Халхын Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээс ЮНЕСКО-д бүртгэгдлээ

2023/05/25

ЮНЕСКО-ийн “Дэлхийн дурсамж” хөтөлбөрийн Олон Улсын баримтат өвийн жагсаалтад “Халхын Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээс” (Stone Inscriptions of Tsogtu Khung-Taiji, Prince of Khalkha) бүртгэгдлээ.

БНФУ-ын нийслэл Парис хотноо 2023 оны тавдугаар сард хуралдсан ЮНЕСКО-ийн "Дэлхийн дурсамж" хөтөлбөрийн Олон улсын зөвлөлдөх хорооны хурлаар гишүүн орнуудаас нэр дэвшүүлсэн баримтат өвийн материалыг судлан хэлэлцэж, 64 хосгүй үнэт дурсгалыг тус хөтөлбөрийн Олон улсын баримтат өвийн жагсаалтад бүртгэсний дотор Монгол Улсаас нэр дэвшүүлсэн Халхын Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээс өв багтжээ.

Эрдэмтэн, судлаачид Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээсийг Чин гүрнээс өмнөх үеийн Буддын шашны яруу найргийн хэв маягийг шингээсэн 17-р зууны Монголын яруу найргийн хосгүй бүтээлд тооцдог. Уг бичээс нь Лигдэн Хутагт Хааны үед Манжийн эзлэн түрэмгийлэх бодлогыг эсэргүүцэн тэмцсэн монголчуудын эв нэгдлийг харуулсан түүхэн бүтээл билээ.

ЮНЕСКО-ийн Баримтат өвийн олон улсын жагсаалтад өнөөдрийн байдлаар нийт 430 баримтат өв бүртгэгдээд байна. Үүнд 5 баримтат өв манай улсаас бүртгэгдсэн. 2011 онд Лувсанданзаны "Алтан товч", "Монгол Шунхан Данжуур", 2017 онд "Есөн эрдэнийн Ганжуур" бүртгэгдээд байсан бол ийнхүү энэ онд “Халхын Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээс” бүртгэгдлээ.

Бүртгэлийн үндсэн шалгууруудаас танилцуулахад баримтат өв нь өөрийн анхны жинхэнэ эхээр байхаас гадна эх төрх байдлаа сайн хадгалсан байх, дэлхий дахинаа үнэ цэн, ач холбогдолтой байх, Дэлхийн түүх, хүн төрөлхтний соёл иргэншилд онцгой бөгөөд үлэмж нөлөө үзүүлсэн байх учиртай аж.

Ташрамд дурдахад, дэлхийн баримтат өвийн үнэт дурсгал үй олноороо дахин нөхөгдөхгүйгээр элэгдэж, гэмтэж, устан алга болж байгааг зогсоох шаардлага байгааг харгалзан үзэж ЮНЕСКО 1992 онд тэдгээрийг хадгалж, хамгаалах зорилгоор "Дэлхийн дурсамж" хөтөлбөрийг эхлүүлсэн.

Баримтат өвийг олон улсын болон бүс нутгийн өвийн бүртгэлд бүртгэх замаар олон улсын, бүсийн, үндэсний ач холбогдол бүхий өвийн хамгаалалтыг дэмжин баталгаажуулах, тэдгээрийг хамгаалах ухамсар ойлголтыг гишүүн орон, ард иргэдэд нэмэгдүүлэх, ийм төрлийн өвийг хамгаалах талаар гишүүн орнуудын дотор хамтын ажиллагаа, харилцан солилцоог хөгжүүлэхэд тус хөтөлбөрийн үйл ажиллагаа чиглэгддэг байна.

iСанал болгох

"Хасын Хүлэгүүд" баг Азийн аваргуудын лигт эхний ялалтаа байгууллаа

УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн татсанаар улс төрийн намд хариуцлага бий болно

