Халхын Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээс ЮНЕСКО-д бүртгэгдлээ

2023/05/25

ЮНЕСКО-ийн “Дэлхийн дурсамж” хөтөлбөрийн Олон Улсын баримтат өвийн жагсаалтад “Халхын Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээс” (Stone Inscriptions of Tsogtu Khung-Taiji, Prince of Khalkha) бүртгэгдлээ.

БНФУ-ын нийслэл Парис хотноо 2023 оны тавдугаар сард хуралдсан ЮНЕСКО-ийн "Дэлхийн дурсамж" хөтөлбөрийн Олон улсын зөвлөлдөх хорооны хурлаар гишүүн орнуудаас нэр дэвшүүлсэн баримтат өвийн материалыг судлан хэлэлцэж, 64 хосгүй үнэт дурсгалыг тус хөтөлбөрийн Олон улсын баримтат өвийн жагсаалтад бүртгэсний дотор Монгол Улсаас нэр дэвшүүлсэн Халхын Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээс өв багтжээ.

Эрдэмтэн, судлаачид Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээсийг Чин гүрнээс өмнөх үеийн Буддын шашны яруу найргийн хэв маягийг шингээсэн 17-р зууны Монголын яруу найргийн хосгүй бүтээлд тооцдог. Уг бичээс нь Лигдэн Хутагт Хааны үед Манжийн эзлэн түрэмгийлэх бодлогыг эсэргүүцэн тэмцсэн монголчуудын эв нэгдлийг харуулсан түүхэн бүтээл билээ.

ЮНЕСКО-ийн Баримтат өвийн олон улсын жагсаалтад өнөөдрийн байдлаар нийт 430 баримтат өв бүртгэгдээд байна. Үүнд 5 баримтат өв манай улсаас бүртгэгдсэн. 2011 онд Лувсанданзаны "Алтан товч", "Монгол Шунхан Данжуур", 2017 онд "Есөн эрдэнийн Ганжуур" бүртгэгдээд байсан бол ийнхүү энэ онд “Халхын Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээс” бүртгэгдлээ.

Бүртгэлийн үндсэн шалгууруудаас танилцуулахад баримтат өв нь өөрийн анхны жинхэнэ эхээр байхаас гадна эх төрх байдлаа сайн хадгалсан байх, дэлхий дахинаа үнэ цэн, ач холбогдолтой байх, Дэлхийн түүх, хүн төрөлхтний соёл иргэншилд онцгой бөгөөд үлэмж нөлөө үзүүлсэн байх учиртай аж.

Ташрамд дурдахад, дэлхийн баримтат өвийн үнэт дурсгал үй олноороо дахин нөхөгдөхгүйгээр элэгдэж, гэмтэж, устан алга болж байгааг зогсоох шаардлага байгааг харгалзан үзэж ЮНЕСКО 1992 онд тэдгээрийг хадгалж, хамгаалах зорилгоор "Дэлхийн дурсамж" хөтөлбөрийг эхлүүлсэн.

Баримтат өвийг олон улсын болон бүс нутгийн өвийн бүртгэлд бүртгэх замаар олон улсын, бүсийн, үндэсний ач холбогдол бүхий өвийн хамгаалалтыг дэмжин баталгаажуулах, тэдгээрийг хамгаалах ухамсар ойлголтыг гишүүн орон, ард иргэдэд нэмэгдүүлэх, ийм төрлийн өвийг хамгаалах талаар гишүүн орнуудын дотор хамтын ажиллагаа, харилцан солилцоог хөгжүүлэхэд тус хөтөлбөрийн үйл ажиллагаа чиглэгддэг байна.

