Халхын Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээс ЮНЕСКО-д бүртгэгдлээ

2023/05/25

ЮНЕСКО-ийн “Дэлхийн дурсамж” хөтөлбөрийн Олон Улсын баримтат өвийн жагсаалтад “Халхын Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээс” (Stone Inscriptions of Tsogtu Khung-Taiji, Prince of Khalkha) бүртгэгдлээ.

БНФУ-ын нийслэл Парис хотноо 2023 оны тавдугаар сард хуралдсан ЮНЕСКО-ийн "Дэлхийн дурсамж" хөтөлбөрийн Олон улсын зөвлөлдөх хорооны хурлаар гишүүн орнуудаас нэр дэвшүүлсэн баримтат өвийн материалыг судлан хэлэлцэж, 64 хосгүй үнэт дурсгалыг тус хөтөлбөрийн Олон улсын баримтат өвийн жагсаалтад бүртгэсний дотор Монгол Улсаас нэр дэвшүүлсэн Халхын Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээс өв багтжээ.

Эрдэмтэн, судлаачид Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээсийг Чин гүрнээс өмнөх үеийн Буддын шашны яруу найргийн хэв маягийг шингээсэн 17-р зууны Монголын яруу найргийн хосгүй бүтээлд тооцдог. Уг бичээс нь Лигдэн Хутагт Хааны үед Манжийн эзлэн түрэмгийлэх бодлогыг эсэргүүцэн тэмцсэн монголчуудын эв нэгдлийг харуулсан түүхэн бүтээл билээ.

ЮНЕСКО-ийн Баримтат өвийн олон улсын жагсаалтад өнөөдрийн байдлаар нийт 430 баримтат өв бүртгэгдээд байна. Үүнд 5 баримтат өв манай улсаас бүртгэгдсэн. 2011 онд Лувсанданзаны "Алтан товч", "Монгол Шунхан Данжуур", 2017 онд "Есөн эрдэнийн Ганжуур" бүртгэгдээд байсан бол ийнхүү энэ онд “Халхын Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээс” бүртгэгдлээ.

Бүртгэлийн үндсэн шалгууруудаас танилцуулахад баримтат өв нь өөрийн анхны жинхэнэ эхээр байхаас гадна эх төрх байдлаа сайн хадгалсан байх, дэлхий дахинаа үнэ цэн, ач холбогдолтой байх, Дэлхийн түүх, хүн төрөлхтний соёл иргэншилд онцгой бөгөөд үлэмж нөлөө үзүүлсэн байх учиртай аж.

Ташрамд дурдахад, дэлхийн баримтат өвийн үнэт дурсгал үй олноороо дахин нөхөгдөхгүйгээр элэгдэж, гэмтэж, устан алга болж байгааг зогсоох шаардлага байгааг харгалзан үзэж ЮНЕСКО 1992 онд тэдгээрийг хадгалж, хамгаалах зорилгоор "Дэлхийн дурсамж" хөтөлбөрийг эхлүүлсэн.

Баримтат өвийг олон улсын болон бүс нутгийн өвийн бүртгэлд бүртгэх замаар олон улсын, бүсийн, үндэсний ач холбогдол бүхий өвийн хамгаалалтыг дэмжин баталгаажуулах, тэдгээрийг хамгаалах ухамсар ойлголтыг гишүүн орон, ард иргэдэд нэмэгдүүлэх, ийм төрлийн өвийг хамгаалах талаар гишүүн орнуудын дотор хамтын ажиллагаа, харилцан солилцоог хөгжүүлэхэд тус хөтөлбөрийн үйл ажиллагаа чиглэгддэг байна.

iСанал болгох

УИХ-ын гишүүний бүрэн эрх, халдашгүй байдал хаана очиж үгүйсгэгдэх вэ?

Монголын ядуурлын парадокс: Иргэддээ ирдэггүй эдийн засгийн өсөлт

Чингис хааны төрсөн өдөр энэ жил хэзээ вэ, дараа жил хэдэнд вэ?

АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

iРедакцийн сонголт

Ихэмсэг түшээдийн хэмжээ

iШинэ мэдээ

“Европын өдөрлөг-2026” үйл ажиллагаа Дархан-Уул аймагт ирэх сарын 23-нд болно 5 цаг 7 мин 32-ын тойрог орчимд байгаа том оврын тээврийн хэрэгслийг нүүлгэхийг үүрэг болгов 5 цаг 9 мин "Эрдэнэс Тавантолгой" ХК-ийн хувьцаа эзэмшигчдийн ээлжит хурал боллоо 5 цаг 10 мин Элсэлтийн ерөнхий шалгалтын бүртгэл тавдугаар сарын 15 хүртэл үргэлжилнэ 5 цаг 11 мин Эм, эмнэлгийн хэрэгслийн тухай хуулийн төсөлд иргэдээс санал авч эхэллээ 5 цаг 12 мин Индонезод хоёр галт тэрэг мөргөлдөж, 14 хүн амиа алджээ 5 цаг 14 мин Төрийн өмчит компанийн засаглалыг сайжруулах хуулийн төслийг хэлэлцлээ 5 цаг 15 мин Явган хүний зам хаасан барилгын хашааг 14 хоногт буулгах шаардлага хүргүүллээ 5 цаг 15 мин Төрийн албаны зөвлөлийн 2025 оны үйл ажиллагааны тайланг хэлэлцлээ 5 цаг 16 мин Цахилгаан дугуй, скүүтерээс үүдэлтэй осол 6 дахин өсжээ 7 цаг 55 мин Улаанбаатарт шөнөдөө 5 хэм дулаан 7 цаг 57 мин НИТХ-ын дарга А.Баяр ээлжит бус хуралдааныг хууль бус хэмээн мэдэгдлээ 7 цаг 58 мин Баянхошуу болон Шархад дэд төвд ногоон орон сууцны төсөл хэрэгжиж байна 8 цаг 0 мин Казахстанд орон нутгийн түвшинд авлигын хэрэг хамгийн их гарч байна 8 цаг 2 мин Ерөнхий сайд Н.Учрал генерал цолтнуудад хүндэтгэл үзүүлэв 8 цаг 2 мин МУИС-ийн Хууль зүйн сургуулийн шинэ барилгыг ирэх оны нэгдүгээр сард ашиглалтад оруулна 8 цаг 7 мин А.Гутерриш: Хиймэл оюун, квант тооцооллын технологиуд цөмийн аюулыг ойртуулж байна 8 цаг 9 мин АН-ын дарга О.Цогтгэрэлийн "мордохын хазгай" болсон хоёр томилгоо 9 цаг 57 мин Увс аймгийн Малчин суманд хадан нуранги үүсжээ 10 цаг 19 мин Z үеийнхний хөдөлмөрийн зах зээл дэх хандлагыг судалжээ 10 цаг 21 мин

iИх уншсан

УИХ-ын гишүүний бүрэн эрх, халдашгүй байдал хаана очиж үгүйс... 102 настай Г.Чогсомжав гуай: 1945 онд олзлогдсон япончуудыг ... Үнэмшинэ үү, байна уу, өөрөө мэд! А.Ганбаатар: Ерөнхийлөгчийн өргөн барьсан хуулийн төслийг дэ... Дэлхийн шилдэг удирдагч Нарендра Моди Я.Цэцэнзаяа: Үзэл бодлоо илэрхийлэх, шударгаар шүүлгэх эрхэд... Ихэмсэг түшээдийн хэмжээ АН-ын дарга О.Цогтгэрэлийн "мордохын хазгай" болсон хоёр том... Чингис хааны төрсөн өдөр энэ жил хэзээ вэ, дараа жил хэдэнд ... Баянзүрх дүүргийн 48 дугаар сургуулийн фасадыг шинэчиллээ АНУ-ын "алтан карт"-ыг одоогоор ганцхан гадаадын иргэнд олго... Ч.Лодойсамбуу: Гишүүдэд ямар ч дарамт ирсэн Монголын парламе... Монгол-Казахстаны харилцаанд стратегийн шинэ үе эхэллээ АНУ-ын Оклахома мужид хүчтэй хар салхи дэгдэж, их хэмжээний ... УИХ-ын чуулганаар хэд хэдэн хуулийн төслийг хэлэлцэж, заримы... Улсын хэмжээнд төллөвөл зохих нийт малын 50 хувь нь төллөжээ... Ирэх 10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан мэдээ "Никкей" индекс түүхэндээ анх удаа 60,000 нэгжийн босгыг дав... Эрдэнэт хотын 50 жилийн ойн баяр наадмыг долоодугаар сарын 2... Б.Жавхлан Төрийн байгуулалтын байнгын хороон дарга болсны ца...