Халхын Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээс ЮНЕСКО-д бүртгэгдлээ

2023/05/25

ЮНЕСКО-ийн “Дэлхийн дурсамж” хөтөлбөрийн Олон Улсын баримтат өвийн жагсаалтад “Халхын Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээс” (Stone Inscriptions of Tsogtu Khung-Taiji, Prince of Khalkha) бүртгэгдлээ.

БНФУ-ын нийслэл Парис хотноо 2023 оны тавдугаар сард хуралдсан ЮНЕСКО-ийн "Дэлхийн дурсамж" хөтөлбөрийн Олон улсын зөвлөлдөх хорооны хурлаар гишүүн орнуудаас нэр дэвшүүлсэн баримтат өвийн материалыг судлан хэлэлцэж, 64 хосгүй үнэт дурсгалыг тус хөтөлбөрийн Олон улсын баримтат өвийн жагсаалтад бүртгэсний дотор Монгол Улсаас нэр дэвшүүлсэн Халхын Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээс өв багтжээ.

Эрдэмтэн, судлаачид Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээсийг Чин гүрнээс өмнөх үеийн Буддын шашны яруу найргийн хэв маягийг шингээсэн 17-р зууны Монголын яруу найргийн хосгүй бүтээлд тооцдог. Уг бичээс нь Лигдэн Хутагт Хааны үед Манжийн эзлэн түрэмгийлэх бодлогыг эсэргүүцэн тэмцсэн монголчуудын эв нэгдлийг харуулсан түүхэн бүтээл билээ.

ЮНЕСКО-ийн Баримтат өвийн олон улсын жагсаалтад өнөөдрийн байдлаар нийт 430 баримтат өв бүртгэгдээд байна. Үүнд 5 баримтат өв манай улсаас бүртгэгдсэн. 2011 онд Лувсанданзаны "Алтан товч", "Монгол Шунхан Данжуур", 2017 онд "Есөн эрдэнийн Ганжуур" бүртгэгдээд байсан бол ийнхүү энэ онд “Халхын Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээс” бүртгэгдлээ.

Бүртгэлийн үндсэн шалгууруудаас танилцуулахад баримтат өв нь өөрийн анхны жинхэнэ эхээр байхаас гадна эх төрх байдлаа сайн хадгалсан байх, дэлхий дахинаа үнэ цэн, ач холбогдолтой байх, Дэлхийн түүх, хүн төрөлхтний соёл иргэншилд онцгой бөгөөд үлэмж нөлөө үзүүлсэн байх учиртай аж.

Ташрамд дурдахад, дэлхийн баримтат өвийн үнэт дурсгал үй олноороо дахин нөхөгдөхгүйгээр элэгдэж, гэмтэж, устан алга болж байгааг зогсоох шаардлага байгааг харгалзан үзэж ЮНЕСКО 1992 онд тэдгээрийг хадгалж, хамгаалах зорилгоор "Дэлхийн дурсамж" хөтөлбөрийг эхлүүлсэн.

Баримтат өвийг олон улсын болон бүс нутгийн өвийн бүртгэлд бүртгэх замаар олон улсын, бүсийн, үндэсний ач холбогдол бүхий өвийн хамгаалалтыг дэмжин баталгаажуулах, тэдгээрийг хамгаалах ухамсар ойлголтыг гишүүн орон, ард иргэдэд нэмэгдүүлэх, ийм төрлийн өвийг хамгаалах талаар гишүүн орнуудын дотор хамтын ажиллагаа, харилцан солилцоог хөгжүүлэхэд тус хөтөлбөрийн үйл ажиллагаа чиглэгддэг байна.

iСанал болгох

Засгийн газар эдийн засаг, нийгмийн шинэ төлөвлөгөө боловсруулах хэрэгтэй

Нийслэлийг удирдах хүн сайн “намчин” биш, сайн менежер байх ёстой юмсан

Бортээгийн орд: Г.Занданшатараас Н.Учрал хүртэл

АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

iРедакцийн сонголт

Тэд иргэнээ биш, төрөө “тураах” бодлого явуулдаг. Харин МАНай хэд...

