Халхын Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээс ЮНЕСКО-д бүртгэгдлээ

2023/05/25

ЮНЕСКО-ийн “Дэлхийн дурсамж” хөтөлбөрийн Олон Улсын баримтат өвийн жагсаалтад “Халхын Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээс” (Stone Inscriptions of Tsogtu Khung-Taiji, Prince of Khalkha) бүртгэгдлээ.

БНФУ-ын нийслэл Парис хотноо 2023 оны тавдугаар сард хуралдсан ЮНЕСКО-ийн "Дэлхийн дурсамж" хөтөлбөрийн Олон улсын зөвлөлдөх хорооны хурлаар гишүүн орнуудаас нэр дэвшүүлсэн баримтат өвийн материалыг судлан хэлэлцэж, 64 хосгүй үнэт дурсгалыг тус хөтөлбөрийн Олон улсын баримтат өвийн жагсаалтад бүртгэсний дотор Монгол Улсаас нэр дэвшүүлсэн Халхын Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээс өв багтжээ.

Эрдэмтэн, судлаачид Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээсийг Чин гүрнээс өмнөх үеийн Буддын шашны яруу найргийн хэв маягийг шингээсэн 17-р зууны Монголын яруу найргийн хосгүй бүтээлд тооцдог. Уг бичээс нь Лигдэн Хутагт Хааны үед Манжийн эзлэн түрэмгийлэх бодлогыг эсэргүүцэн тэмцсэн монголчуудын эв нэгдлийг харуулсан түүхэн бүтээл билээ.

ЮНЕСКО-ийн Баримтат өвийн олон улсын жагсаалтад өнөөдрийн байдлаар нийт 430 баримтат өв бүртгэгдээд байна. Үүнд 5 баримтат өв манай улсаас бүртгэгдсэн. 2011 онд Лувсанданзаны "Алтан товч", "Монгол Шунхан Данжуур", 2017 онд "Есөн эрдэнийн Ганжуур" бүртгэгдээд байсан бол ийнхүү энэ онд “Халхын Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээс” бүртгэгдлээ.

Бүртгэлийн үндсэн шалгууруудаас танилцуулахад баримтат өв нь өөрийн анхны жинхэнэ эхээр байхаас гадна эх төрх байдлаа сайн хадгалсан байх, дэлхий дахинаа үнэ цэн, ач холбогдолтой байх, Дэлхийн түүх, хүн төрөлхтний соёл иргэншилд онцгой бөгөөд үлэмж нөлөө үзүүлсэн байх учиртай аж.

Ташрамд дурдахад, дэлхийн баримтат өвийн үнэт дурсгал үй олноороо дахин нөхөгдөхгүйгээр элэгдэж, гэмтэж, устан алга болж байгааг зогсоох шаардлага байгааг харгалзан үзэж ЮНЕСКО 1992 онд тэдгээрийг хадгалж, хамгаалах зорилгоор "Дэлхийн дурсамж" хөтөлбөрийг эхлүүлсэн.

Баримтат өвийг олон улсын болон бүс нутгийн өвийн бүртгэлд бүртгэх замаар олон улсын, бүсийн, үндэсний ач холбогдол бүхий өвийн хамгаалалтыг дэмжин баталгаажуулах, тэдгээрийг хамгаалах ухамсар ойлголтыг гишүүн орон, ард иргэдэд нэмэгдүүлэх, ийм төрлийн өвийг хамгаалах талаар гишүүн орнуудын дотор хамтын ажиллагаа, харилцан солилцоог хөгжүүлэхэд тус хөтөлбөрийн үйл ажиллагаа чиглэгддэг байна.

iСанал болгох

Оросууд Монголын шатахууны хараат байдлыг хадгалах сонирхолтой

Ирэх арав хоногт цаг агаар ямар байх вэ?

С.Зоригийн хөшөөг хулгайлсан уу, хулгайд алдсан уу?

АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

iРедакцийн сонголт

“Эрхийн тэнэгүүд” болгох Төрийн бодлого

iШинэ мэдээ

Н.Адилбиш: Авто зам ашигласны төлбөр нэмэх Засгийн газрын тогтоол буруу байна 16 цаг 15 мин Даян аварга Б.Орхонбаяр, Улсын заан Д.Анар, Б.Серик нар "Дэлхийн нүүдэлчдийн наадам"-д оролцоно 16 цаг 21 мин COP17 хурлын үеэр зохицуулалт хийгдэх сургууль, цэцэрлэгийн жагсаалт 16 цаг 34 мин Т.Даваадалайн 5.2 тэрбумын хахууль авсан, мөнгө угаасан хэргийг прокурорт шилжүүлжээ 18 цаг 43 мин Морингийн даваанаас “Барилгын хатуу хог хаягдал дахин боловсруулах үйлдвэр” хүртэлх 1.5 км урт авто зам ашиглалтад орлоо 19 цаг 53 мин Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлээр хэрэгжүүлэх зарим төслийг танилцуулав 20 цаг 0 мин Д.Трампын ярьсныг Ираны тал няцаалаа 20 цаг 4 мин Оны эцэс гэхэд шатахууны нөөцийг 15 хоногоор нэмэх боломжтой 20 цаг 12 мин БНСУ-ын Чүннам мужтай боловсролын технологийн хамтын ажиллагааг өргөжүүлнэ 20 цаг 16 мин “Нүүдэлчин” фестивалийг дэлхийн 190 гаруй орны төлөөлөгч үзэж сонирхоно 20 цаг 20 мин Мароккогийн хилийн хамгаалалтад илүү их дэмжлэг үзүүлнэ гэв 20 цаг 27 мин "Хүн аалз: Шинэ өдөр" кино 355 саяын орлого олжээ 20 цаг 31 мин Д.Батлут: “Зэв” сумны үйлдвэрийг ашиглалтад оруулж, дотоодын хэрэгцээнд нийлүүлж эхэлсэн 22 цаг 26 мин УИХ, Засгийн газрын ногоон шийдвэрүүд 22 цаг 31 мин “Эрхийн тэнэгүүд” болгох Төрийн бодлого 22 цаг 39 мин Аун Сан Сү Чи Улаан загалмай нийгэмлэгийн төлөөлөгчтэй уулзжээ 22 цаг 51 мин Олон улсын хиймэл оюуны гуравдугаар олимпиад Астана хотод эхэллээ 23 цаг 2 мин Япон, АНУ хамтран валютын интервенц хийжээ 23 цаг 10 мин Наймдугаар сард 270 мянга гаруй тонн шатахуун импортлоно 23 цаг 27 мин Аадар, аянга цахилгааны аюулаас сэрэмжлэхийг анхааруулж байна 23 цаг 46 мин

iИх уншсан

Арилжааны төслөө зогсоож байгаагаа Ж.Инфантино мэдэгдэв Д.Ганхуяг: Нийлүүлэгч нь нэг орны, нэг компани байх ямар эрс... П.Санчес: Сеута хотод дайран нэвтэрсэн нь Испани руу халдсан... Эрүүл мэндийн салбарын хүний нөөцийг чадавхжуулах чиглэлээр ... Путины дэглэм бодитоор ганхаж эхлэв Венесуэл: “Хорт могой”-ноос ангижирахуй Кристофер Ноланы трауматай Одиссей Лу.Гантөмөр: Төмөр замын хүртээмж хангалтгүй, метро, цахилга... Н.Учрал Г.Дамдиннямаа дагуулаад Солонгос руу биш, Орос руу я... Хувийн хэвшилтэй хамтран тоног төхөөрөмжөө шинэчилдэг болохы... Э.Бат-Үүл: Оросууд Монголын шатахууны хараат байдлыг хадгала... Дуулиант санхүүчийн найз байсан Белорусь бүсгүй түүний саяуу... Саудын Арабын Хаант Улсын Байгаль орчин, ус, хөдөө аж ахуйн ... П.Наранбаяр: Хүүхдүүдийн 78 хувь нь нийгмийн сүлжээнээс сөрө... С.Зоригийн хөшөөг хулгайлсан уу, хулгайд алдсан уу? БНХАУ-аас 6000 тонн АИ-92, АИ-95 автобензин нийлүүлэхээр тох... С.Рушдигийн аминд халдсан Хади Матарыг бүх насаар нь хорино Б.Пүрэвдагва: Энэ жил найман уурын зуухыг хийн түлшинд шилжү... МАА-н үйлдвэрлэлийн бүтээмж, өрсөлдөх чадварыг нэмэхэд хамты... СОР17-г зохион байгуулах барилга угсралтын ажлыг ирэх долоо ...