Тагнуулын ерөнхий газрын тусгай архиваас “Дайны золиос болсон хүмүүс” номыг бэлтгэн гаргажээ. Тус бүтээлд 1945-1947 онд Монголд олзлогдон Япон цэргүүдийн амьдрал, үйл ажиллагааны талаар шинэ сонирхолтой баримтуудыг дэлгэсэн өгүүлжээ.
“Дайны золиос болсон хүмүүс” номыг Тагнуулын ерөнхий газрын тусгай архивын орлогч дарга Б.Эрдэнэбилэг “1945 оны чөлөөлөх дайн ба БНМАУ-ын улсыг аюулаас хамгаалах байгууллагын үйл ажиллагаа” сэдэвт судалгааны ажлаар Түүхийн ухааны докторын зэрэг хамгаалж, Шинжлэх ухааны доктор Ж.Урангуатай хамтран дээрх бүтээлийг ном болгон хэвлүүлжээ.
Түүхээс харахад тухайн үед 1945 оны чөлөөлөх дайны дараахан Монголд ажиллах хүч ихээхэн шаардлагатай байсан учир ЗХУ-д хүсэлт тавьсны дагуу зургаан удаагийн цуваагаар 12300 гаруй олзлогдсон Япон цэрэг тэр жилийн намар Монголд хөл тавьсан баримт бий.
Тэднийг аж үйлдвэрийн комбинат, шохойн үйлдвэр, Сүхбаатар шүдэнзний үйлдвэр болон бусад сангийн аж ахуй, Налайхын нүүрсний уурхай, тоосгон завод зэрэгт ажиллуулсан ба олзлогдогсдын дотор жолооч, слесарь, загасчин, тариачин, төмөр замчин, сэтгүүлч, нягтлан бодогч, багш, гэрэл зурагчин зэрэг мэргэжилтэй 1000 орчим хүн байж. 1947 оны 10 дугаар сарын 14-28-ны хооронд японы 10705 олзлогдогсдыг буцаасан бөгөөд олзонд байхдаа гэмт хэрэг үйлдэж ял шийтгүүлсэн этгээдүүдийг Монголд үлдээн, хожим 1957 онд Хятадаар дамжуулан нутаг буцаажээ. Нийт 13 япон цэрэг манай улсын хуулиар шийтгэгдсэн байдаг аж.