iСанал болгох

Тэтгэврийн хэмжээг 2026 онд нэмэгдүүлнэ

Магнус Карлсен шатрын блиц тоглолтын дэлхийн аварга боллоо

Төрийн болон орон нутгийн өмчийн эд хөрөнгийн улсын үзлэг, тооллого явуулна

АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

iРедакцийн сонголт

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн шинэ оны мэндчилгээ

iШинэ мэдээ

Монгол Улсын Ерөнхий сайд Г.Занданшатар шинэ оны мэндчилгээ дэвшүүллээ 20 цаг 16 мин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн шинэ оны мэндчилгээ 20 цаг 32 мин Монгол Улс аялал жуулчлалын сэргэлтээр дэлхийн шилдэг 20 улсад багтлаа Уржигдар 18 цаг 38 мин УИХ-ын гишүүд Санхүүгийн хоршооны тухай хуулийн төслийг өргөн барив Уржигдар 18 цаг 37 мин Шархад, Баянхошуунд тус бүр 110 айлын ногоон орон сууцыг ашиглалтад оруулав Уржигдар 18 цаг 36 мин “Улаанбаатарын мөнгөн шөнө” баярын үеэр 1800 албан хаагч иргэдийн аюулгүй байдлыг ханган ажиллана Уржигдар 18 цаг 34 мин УИХ-ын гишүүд Сургуулийн орчны эрүүл мэнд, аюулгүй байдлын тухай хуулийн төсөл өргөн мэдүүллээ Уржигдар 18 цаг 33 мин “Улаанбаатарын мөнгөн шөнө-2025” шоу тоглолт болно Уржигдар 16 цаг 15 мин Төрийн болон орон нутгийн өмчийн эд хөрөнгийн улсын үзлэг, тооллого явуулна Уржигдар 16 цаг 08 мин УИХ-ын 2025 оны намрын ээлжит чуулган өндөрлөлөө Уржигдар 15 цаг 56 мин ШУТИС-ийн салбар Инженерийн олон улсын сургуулийг Хүннү хотод байгуулна Уржигдар 15 цаг 52 мин Монгол Улс 94.6 сая тонн нүүрс экспортолж, зорилтоо давуулан биелүүллээ Уржигдар 15 цаг 48 мин Монгол, Солонгосын эмч нар хамтран нурууны мэс заслыг амжилттай хийв Уржигдар 15 цаг 43 мин Тэтгэврийн хэмжээг 2026 онд нэмэгдүүлнэ Уржигдар 14 цаг 10 мин БНСУ-ын иргэдийг визгүй зорчих хугацааг 2026 оныг дуустал сунгав Уржигдар 14 цаг 08 мин Нийгмийн халамжийн тэтгэвэр, тэтгэмжийг нэмэгдүүлэхээр шийдвэрлэлээ Уржигдар 13 цаг 45 мин Баян-Өлгий аймгийн долоон багийн эмч автомашинтай боллоо Уржигдар 11 цаг 26 мин Магнус Карлсен шатрын блиц тоглолтын дэлхийн аварга боллоо Уржигдар 11 цаг 25 мин Хил давж ирсэн хүрэн баавгайг барьж, тусгай хамгаалалттай газарт хүргэжээ Уржигдар 11 цаг 24 мин Дорноговь аймгийн Мандах сум тэмээний тоогоор аймгаа тэргүүллээ Уржигдар 11 цаг 23 мин

iИх уншсан

Х.Баасанжаргал: Ардчилсан нам сөрөг хүчнийхээ ажлыг хийж чад... Ажилгүйдэл дүүрэн, амралт цэнгэл нь их... Оны “онцлох” нам Та урт наслах боломжтой болов Хувьчлалаас хөрөнгө босгоё, алдагдалтай компаниудаасаа салъя... Монгол энхийг сахиулагчид 267 дүрвэгчийг аюулгүй шилжүүлэн б... Хужирт сум, Мацү-Үра хотын хамтын ажиллагаа олон салбарт тэл... Доктор Т.Зэвгээд Ардын багш цол хүртээв Г.Занданшатар: Унасан эдийн засаг сэргэсэн, валютын нөөц 6.5... “Хааны эрэлд” олон улсын сургуульд Кувейт Улсын төлөөллийг у... УИХ-ын дарга иргэдийг үнийн өсөлтөөс хамгаалах 16 багц арга ... Монголд анх удаа робот мэс засал хийлээ Улаанбаатарт шөнөдөө 20 хэм хүйтэн Гацуур модны гэрлэн чимэглэлийн аюулгүй байдлыг хангах шаард... Завхан аймагт орчин үеийн цэвэрлэх байгууламж ашиглалтад орл... Туркт террорист халдлага төлөвлөж байсан 115 хүнийг баривчил... Оюутолгойн бүлэг ордод Монгол Улсын эрх ашгийг хангуулах тух... Алжирын парламент Францын колоничлолыг гэмт хэрэг гэж тооцох... Орон байрны хулгайн гэмт хэргээс урьдчилан сэрэмжлүүлж байна... Дональд Трамп, Владимир Зеленский нарын энхийн хэлэлцээ үр д...