Халхын Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээс ЮНЕСКО-д бүртгэгдлээ

2023/05/25

ЮНЕСКО-ийн “Дэлхийн дурсамж” хөтөлбөрийн Олон Улсын баримтат өвийн жагсаалтад “Халхын Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээс” (Stone Inscriptions of Tsogtu Khung-Taiji, Prince of Khalkha) бүртгэгдлээ.

БНФУ-ын нийслэл Парис хотноо 2023 оны тавдугаар сард хуралдсан ЮНЕСКО-ийн "Дэлхийн дурсамж" хөтөлбөрийн Олон улсын зөвлөлдөх хорооны хурлаар гишүүн орнуудаас нэр дэвшүүлсэн баримтат өвийн материалыг судлан хэлэлцэж, 64 хосгүй үнэт дурсгалыг тус хөтөлбөрийн Олон улсын баримтат өвийн жагсаалтад бүртгэсний дотор Монгол Улсаас нэр дэвшүүлсэн Халхын Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээс өв багтжээ.

Эрдэмтэн, судлаачид Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээсийг Чин гүрнээс өмнөх үеийн Буддын шашны яруу найргийн хэв маягийг шингээсэн 17-р зууны Монголын яруу найргийн хосгүй бүтээлд тооцдог. Уг бичээс нь Лигдэн Хутагт Хааны үед Манжийн эзлэн түрэмгийлэх бодлогыг эсэргүүцэн тэмцсэн монголчуудын эв нэгдлийг харуулсан түүхэн бүтээл билээ.

ЮНЕСКО-ийн Баримтат өвийн олон улсын жагсаалтад өнөөдрийн байдлаар нийт 430 баримтат өв бүртгэгдээд байна. Үүнд 5 баримтат өв манай улсаас бүртгэгдсэн. 2011 онд Лувсанданзаны "Алтан товч", "Монгол Шунхан Данжуур", 2017 онд "Есөн эрдэнийн Ганжуур" бүртгэгдээд байсан бол ийнхүү энэ онд “Халхын Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээс” бүртгэгдлээ.

Бүртгэлийн үндсэн шалгууруудаас танилцуулахад баримтат өв нь өөрийн анхны жинхэнэ эхээр байхаас гадна эх төрх байдлаа сайн хадгалсан байх, дэлхий дахинаа үнэ цэн, ач холбогдолтой байх, Дэлхийн түүх, хүн төрөлхтний соёл иргэншилд онцгой бөгөөд үлэмж нөлөө үзүүлсэн байх учиртай аж.

Ташрамд дурдахад, дэлхийн баримтат өвийн үнэт дурсгал үй олноороо дахин нөхөгдөхгүйгээр элэгдэж, гэмтэж, устан алга болж байгааг зогсоох шаардлага байгааг харгалзан үзэж ЮНЕСКО 1992 онд тэдгээрийг хадгалж, хамгаалах зорилгоор "Дэлхийн дурсамж" хөтөлбөрийг эхлүүлсэн.

Баримтат өвийг олон улсын болон бүс нутгийн өвийн бүртгэлд бүртгэх замаар олон улсын, бүсийн, үндэсний ач холбогдол бүхий өвийн хамгаалалтыг дэмжин баталгаажуулах, тэдгээрийг хамгаалах ухамсар ойлголтыг гишүүн орон, ард иргэдэд нэмэгдүүлэх, ийм төрлийн өвийг хамгаалах талаар гишүүн орнуудын дотор хамтын ажиллагаа, харилцан солилцоог хөгжүүлэхэд тус хөтөлбөрийн үйл ажиллагаа чиглэгддэг байна.

