УИХ дээр хэлэлцэж байгаа 2024 оны төсөвтэй зэрэгцээд босч ирсэн нэг асуудал бол сургуулийн Үдийн хоол. Анх “Үдийн цай” нэрээр гарч ирээд өдрийн 600 төгрөгрөөр (аяга сүү, хайрсан боовны үнэ) гарч ирсэн энэ хөтөлбөрийг сүүлд 900 төгрөг болгож, “Үдийн хоол” гэж нэрлэсэн. 2021 онд 1500 төгрөг болгож нэмэгдүүлсэн ч энэ төсвөөр бага ангийн хүүхдүүдэд очиж байгаа хоолны цэсийг бид харж байна. Засгийн газраас гаргасан тайланд "Бага ангийн сурагч хоногт авбал зохих илчлэгийн 35 хувь буюу 610 ккал-ыг сургуулийн үдийн хоолноос авдаг" гэжээ. Яг үнэн үү?

Харин цэцэрлэгийн хүүхдийн үдийн хоолны төсөв 2450 төгрөг байдаг юм байна. Цэцэрлэгт өдрийн гурав хооллодог гэж үзвэл үүнээсээ долоо дордож таарна.

Төсвийн хэлэлцүүлэгтэй зэрэгцээд сургуулийн “Үдийн хоол”, цэцэрлэгийн хоолны төсвийг нэмэгдүүлэх тухай яриа эцэг эхчүүдээс гарч ирсэн боловч Боловсролын сайд “Төсвийн боломж байхгүй. Цэцэрлэгийн хүүхдүүдийн хоолны мөнгийг эцэг эхчүүд хамжих ёстой” гэсэн нь иргэдийн зүгээс ихээхэн эсэргүүцэл дагуулж байна. Эсэргүүцэх болсон үндэслэл нь ердөө “Та нар тэрбумаар нь хулгайлж байж хүүхдийн хоолноос мөнгө харамлалаа”... Цаад утгаараа бол “Та нар хулгайлж байхад бид яагаад болдоггүй юм”, “Хулгайлсан мөнгөнөөсөө хуваалцсангүй” л гэсэн санаа. 

Мөн энэ жил баталсан Боловсролын ерөнхий хуулиар хувийн сургуулийн хүүхдүүдийг Үдийн хоолноос хассан нь зардлыг тусгаагүй. Үүнээс болоод бас л "Үндсэн хууль зөрчлөө, ялгаварлалаа" гэдэг эсэргүүцлийг сургууль болон эцэг эхчүүдээс гаргаад байгаа. Тэртэй тэргүй эцэг, эхчүүдээс төлбөр аваад ашгийн төлөө ажиллаж байгаа хувийн сургуулиуд яагаад үдийн хоолны зардлыг төсвөөс нэхэх ёстой гэж. Тэр байтугай хувьсах зардал ч нэхэх эрхгүй шүү дээ.

Ер нь бол хүүхдээ 18 нас хүртэл тэжээж тэтгэх эцэг, эхийн үүрэг. Тэрнийх нь төлөө төрөөс “Хүүхдийн мөнгө” хүртэл өгч байгаа. Ковидын жилд тухайн үеийн эрх баригчид “Иргэдийн орлого буурсан учраас өрхийг дэмжих” нэрээр хүүхдийн 20 мянгыг 100 мянга болгосон. Гэтэл иргэд маань хүүхдэд нь өгсөн энэ мөнгөнөөс хүүхдийнхээ хоолонд мөнгө зарцуулахгүй гэвэй. Дансанд нь хийдэг, яадаг ийдэг гэнэ үү. Зарим нь бүр тэр мөнгөөр гэр бүлээ тэжээдэг. Хүүхдийнх нь сурах бичгийг хүртэл үнэгүй хэвлүүлж өгөөд байхаар "хооллохыг ч гэсэн чи хариуц" гэх нь аргагүй ч юм уу?

Тэгж яривал социализмын үед ч хүүхдүүд сурах бичгээ өөрсдөө худалдаж авдаг байсан. Сургуулийн үдийн хоол гэж бүр байгаагүй. Сургуулийн гуанзанд хүүхдүүд өөрийнхөө мөнгөөр хоол иддэг, хэдий цалин багатай, царай муутай ч гэлээ тэр үеийн эцэг эхчүүд хүүхдийнхээ халаасанд нэг, хоёр төгрөг хийгээд явуулдаг л байсан. 

Тийм болохоор нэг нь "төсөвт мөнгө байхгүй" гээд, нөгөө нь "хүүхдийн хоолны чанар муу" гээд хэрэлдэж байхаар ерөөсөө хүүхдийн 100 мянгыг нь сургуулийн Үдийн хоол хөтөлбөрт шилжүүлье. Тэгвэл өдрийн 5000 төгрөгөөр танай хүүхэд арай ч ийм “нохойн хоол” идэхгүй л байх. Төрийнхөн ч гэсэн “Үдийн хоол” хөтөлбөрийг байлгадаг юм бол байлгасан шиг байлгаад, байлгаж чадахгүй бол нэгмөсөн хаах хэрэгтэй. Тэгээд оронд нь цэцэрлэгийн хүүхдийнхээ хоолны зардлыг шаардлагатай хэмжээнд нь суулгаад явна биз.

Ядаж үйлчилгээ үзүүлж, бүтээгдэхүүн нийлүүлдэг байгууллага нь жижигхэн ч болтугай ашиг хийдэг, цаана нь хүүхэд чанартай, эрүүл хоол идэх боломжтой тийм төсөв бүрдүүлэх хэрэгтэй шүү дээ. Тэгж байж шударга нийгэм болно, хулгай зэлгий багасна. Хоёрын хооронд ийм нэр хуурсан, нүд хуурсан ажлаа л больчих хэрэгтэй. 

Б.ЗАЯА