Цагдан хорих 461-р ангид өлсгөлөн зарлаад 23 хонож буй “Nodoublestandart” хөдөлгөөний зохицуулагч Э.Одбаярыг өнөөдөр өглөө шүүгчийн захирамжаар суллажээ. Шүүхээс түүнд авсан таслан сэргийлэх арга хэмжээг өөрчилж, хилийн хориг тавьсан байна.

Э.Одбаярыг энэ сарын 6-ны өглөө цагдаагийн байгууллагаас хойшлуулшгүй арга хэмжээгээр баривчилж, шүүхээс түүнд 30 хоног цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээ авсан билээ. Гэвч Э.Одбаяр нь шүүхийн шийдвэрийг “хуулийн үндэслэлгүй” хэмээн эсэргүүцэж хорих анги дотор өлсгөлөн зарласан бөгөөд сүүлийн өдрүүдэд түүний биеийн байдал муудаж, уургийн дутагдлаас болж амь нас нь эрсдэлд ороод байгаа тухай түүний өмгөөлөгч мэдээлсэн. Үүний дараа УИХ дахь АН-ын бүлгээс “Үг хэлэх, үзэл бодлоо илэрхийлэх эрхээ эдэлснийх нь төлөө хүнийг баривчлан саатуулах нь Үндсэн хуулийн ноцтой зөрчил” хэмээн үзэж, энэ асуудлыг УИХ-ын Хүний эрхийн дэд хороогоор хэлэлцүүлэхийг шаардсан юм.

УИХ-ын Хүний эрхийн дэд хороо уг асуудлаар өнгөрөгч лхагва гаригт хуралдахаар товлосон боловч “ирц хүрээгүй” шалтгаанаар хуралдааныг хойшлуулсан байдаг. Гэвч иргэд Э.Одбаярын биеийн байдал болон үг хэлэх, үзэл бодлоо илэрхийлэх эрх чөлөө, амьд явах эрхийн асуудлаар нийгмийн сүлжээгээр хоёр хоногийн турш хэлэлцүүлэг өрнүүлсний эцэст түүнийг шүүгчийн захирамжаар сулласан байна.

Сануулахад УИХ-ын хүний эрхийн дэд хороонд УИХ-ын гишүүн Ш.Адьшаа, Д.Ганбат, Ц.Мөнхцэцэг, Ш.Раднаасэд, Ц.Сандаг-очир, Н.Учрал, Б.Энхбаяр нарын гишүүд багтдаг. Сүүлд Н.Алтанхуяг гишүүн 2020 оны арванхоёрдугаар сард, Ж.Сүхбаатар гишүүн хоёр хоногийн өмнө /2021.10.28/ тус дэд хорооны гишүүнээр нэмэгдэж орсон байдаг. Дэд хорооны дарга нь Хууль зүйн дэд сайд асан Б.Энхбаяр...

Өмнөх УИХ-ын үед Хүний эрхийн дэд хорооны гишүүн Ж.Батзандан, Л.Болд нар С.Зориг агсны аллагын хэргээр ял эдэлж байсан Т.Чимгээ, Ц.Содномдаржаа нарыг хууль бусаар эрүүдэн шүүгдсэн хэмээн дэд хорооны нэр дээр ажлын хэсэг гаргаж, хорих байгууллагад нэвтрэн биеийн байдлыг нь шалгах нэрээр эргэж тойрч, асарч тойлж байсныг бид мэднэ. Эзнээ олоогүй энэ их анхаарал халамж тэднийг шүүхийн шийдвэрээр суллагдах хүртэл үргэлжилсэн.