iСанал болгох

Илон Маскийн "OpenAI" компанийн эсрэг гаргасан гомдлыг шүүх хэрэгсэхгүй болгов

Роалд Дал: Сүүдэр дундаас гэрэл сүлжсэн үлгэрч

Ж.Бат-Эрдэнэ: Улс төрийн энэ амьдрал цаашдаа улам л эрүүлжээд явна

АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

iРедакцийн сонголт

Монгол хэмээх нэрийн учир

iШинэ мэдээ

Оюутолгойн менежментийн төлбөрийг хоёр дахин бууруулахаар тохиролцлоо 15 цаг 27 мин Улаанбаатарт шөнөдөө 10 хэм дулаан 15 цаг 48 мин АШУҮИС-ийн Монгол-Японы эмнэлэг нүдний торлог, шилэнцрийн мэс заслыг нэвтрүүллээ 15 цаг 49 мин 18 нас хүрээгүй бол суррон унуулахгүй байхыг анхаарууллаа 15 цаг 58 мин 39 дэх удаагийн "Номын баяр" амжилттай болж өндөрлөлөө 15 цаг 59 мин Ард иргэдээ “ялаа” гэдэг нөхөд намын даргаа “бацаан аа” гэх юу ч биш 18 цаг 27 мин Илон Маскийн "OpenAI" компанийн эсрэг гаргасан гомдлыг шүүх хэрэгсэхгүй болгов 18 цаг 28 мин Нөөцийн махны борлуулалтаас 1.3 тэрбум төгрөгийн авлага үүсжээ 18 цаг 28 мин Н.Мадурогийн ойрын хүн А.Саабыг мөнгө угаасан хэрэгт буруутгажээ 18 цаг 30 мин Нөөцийн махны өргөтгөсөн худалдаа тавдугаар сарын 19-нөөс эхэлнэ 18 цаг 37 мин Оюутолгой төслийн менежментийн төлбөрийг бууруулах хэлэлцээ эхэллээ 18 цаг 39 мин Дулааны тавдугаар цахилгаан станцыг ДЦС-2-ын үнсэн сангийн газарт барина 18 цаг 39 мин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх "UBCab" компанийн жолооч нарын төлөөлөлтэй уулзлаа 18 цаг 40 мин Испанийн шүүх дуучин Шакираг цагаатгаж, 60 сая еврог буцаан олгохоор болжээ 19 цаг 47 мин Японд их сургууль төгсөөд хилчин болохоор ирсэн Ч.Тэмүүлэн 19 цаг 47 мин “Оюу толгой”, “Энержи ресурс” компаниуд орон нутгийн хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих чиглэлээр хэлэлцлээ 19 цаг 48 мин АНУ-ын Миннесота, Юта мужид суух Монгол Улсын Өргөмжит консулуудыг томиллоо 19 цаг 49 мин Азийн аялал жуулчлалын 15 дахь удаагийн форум Улаанбаатар хотод болно 19 цаг 50 мин Ховордсон хонин тоодог шувууг агнах, худалдахыг хуулиар хориглодог 19 цаг 51 мин Олимпын таеквондогийн Ази тивийн аварга шалгаруулах тэмцээн эхэллээ 19 цаг 52 мин

iИх уншсан

Оросын ард түмний сөрөн тэсвэрлэх чадвар Л.Гантөмөр: Н.Учрал бол У.Хүрэлсүхийн бүрэн дэмжлэгтэй байга... Манай төрийн татвар Манжийн үеийнхээс ч өндөр болжээ “Гүтгэх” гэмт хэргийг хуульчилбал улстөрчид, албан тушаалтну... Ард иргэдээ “ялаа” гэдэг нөхөд намын даргаа “бацаан аа” гэх ... Монгол хэмээх нэрийн учир Эрхэм гишүүд сэтгүүлчдийг “Chilling effect”-д оруулсан алдаа... Б.Пунсалмаа: Төсөвт өртөг нь 1000 хувиар нэмэгдээд 17 жил бо... Улаанбаатар хот Вьетнам улсын нийслэл Ханой хоттой хамтран а... Хятад улс Америкийн компаниудад хэдэн зуун тэрбум ам.доллары... Ерөнхий сайд банк, санхүүгийн салбарынхантай уулзаж ногоон с... Филиппиний Сенатын ордонд буун дуу гарчээ Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх АШУҮИС-ийн эрдэмтэн багш, ажилтнуудта... Нөөцийн махны борлуулалтаас 1.3 тэрбум төгрөгийн авлага үүсж... П.Ганзориг: Өнгөрсөн 30 жилийн бодлогын алдаа нь дандаа үнэ ... Зайсанд шинэ сургууль, цэцэрлэг болон 1.9 км авто зам барина... Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх багш нартай уулзаж, боловсролын салба... Нийгмийн даатгалын сангаас 2026 онд зургаан их наяд төгрөгий... "Үндэсний бичиг соёл, номын өдрүүд" улс орон даяар эхэллээ Эрдэнэт хотын гэр хорооллын өрхүүдэд үнэ төлбөргүй мод, суул...