x

Амь наана, там цаана «бензин»

Лав нийслэлд маань ёстой хачин үзэгдэл болж байна. Өдөр шөнийн 24 цагт тэг зогсолт хийхийг харлаа. Энэ лав Монголын түүхэнд байгаагүй үзэгдэл. Хожим “цагаан ном”, “улаан ном”-д бичигдэх болтугай. Гиннесийн номд ч бараадахгүй байх.

Засгийн газрыг, тэр нэг Ёндон хэмээх сайдыг, салбарын яамыг нь буруутгах, шийтгэл оноолгох донд монголчууд түймрийн гал шиг л автчихсан яваа. Уур бухимдал, цаг нар, түгжрэл, хараал ерөөл...Дэлбэрэх нээ!

Би хөндлөнгөөс харамсах юм. Өрөвдөх юм. Харин тэглээ гээд тэдэнтэй нийлээд Засгийн газрыг, хөрш хоёр гүрнийг хараах зүхэх, занах, яншихыг бол яарахгүй байна.

Засгийн газрыг нэг л юман дээр би буруутгаж байна. Гэхдээ энэ удаагийнх биш, 1990 оноос хойш ажилласан бүх Засгийн газруудыг буруутгаж байна. Монголчуудыг дураар нь дургиулж, дунд чөмгөөр нь жиргүүлснийх нь төлөө. Тодорхой хэлбэл энэ удаагийн ийм тохиолдолд машин авч унана гэсэн монгол хүн бүрийн дур хүслийг хангасанд нь, секонд-ханд ямбий машин олж ирээд номер авъя гэсэн болгонд нь номер тараасан тэр үйлдэл дээр нь буруутгаж байна. Энэ тал дээр ч харин засаг-төрийн эсрэг байсаар байх болно.

Хувийн машинтай болох шуналын дэв мөчөөрхөл, тийм дэв бузрыг нь өөгшүүлсэн төр-засгийн унхиагүй бодлого хоёр, хоёр талаасаа хослоод одоогийн энэ шатахууны хомсдолын их аянг өрнүүлчихжээ. Миний дүгнэлт ердөө энэ. “Хохь нь!” гэсэн ганцхан үгээр шатахууны колонкуудын гадаа хонож байгаа жолооч нарт ам таглая!

Гаргалгаа. Олон байнаа. Ямар? 

Гаргалгаа № 1. Эхлээд өөрийгөө ял дийл. Явган яваад үз. Хоёр цаг түгжирдэг газар 20-хон минут алхчихдаг юм. Туршаад үз, өөрийгөө ялаад туулаад үз. Тэгэхээс тэгэх гэж нэг 7 хоног, хоёр 7 хоног, 1 сар машингүй байгаад үз. Үхэх нь үү, үгүй юү өөрийгөө хар. Машин унасангүй гээд танай гэрээс үхэх хүн гарах нуу, үгүй юү хар. Машин барьсангүй, машинд суусангүй гээд үхчихгүй байх гэж бодож бичиж байна. 

Гаргалгаа № 2. Нийтийн тээвэр, автобус, тролейбусаа хар даа. Өглөө орой л гэхгүй бол өдөржингөө тав, долоо, арван хүнтэйгээр л давхиж явдаг юм шүү дээ. Хов хоосон дэнжигнэж санжигнасан нэг том автобус л төв замаар уухилаад байх нь тэр. Машинаа болиод автобусандаа сууцгаа. Энэ удаа сагсуурал ба цамаархлаа түр больчих. Хэдхэн минут тэсээд автобусдаад үз дээ. Төр нь ч гэсэн энэ их алдагдалтай автобуснуудаа зөв эргэлтэд оруул. Төдөн хүн дүүрвэл хөдөлнө гэдэг ч юм уу, тэр бол техникийн асуудал.

Гаргалгаа № 3. Нийслэлийн баруун 4 замаас зүүн 4 зам хүртэл ажлын цагуудад явуулах машины марк, он, өнгө үзэмж, тав тухыг заагаад өг. Ялгараад ирнэ. Ихэнхи нь явахгүй болно. Түгжрэл, тэг зогсолт алга болно.