iШинэ мэдээ

Балогуны талаарх ФИФА-гийн шийдвэрийг шүүмжилжээ 2 цаг 3 мин Британи дахь монголчуудын “Лондон наадам-2026" болов 2 цаг 12 мин Саудын Араб Азийн зах зээлд нийлүүлэх газрын тосны үнээ огцом бууруулжээ 2 цаг 22 мин Л.Гантөмөр: Засгийн газар том хүн шиг байж болдоггүй юм уу 2 цаг 36 мин АНУ: Тусгаар тогтнолын баярын үеэр долоон хүн амиа алдаж, олон арван хүн шархаджээ 2 цаг 45 мин “Үзэсгэлэнт Хятад улс”-ыг цогцлоох төлөвлөгөөг нийтэлжээ 2 цаг 55 мин Испаничууд Португалын багийг хожиж, шөвгийн наймд шалгарлаа 3 цаг 1 мин COP17 хурлын гадна талбайн тохижилт 90 хувьтай үргэлжилж байна 3 цаг 5 мин Үндэсний их баяр наадмын урианхай сурын харваа эхэллээ 3 цаг 9 мин Ойн газар БНСУ-ын "Nurinue" компанитай ойжуулалт, ойн нөхөн сэргээлтийн чиглэлээр хамтарна 3 цаг 15 мин “Байгаль нуурын эгшиглэнт татах хүч” олон улсын наадам эхэллээ 3 цаг 19 мин Тэд иргэнээ биш, төрөө “тураах” бодлого явуулдаг. Харин МАНай хэд... 3 цаг 27 мин Доктор Я.Ганбаатар “Хятад дахь Монголын нууц товчоон судлалын тойм” ном бүтээжээ 3 цаг 44 мин Улаанбаатарт өдөртөө 29 хэм дулаан, бороо орохгүй 3 цаг 51 мин Д.Содном: Засгийн газар эдийн засаг, нийгмийн шинэ төлөвлөгөө боловсруулж батлуулах хэрэгтэй 3 цаг 56 мин Богд Хааны ордон музейд “Бат оршил” тусгай үзэсгэлэнг нээнэ 16 цаг 31 мин Америкийн баяр: Тусгаар тогтнолын 250 жилийн ой 16 цаг 40 мин Наадмаар аялахдаа аюулгүй байцгаая! 16 цаг 50 мин БНХАУ-ын Батлан хамгаалах яамны цэргийн техник хэрэгслийн буцалтгүй тусламжийг хүлээн авлаа 16 цаг 53 мин Улсын III төв эмнэлэг Монгол Улсын Төрийн соёрхлыг 4 дэх удаагаа хүртлээ 17 цаг 4 мин

iИх уншсан

Франц vs Парагвай: Хөлсөнд нэвчсэн бохир тоглолт Г.Дамдинням “ОНТРЭ“ хоёр холбоотой нь ч холбоотой юм... Д.Трамп НАТО-гийн уулзалтын үеэр Украин, Сирийн удирдагчидта... Гурван улсын аялал жуулчлалын салбарын сайд нарын X уулзалт ... МАН-ын Засгийн газар парламентын хяналтаас гарч байна... Европын улсуудад гарсан түймрийн улмаас олон мянган хүнийг н... Монгол, Оросын зөвлөлдөх уулзалт боллоо З.Мэндсайхан: Оюу толгойн зээлийн хүүг гурван жил тутамд эрг... Төрийн соёрхолт, дуучин Д.Болдын санаачилгыг дэмжин хамтран ... Долоодугаар сард цаг агаар ямар байх вэ? Үндэсний их баяр наадмын нэгдсэн хөтөлбөр Н.Учралыг аврах “Рио”-той хамтарсан үзүүлбэрт улсаараа алга ... Ц.Туваан: Сумын дэлгүүрийн худалдагч “Танай хамаатан ноолуур... СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Томоохон голууд үерийн түвшинг 10-60 см даван ... Венесуэлд долоо хоногийн гашуудал зарлажээ Ховдын хорооны 13 байлдагч ҮБХИС, МУИС, ШУТИС, ХААИС, Их зас... ДАШТ-2026: Португалын баг 1/8 шигшээд шалгарлаа АНУ Олон улсын эрүүгийн шүүхийг дахин шүүмжиллээ Америкийн баяр: Тусгаар тогтнолын 250 жилийн ой Г.Гантулга: АН-ын хамгийн том зовлон фракцын улс төр байсаар...