Г.Занданшатарын Засгийн газрын үлдээсэн өв

АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

iРедакцийн сонголт

Газрын ховор биш гэхдээ чухал элемент

iШинэ мэдээ

ДеМаркус Казинс, Жэй Скрабб нар Дархан хотод зочиллоо 58 мин Монголын оюутны спортын VII наадам эхэллээ 58 мин УИХ-ын дарга С.Бямбацогт Төсвийн тогтвортой байдлын зөвлөлийн гишүүдийг хүлээн авч уулзлаа 59 мин УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн татах тухай хуулийн төслийг хэлэлцэхийг дэмжлээ 1 цаг 0 мин 18 нас хүрсэн А үнэмлэхтэй зорчигчид суррон унаж, хөдөлгөөнд оролцоно 4 цаг 34 мин Сурагчдын дунд "UB Robot Challenge-2026" тэмцээн боллоо 4 цаг 34 мин Химийн хорт бодис хууль бусаар ашигласан хуулийн этгээдийг торгож, эрхийг нь хасав 4 цаг 34 мин Герман улсад шатахууны үнэ дээд түвшинд хүрлээ 4 цаг 40 мин Монгол Улсад 32 мянга гаруй гадаадын иргэн оршин сууж байна 4 цаг 40 мин “Хасын Хүлэгүүд” баг Азийн аваргуудын лигт эхний ялалтаа байгууллаа 4 цаг 41 мин Дөрөвдүгээр сарын 8-ны цаг агаарын урьдчилсан мэдээ 4 цаг 43 мин Дорнод аймагт гарсан хээрийн түймрийг унтраахаар ажиллаж байна 4 цаг 44 мин Улаанбаатар хотод таван байршилд олон түвшний уулзвар барина 4 цаг 45 мин АНУ Ормузын хоолойгоор нэвтрэх хөлөг онгоцноос төлбөр авах боломжийг судалж байна 6 цаг 33 мин "Монгол хүн баялгийнхаа эзэн" зөвлөлдөх санал асуулгын хоёр дахь шат Төрийн ордонд болно 6 цаг 34 мин Улсын химийн 35 дугаар олимпиад Хэнтий аймагт эхэллээ 6 цаг 35 мин Чөлөөт бөхийн эрэгтэй шигшээ баг Азийн аваргад оролцохоор мордлоо 6 цаг 36 мин KFC, Pizza Hut, Хаан банкны нэрийг барьсан цахим залилангаас сэрэмжлүүллээ 6 цаг 37 мин Улаанбурхан өвчний батлагдсан тохиолдол 23 нэмэгджээ 6 цаг 37 мин Хятад улс хиймэл оюун ухааны салбарт ёс зүйн журам хэрэгжүүлж эхэллээ 8 цаг 30 мин

iИх уншсан

Улаанбаатарын "улаан шугам" бол Туул гол Л.Гангэрэл: Дайнаас болж улс орнууд Төв банкны бодлогын хүүг... “Бодь”-д барьцаалагдсан Засгийн газар гэдэг нь бодитой болоо... ТУЛГА Ялсан нь түүхээ зохиодог Газрын ховор биш гэхдээ чухал элемент Б.Хэрлэн: Албан тушаалын төлөөх тэмцэл л болоод байна Та Голомт банканд хадгаламжтай бол “2 ӨРӨӨ БАЙР”-ны эзэн бол... Өмнөд Солонгос эдийн засгаа дэмжих 26.2 их наяд воны багц та... “Стратегийн ач холбогдолтой" сайд нар гэж байдаг юм шүү, Ерө... Ерөнхий сайд Н.Учрал Засгийн газраа хэрхэн бүрдүүлэх талаар ... Туул голын ай савыг цэвэрлэж, 176.5 тонн хог хаягдлыг хогийн... “Алтан цом”-ын өрсөлдөөн гурван өдрийн барилдаанаар үргэлжил... М.Энхбадрал: Эрх чөлөөтэй байя гэвэл парламентын бие даасан ... Хятадад усан доогуур 14 км урт туннель барьжээ Дөрөвдүгээр сарын 3-13-ныг хүртэлх цаг агаарын урьдчилсан тө... ОХУ долоодугаар сарын эцэс хүртэл бензин экспортлохоо зогсоо... Нийслэлийн 5 дүүргийн 51 мянган өрхийг хийн халаалтад шилжүү... НАСА-гийн "Artemis II" хөлөг Сарыг чиглэн хөдөллөө Голомт банкны картаар Duty free дэлгүүрт төлбөрөө төлөөд 10%...