Гаргалгаа № 4. Монголчуудыг машин барих, машинд суухаас өөр ажилтай болго. Өөр зүйлээр оролдуул. Тархи сэтгэлтэй нь ажилла. Сэтгэл зүйчид гэж байдаг бол машин бариулахгүй талаас нь, төр нь “Машингүй 7 хоног”, “Машиныг жигшэх 10 хоног”, “Машингүй зөв сар”, өөр юу ч гэдэг юм баахан аян, кампани өрнүүл. Дуу хуур, урлаг уран сайхнаа үүнд зориул. 

Гаргалгаа № 4. Төр-засгаас гаргууд чадах ганц ажил байна. Эрх нь байна. Машины бизнесийг хавч. Машин оруулж ирж зардаг сүлжээ, өөр юу ч байдаг юм, энэ их төмөр сүргийг өөгшүүлдэг тэр механизмыг тодорхой хугацаанд хаагаад үз. Шатахууны үнийг тэнгэрт тулгачих. Картаар олгодог болчих. Зайлшгүй хэрэгцээт ажлын машинд бензин олгоно, хувийн машинд зөвхөн амралтын өдрүүдэд үйлчилнэ гэдэг ч юм уу, арга чарга олж өлхөөн болно.Хувилбар зөндөө байна. 

Гаргалгаа № 5. Швейцарийн туршлага гээд би бичиж байсан даа. Нийслэл Берн хотын яг төв рүү машин оруулдаггүй, зөвхөн трамвай явж харагддаг. Засгийн газрын автобааз гэж тэнд байдаггүй. Дарга сайд, гишүүд, түшмэд нь бүгд явган, эсвэл дугуйтай явдаг туршлагыг нэвтрүүлж яагаад болдоггүй юм бэ? Швейцарьд улс төрч нь эмчээ хийгээд, багшлаад, фермээ эрхлээд болоод байдаг. Тэрбумтэн, банкир нь явган явдаг юм шүү дээ. Монголд яахлаараа саран дээр гараад явчихдаг юм бэ?

Нэг үгээр монгол хүний цамаан, сагсуу, давилуун занг хоёр хөрш маань хөөрхөн төнхөөд ававаа даа, янз нь?Даан ч их сагсалзаад байсан юм, одоо байж байгаагаа хар даа!

Нэг мэдэхнээ Орос л Монголыг бензинээр тойлж байх ёстой гэсэн тэнэг сэтгэхүй монголчуудад суучихсан. Улс төржүүлээд “Монгол-Зөвлөлтийн найрамдал” руу аваад ирнэ. Орос ах нар чинь Та биднийг харж хандах үүрэг хариуцлага байхгүй ээ гэж би мөн ч их бичиж ухуулах юм. Муу хужаа гэж нийтээрээ хараачихаад бензин гуйлгачилж байгаа чинь ёс суртахуун мөн үү?

1990онд “Хүйтэн дайн” дуусахад бид биеэ даагаад эзэн мэдээд хөгжих ёстой байлаа. Гучин жил дураараа дургиж, дунд чөмгөөрөө жиргэсний эцэст одоо бензиний цонжуудын гадаа үй түмэн төмөр шоргоолж оочирлуулчихсан, хараалаа бараад сууцгааж байна. Шахатууны үйлдвэртэй болж байхгүй 30 жил юу хийсэн юм бэ? Үндэсний үйлдвэрлэл нь архи, архины шошго дээр бус шатахуун бензин дээр оволзож байх учиртай бус уу?

