цасан шуурга шуу... “Ерөнхийлөгчтэй, дээр нь эрх барьж байвал нам хагардаг” гэсэ... Монголын баг тамирчид “Дакар-2026” залуучуудын олимпоос хоёр...
Top