Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн зарлигаар бүтээх “Монгол Улсын түүх 30 боть” бүтээх ажил эрдэмтэн, доктор, зохиолчид батламжаа гардан авснаар албан ёсоор эхэллээ.
Энэхүү бүтээлийн редактор, зохиогчоор сонгогдсон эрдэмтэн судлаачдад батламж гардуулах ёслол ШУА-ийн Тэргүүлэгчдийн газрын хурлын танхимд болж, бүтээлийг туурвих түүхч эрдэмтэд оролцов. 30 боть бүтээх ажлыг Шинжлэх ухааны академид төвлөрүүлэн хийх бөгөөд Монгол Улсын бүрэн түүхийг 1 боть (1954), 3 боть (1966-1968), 5 (2002) ботиор хэвлүүлж байсан ч энэ удаа үндэсний хэмжээний түүхч, эрдэмтдийг өргөн хүрээтэй хамруулан иргэдэд эх түүхийн талаар нэгдмэл ойлголт өгөх зорилгоор Монгол Улсын бүрэн түүхийг бичих ажлыг ийнхүү эхлүүлж байгаа нь энэ. Энэ үеэр Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Боловсрол, шинжлэх ухаан, технологийн бодлогын зөвлөх Ч.Лодойравсал Ерөнхийлөгчийн зарлигийг уншиж танилцуулан ШУА-ийн ерөнхийлөгч, академич С.Дэмбэрэлд гардуулав.
Батламж гардуулах үеэр тус номын ерөнхий редактор, академич С.Чулуун “Монгол Улсын түүх 30 боть нь Монголын бүхий л цаг үеийн түүхэнд хамгийн олон ботиор бичигдэж буй төрийн албаны түүх юм. Монголын түүхийн туршид монголчууд өөрсдөө өөрсдийнхөө төрөөс захиалан бичсэн хамгийн олон боть гарна. Өнөөдөр бидний бүтээхээр зүтгэж буй Монгол Улсын түүх 30 ботид орох бичсэн үг, өгүүлбэр бүр ирээдүйд Монголын түүхийн чиг баримжаа үнэний мадаг болон үлдэх түүхэн хариуцлага юм. 2024 оны арваннэгдүгээр сард Их эзэн Чингис хааны мэндэлсний өдөр Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх зарлиг гарган Монгол Улсын түүхийг 30 ботиор нэгтгэн бүтээх ажлыг эхлүүлсэн. Түүхийг 1934, 1950, 1954, 1968, 1984, 2003 онд үе шаттай бичиж хэвлүүлэхдээ мөн л ШУА дээр төвлөрүүлж ирсэн уламжлалтай. Учир нь сүүлийн 30 жилийн хугацаанд эрдэм шинжилгээний боловсон хүчний чадавх эрс сайжирч, судалгааны суурь бааз бэхжсэн. Монголчууд өөрсдийн түүхийг төрийн захиалгаар олон ботиор бүтээж ирсэн уламжлалтай. Манж Чин улсын үед хааны зарлигаар “Гадаад Монголын аймгуудын түүх” зэрэг олон боть бүтээл туурвисан бол Монгол Улсын Богд хааны зарлигаар 11 боть бүтээл хийж байв. Харин Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Н.Багабандийн зарлигаар 5 боть түүх хэвлэж, өнөөдөр Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн зарлигаар 30 боть түүх бүтээх ажил үргэлжилж байна” хэмээн ярилаа.
Тэгвэл ШУА-ийн ерөнхийлөгч С.Дэмбэрэл “Монгол Улсын тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдлын баталгаа нь эртнээс уламжлан ирсэн төрт ёсны баялаг түүх, үндэсний хэл, өв соёл юм. 30 боть ном нь үе үеийн түүхч, судлаачдын эрдэм шинжилгээний ажлын үр дүн, мөн Монголын түүхийн талаар олон улсын эрдэмтэн мэргэдийн туурвисан бүтээлүүдийг нягтлан нэгтгэсэн шинжлэх ухааны үнэт мэдлэгийн сан болно. Эх орныхоо тусгаар тогтнолын нэгэн тулгуур болсон түүхийг ирээдүй хойч үед өвлүүлэн үлдээх энэхүү их үйлсийг бүтээлцэж ирсэн эрдэмтэн судлаач та бүхний нэр төрийн хэрэг. Монголын түүхийн 5 боть бүтээлийг 2003 онд эхлүүлснээс хойш даруй хорь гаруй жил өнгөрчээ.
Энэ хугацаанд манай эрдэмтэн судлаачид арвин их бүтээл туурвиж, олон шинэ эх сурвалж, хэрэглэгдэхүүнийг шинжлэх ухааны эргэлтэд оруулж, мэргэжлийн боловсон хүчний нөөцөө бэхжүүллээ. Иймээс манай судлаачид түүхээ дахин нэгтгэн баяжуулж, маргаантай асуудлуудад мэргэжлийн түвшинд хариу өгөхүйц шинжлэх ухааны нэгдсэн дүгнэлт бүхий цогц бүтээл туурвихаар зорин ажиллаж байна. Өнөөдөр Монголын нийт түүхч, эрдэмтэн судлаачдын хувьд эх орныхоо их түүхийг олон ботиор туурвих хангалттай туршлага, чадавх бүрдсэнийг онцлон тэмдэглэе” гэв.
“Монголын түүхийн олон үе, чиглэлээр нарийн мэргэшсэн, мэргэжлийн шалгуур шаардлагыг хангасан, өндөр ур чадвартай мэргэжлийн судалгааны хүрээлэн, төв, музей, их дээд сургуулийн нийт 150 гаруй түүхч эрдэмтдээс академич 9, шинжлэх ухааны доктор (Sc.D) 19, доктор (Ph.D) 107, магистр 14 оролцож байна. “Монгол Улсын түүх 30 боть” нь Монголын эртний түүхээс Их Эзэнт улс хүртэл 10, Эзэнт улс болон түүний дараах 17 зууны хаадын үе хүртэлх 10, Чин улсын эрхшээлээс өнөөг хүртэл 10 ботиос бүрдэнэ.