Хэцүүг амсаж байж л ХАРААТ БУС УЛС болдог гэх хууль Монголыг яг бүчин аваад байгаа нь энэ. Монголчуудын оюун тархи руу орох болтугай. Ганц энэ бензин биш, бас эрчим хүч гэж байна.Оросоос, Хятадаас хараат бус улс болж өөрсдөө үйлдвэрлэгч болж байж л манай улс хөл дээрээ цэх зогсоно, хөгжлийн зам гэрэлтэх учиртай. “Монгол-Зөвлөлтийн найрамдал”-аар цаашаа явахгүй нь энэ удаа харагдлаа. Одоо энэ бэлэнчлэх сэтгэхүйгээ хая!

Өөрсдөө үйлдвэрлэгч болоход энэ өдрүүд эргэлтийн цэг болоосой хэмээн би бичиж уриалж байна. Шатахуунаа яаралтай үйлдвэрлэе. Бас тансаг цамаан хэрэглээгээ зэрэг хасъя. 

Баруун бүс одоогоор гурав хоног тоггүй байгааг би бас дээрхи өнцгөөс бичмээр байна. Хүй нэгдэл, чулуун зэвсэг рүүгээ орохгүйгээр, тог цахилгааны дэмий, бас цамаан хэрэглээнээсээ татгалзаад үз дээ. Үндэсний үйлдвэрлэлээ хөгжүүлье. Усан ба салхи, нарны эрчим хүчээ хөгжүүлье. Аймаг, сум болгон эрчим хүчээрээ өөрсдийгөө хангадаг болъё. Эрдэнэбүрэнгийн УЦС-ыг одоо яаралтай босгож ажилд нь оруулъя. Тооцоо байна лээ. Баруун гурван аймгийн 264 мянган хүн ам, баруун 5 аймгийн 390 мянган оршин суугчдыг цахилгаан эрчим хүчээр хангах тооцоо байдаг бол одоо түүн рүү шуурхай оръё л доо. Баруун бүс эрчим хүчний хэрэглээнийхээ 75-78 хувийг ОХУ, БНХАУ-аас импортоор авч ханган нийлүүлж байгаа байдлыг даруй халъя л даа. 100 хувийн хамаарал руу явмааргүй байна.

Нэг үгээр хэлэхэд, дүгнэхэд энэ өдрүүдийн бензиний хомсдол, эрчим хүчний саатал чинь юу ч биш, тансаг цамаан хэрэглээгээ хасаад өөрсдийгөө ялан дийлчихэд болчих бүтчих асуудал л гэж ойлгогдоод болдоггүй...

О.Баярхүү /baabar.mn/

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (1)

  • Зочин (64.119.23.177)
    т1 тээрээ жишээ авах улсаа мөн олвоо монгол үиг хасах 30 хүрдэг ямар 1 юм хийхэд заавал 10 20 гарын үсэг цуглуулдаг хотын захын сургуулиудын сургалт муу улсад машингүй бүтэхгүй нийтийн тээвэр нь маш бохир хулгайч ихтэй хориглох бол хамгийн амар арга
    2021 оны 09 сарын 23 | Хариулах
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 6 цаг 33 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 6 цаг 44 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 7 цаг 2 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 7 цаг 9 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 7 цаг 13 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 7 цаг 18 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 7 цаг 23 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 7 цаг 28 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ 22 цаг 27 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна 22 цаг 31 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа Өчигдөр 14 цаг 22 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна Өчигдөр 14 цаг 08 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна Өчигдөр 13 цаг 56 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин Монгол, НҮБ-ын харилцаа: Энхийг сахиулах ажиллагаанаас дэлхийн бодлого тодорхойлох оролцоо руу Өчигдөр 08 цаг 31 мин Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа Өчигдөр 08 цаг 22 мин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх энхийг сахиулагчдыг төрийн одон, медалиар шагналаа Уржигдар 16 цаг 21 мин Хуситууд Йемений түр нийслэл Аден хот руу давшиж эхэлжээ Уржигдар 16 цаг 15 мин Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо Уржигдар 16 цаг 10 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн Хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг явууллаа Баруун болон төвийн аймгуудын ихэнх нутгаар цасан шуурга шуу... “Ерөнхийлөгчтэй, дээр нь эрх барьж байвал нам хагардаг” гэсэ... Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо
Top