Халхын Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээс ЮНЕСКО-д бүртгэгдлээ

2023/05/25

ЮНЕСКО-ийн “Дэлхийн дурсамж” хөтөлбөрийн Олон Улсын баримтат өвийн жагсаалтад “Халхын Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээс” (Stone Inscriptions of Tsogtu Khung-Taiji, Prince of Khalkha) бүртгэгдлээ.

БНФУ-ын нийслэл Парис хотноо 2023 оны тавдугаар сард хуралдсан ЮНЕСКО-ийн "Дэлхийн дурсамж" хөтөлбөрийн Олон улсын зөвлөлдөх хорооны хурлаар гишүүн орнуудаас нэр дэвшүүлсэн баримтат өвийн материалыг судлан хэлэлцэж, 64 хосгүй үнэт дурсгалыг тус хөтөлбөрийн Олон улсын баримтат өвийн жагсаалтад бүртгэсний дотор Монгол Улсаас нэр дэвшүүлсэн Халхын Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээс өв багтжээ.

Эрдэмтэн, судлаачид Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээсийг Чин гүрнээс өмнөх үеийн Буддын шашны яруу найргийн хэв маягийг шингээсэн 17-р зууны Монголын яруу найргийн хосгүй бүтээлд тооцдог. Уг бичээс нь Лигдэн Хутагт Хааны үед Манжийн эзлэн түрэмгийлэх бодлогыг эсэргүүцэн тэмцсэн монголчуудын эв нэгдлийг харуулсан түүхэн бүтээл билээ.

ЮНЕСКО-ийн Баримтат өвийн олон улсын жагсаалтад өнөөдрийн байдлаар нийт 430 баримтат өв бүртгэгдээд байна. Үүнд 5 баримтат өв манай улсаас бүртгэгдсэн. 2011 онд Лувсанданзаны "Алтан товч", "Монгол Шунхан Данжуур", 2017 онд "Есөн эрдэнийн Ганжуур" бүртгэгдээд байсан бол ийнхүү энэ онд “Халхын Цогт Хунтайжийн Хадны Бичээс” бүртгэгдлээ.

Бүртгэлийн үндсэн шалгууруудаас танилцуулахад баримтат өв нь өөрийн анхны жинхэнэ эхээр байхаас гадна эх төрх байдлаа сайн хадгалсан байх, дэлхий дахинаа үнэ цэн, ач холбогдолтой байх, Дэлхийн түүх, хүн төрөлхтний соёл иргэншилд онцгой бөгөөд үлэмж нөлөө үзүүлсэн байх учиртай аж.

Ташрамд дурдахад, дэлхийн баримтат өвийн үнэт дурсгал үй олноороо дахин нөхөгдөхгүйгээр элэгдэж, гэмтэж, устан алга болж байгааг зогсоох шаардлага байгааг харгалзан үзэж ЮНЕСКО 1992 онд тэдгээрийг хадгалж, хамгаалах зорилгоор "Дэлхийн дурсамж" хөтөлбөрийг эхлүүлсэн.

Баримтат өвийг олон улсын болон бүс нутгийн өвийн бүртгэлд бүртгэх замаар олон улсын, бүсийн, үндэсний ач холбогдол бүхий өвийн хамгаалалтыг дэмжин баталгаажуулах, тэдгээрийг хамгаалах ухамсар ойлголтыг гишүүн орон, ард иргэдэд нэмэгдүүлэх, ийм төрлийн өвийг хамгаалах талаар гишүүн орнуудын дотор хамтын ажиллагаа, харилцан солилцоог хөгжүүлэхэд тус хөтөлбөрийн үйл ажиллагаа чиглэгддэг байна.

iСанал болгох

Х.Нямбаатарыг хотын даргаас чөлөөлөх нь ял биш, шагнал юм

Оюутолгойн хэлэлцээн дээр С.Баярцогтыг томилчих

Ерөнхий шууд сайдаас асууя. Хотын даргыг хэзээ чөлөөлөх вэ?

АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

iРедакцийн сонголт

Хар захаас ч хариуцлагагүй “Чөлөөт бүс”-ээ хаах уу, засах уу?

iШинэ мэдээ

Арина Соболенко Австралийн нээлттэй тэмцээний финалд шалгарлаа 3 цаг 0 мин НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх бага хурал Улаанбаатарт ирэх наймдугаар сард болно 5 цаг 13 мин Аваргуудын лигийн плей-оффт өрсөлдөх багууд тодорлоо 5 цаг 14 мин Боловсролын салбарын цалингийн сан 3.3 дахин өсжээ 5 цаг 16 мин Нипах вирусийн халдвараас сэрэмжлүүлэв 5 цаг 20 мин УИХ-ын дарга Н.Учрал тэргүүтэй ажлын хэсэг Баянхонгор аймагт ажиллаж байна 5 цаг 20 мин Өсвөрийн шатарчдын Улаанбаатар хотын аварга шалгаруулах тэмцээн болж байна 5 цаг 21 мин Богдхан уулын зэрлэг амьтдад өвс, тэжээл тавьж байна 5 цаг 22 мин Жижиг, дунд үйлдвэрлэлийн эко-инновацыг дэмжихээр санамж бичиг байгууллаа 7 цаг 32 мин Нийслэлийн дөрвөн байршилд нүхэн гарц барих ажлын явц 7 цаг 33 мин Улаанбаатарт шөнөдөө 25 хэм хүйтэн 7 цаг 34 мин Нийслэл аялал жуулчлалын салбарт БНСУ-ын Сэжон их сургуультай хамтарна 7 цаг 42 мин Улсын аварга малчин, тариаланчдыг тодрууллаа 7 цаг 43 мин Ураны үнэ дээд цэгт хүрсэн шалтгаан ба ирээдүйн төлөв 9 цаг 30 мин “Physical: Asia” шоуны оролцогч, Филиппиний багийн ахлагч Жастин Ковеней Монголд иржээ 9 цаг 36 мин Ахлах ангийн сурагчид УИХ-ын үйл ажиллагаатай танилцлаа 9 цаг 39 мин Иргэн "юань зарна" гэх зарын дагуу 58 сая төгрөгөө залилуулжээ 9 цаг 42 мин ДАШТ-ийг үзэх тасалбартай бол АНУ-ын визний ярилцлагын цагийг түргэвчилж авна 9 цаг 44 мин Их Британийн Ерөнхий сайд БНХАУ-д айлчилж байна 9 цаг 46 мин Австралид аагим халуун үргэлжилж, түүхэн дээд үзүүлэлтэд хүрлээ 9 цаг 50 мин

iИх уншсан

Б.Чойжилсүрэн, Х.Ганхуяг нарыг огцруулах нь зүй ёсны шаардла... АНУ-ын Ерөнхийлөгчийн дэвшүүлсэн “Энхийн Зөвлөл” ба Монгол Хөгжлийн бэрхшээлтэй "AI"-гаар хотын түгжрэлийг бууруулахгүй... Урианхай тувачуудын урвалт Хар захаас ч хариуцлагагүй “Чөлөөт бүс”-ээ хаах уу, засах уу... "Урд хөл бүдрэхэд хойд хөлийг ташуурдах" нь буюу багш, эмчий... Цахилгааны үнийг нэмж 550 тэрбумыг олоод 400 тэрбумыг хулгай... 16 настай охины амийг хөнөөсөн Ц.Д-д бүх насаар нь хорих ял ... Нийслэлд энэ онд 78.5 км дугуйн зам шинээр барина Өнөөдөр цахилгаан хязгаарлаж болзошгүй байршлуудыг танилцуул... Улаанбаатарт шөнөдөө 29 хэм хүйтэн Хятадын армид авлигын томоохон дуулиан дэгдэж, өндөр албан т... Монгол банхар Азийн аварга боллоо Аюултай ачаа тээвэрлэгчдэд хяналт шалгалт хийж байна Архангай аймагт голын татам дагуу 21 га талбайд ойжуулалт хи... Үндсэн хуулийн цэц хуулийн заалтыг Үндсэн хууль зөрчсөн гэж ... Америкийн авирагч хамгаалалтгүйгээр “Taipei 101” барилгад ав... Хөгжлийн бэрхшээлтэй, аутизмтай хүүхдэд зориулсан боловсролы... TikTok АНУ-д хэрэглэгчдийн мэдээллийг хамгаалах хамтарсан ко... Нийслэлд мансууруулах бодистой тэмцэх ажлын төлөвлөгөөг тани...