Гэвч хүн амины хэргийн ялтнууд дээр ингэж сайн ажилласан УИХ-ын энэ бүтэц, хүний эрхийг хамгаалах механизм нь үг хэлэх, үзэл бодлоо илэрхийлэх эрхээ хасуулан гэмт хэрэгтэнтэй адил шүүгдэж байгаа жирийн иргэдийн асуудал дээр огт ажилласангүй. Эрх биш шүүх нь энэ залууг цагдан хорих шийдвэр гаргасан болохоор өөрийнх нь шийдвэрээс болж хүний амь эрсдэхэд тулаад ирэхээр аргагүйн эрхэнд суллаж байгаа юм байна. Ядаж байхад нөгөө олон хүний эрхийн төлөөх ТББ-ууд, иргэний нийгмийн төлөөллүүдээс дуу хоолгойгоо өргөдөг нэг ч амьтан байсангүй.

Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ өнгөрөгч долоо хоногт иргэний нийгмийн байгууллагуудтай уулзах үеэрээ нэгэн “ноцтой” гэхээр мэдэгдлийг хийсэн нь хэвлэлийн хуудсанд үлдсэн байдаг. Тэр “Засгийн газар цар тахалтай нойр хоолгүй тэмцэж байх зуурт МАНАН бүлэглэл дахин амилжээ. Улс төржилт, эмх замбараагүй байдалд уриалан дуудах явдал газар авч, тэдгээрийг МАНАН бүлэглэлийнхэн зохион байгуулж байна. Үүнийг зүгээр хараад сууж чадахгүй. МАНАН бүлэглэлтэй эхлүүлсэн тэмцлээ үргэлжлүүлнэ” гэсэн байдаг.

“Хоосон улс төржилт, эмх замбараагүй байдалд уриалан дуудах явдал” гэдэг нь чухам юуг хэлж байгаа нь бүрхэг. Гэвч Ерөнхий сайдын мэдэлд байдаг цагдаагийн байгууллага, АТГ-ын зүгээс эрх баригчдыг шүүмжилсэн, үг хэлсэн болгоныг барьж хорьж, эрүүгийн хэрэг үүсгэж, шалгаж, шийтгэж байгаагаас үзвэл Л.Оюун-Эрдэнийн дайн зарлаад байгаа “МАНАН” бүлэглэлд нь мань мэтээсээ эхлээд улсаараа, нийтээрээ багтаж, хоморголуулах бололтой.

Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд Ц.Нямбаатар ч мөн саяхан өөрийн цахим хуудсаар “Оюутолгойн гэрээний асуудлаар айлын талтай хэлэлцээ хийж байхад яамны цонхон доор бүрээ үлээгээд ажил хийлгэхгүй байгаа хүмүүсийг 3,4 сая монголчуудын эрх ашгийн эсрэг ажиллаж байна гэж үзнэ” хэмээн жиргэсэн байна лээ. Уг нь бол цар тахалтай тэмцэх, Оюутолгойн гэрээг сайжруулах, иргэн хүн үгээ хэлэх, үзэл бодлоо илэрхийлэх, эрх барьж байгаа нам, Засгийн газрыг шүүмжлэх гэх мэт чинь чиг чигээрээ, тус тусдаа явах асуудал. Ямар явж байгаа хэлэлцээрийнх нь ширээг очиж өшиглөөд, нураагаад байгаа биш.

Гэтэл нэг нь цар тахлаар, нөгөө нь хөрөнгө оруулагч нараар шалтаглаад иргэдийнхээ эрх, эрх чөлөөг тал талаас нь хааж боогоод, үг хэлсэн болгоныг барьж хориод, хэрэг тулгаад байвал энэ улс жинхэнээсээ ёроол руугаа явна. Ядуу буурай, хөгжил дорой ч гэсэн “ардчилсан” гэдэг ганц үзүүлэлтээр дэлхийгээс хаягдчихалгүй араас нь гэлдэрч яваа юмсан. Сүүлийн жилүүдэд сонгуулийн ардчилал гэдэг юм байхгүй болсон. Эдийн засаг нэгмөсөн сүйрсэн. Одоо ганц үлдсэн иргэнийхээ улс төрийн эрхийг үгүйсгээд, үг, үзэл бодлоор нь хавчиж гадуурхаад байвал бид хүссэн хүсээгүй дэлхийгээс таслагдах байх даа.  

Б.ЗАЯА