Саяхан даа, МАН-ын пиарчид өнгөрөгч оны арванхоёрдугаар сарын зургийг тавиад “АН тугтай машинаар өвс, тэжээл тарааж сонгуулийн хууль зөрчлөө” хэмээн соошлаар сэвж, дэвж, сайтуудаар цацаж байсныг санаж байна. Зудын аюул хараахан нийт нутаг дэвсгэрийг хамраагүй байх үед Төв аймгийн АН гишүүдээсээ хандив цуглуулаад, зудтай сумаддаа өвс тэжээл хүргэсэн юм байна. Тэрнийг нь оны дараа гаргаж тавьсан. Энэ нь Сонгуулийн тухай болон бусад хуулийг зөрчөөгүй тухай төв намаас нь мэдэгдэл гаргаж байв.

Тэгсэн өчигдөр Засгйн газрын хуралдаанаас Зудад нэрвэгдсэн малчин өрхөд дэмжлэг үзүүлэх тухай нэг удаагийн хууль батлуулахаар хэлэлцжээ. Нийт 5 их наяд төгрөгийг Монголбанкнаас гаргуулж, нэг өрхөд 50 сая төгрөгийн хөнгөлөлттэй зээл олгох гэнэ. Монголбанк энэ тухайд нь “Арай гэж тогтоон барьсан төгрөгийн ханш, инфляцийг хөөргөдөх аюултай тул Монголбанкнаас мөнгө гаргах боломжгүй” гэв. Харин арилжааны банкууд дээр 9 их наяд орчим төгрөг байгаа. Энэ мөнгөнөөс гаргах боломжтой гэдэг байр суурийг илэрхийлсэн байна.

Хэрэв ингэхэд хүрвэл нэгдүгээрт, уламжлал ёсоор хүүгийн зөрүүг нь төсвийн буюу татвар төлөгчдийн мөнгөөр төлж таарна. Малчдын арилжааны банкуудаас авсан 2 их наядын төгрөгийн малчны зээлийн хүүг бас төсвөөс төлөөд явж байгаа даа, уг нь.

Хоёрдугаарт, арилжааны банкуудад төдий хэмжээний зээл гаргах боломж байлаа ч гэсэн тэр зээлүүд нь зорилтот хэрэглэгчидтэй. Иргэдийн зээл, ААН-үүдэд олгодог зээл, мөн тэтгэврийн зээл ч гэсэн бүрмөсөн зогсож, зах зээлд мөнгөний хомсдол үүснэ гэсэн үг. Тэгээд эцсийн дүндээ эргээд Монголбанк нь мөнгө хэвлэдэг ажил руугаа явна. Нэмэгдэхүүний байрыг солиход нийлбэрийн чанар өөрчлөгддөггүй гэдэг биз.

Ийм нэг луйврын шинжтэй үйл ажиллагааг Л.Оюун-Эрдэнийн Засгийн газар эхлүүлэх гэж байна. Энэ нь илтэд хууль зөрчсөн үйл ажиллагаа гэдгийг өөрсдөө мэдэж байгаа учраас “Нэг удаагийн хууль батална” гэж ярьж байна. Сонгуулийн болон бусад хууль тогтоомжийн үйлчлэлийг хүчингүй болгохын тулд шүү дээ.

Нэгдүгээрт, Сонгуулийн тухай хуулиар, сонгуулийн өмнөх зургаа сарын хугацаанд ямарваа хэлбэрээр мөнгө тусламж, түүнтэй адилтгах зүйлийг иргэдэд өгөхийг хориглосон. Үүнийг санал худалдан авах үйл ажиллагаа гэж үзээд хуулиар хориглочихсон.

Хоёрдугаарт, яригдаж байгаа мөнгөн дүнгийн асуудал. Монгол улс 260 мянган малчин өрхтэй. 50 сая төгрөгөөр тооцвол нийт 100 мянган өрхөд энэ хөнгөлөлттэй зээл очихь ээ. Гэтэл манай малчид 100 мянгуулаа малгүй болоод модоо барьчихсан хэрэг үү? Муу ёр байгаа даа. Хорогдсон мал нь 5 сая, нийт малынхаа 8 хувьд ч хүрэхгүй шүү дээ.

Тэгвэл УОК-ийн гуравдугаар сарын сүүлийн мэдээгээр 2728 өрх 70 болон түүнээс дээш хувиар малаа алдсан. 380 өрх 100 хувь малгүй болсон гэсэн байна. Ердөө 3000 гаруй өрхийн мэдээлэл дээр тулгуурлаад 100 мянган өрхөд 50 сая төгрөг тараах тухай ярьж байгаа нь хэр зөв шийдэл вэ?

50 сая төгрөг гэдэг 100 мянган төгрөгөөр тооцоход 500 толгой бог худалдаж авах мөнгө шүү дээ. Бодоор бодоход хамгийн багадаа 50, ихдээ 100 толгой бод авах мөнгө. Нэлээд малжуу айл 500 толгой бог, 50-100 толгой бодтой байдаг биз.

Хоёр айлын дунд бог, бод нийлсэн 600 толгой мал гэж тооцоод нөгөө 100 мянган өрхөөрөө үржүүлбэл 30 сая толгой мал болох нь байна. Нөгөө зудад үхүүлсэн 5 сая малаа зургаа нугалаад босгож ирэхээр мөнгө шүү дээ. Тэгэхээр асуудал нь мал, малчиндаа биш байгаа биз?! 

Б.СЭМҮҮН