"Оюутолгой" компани өнгөрсөн пүрэв гаригт Монгол Улсын төрийн санд 230 тэрбум төгрөгийг шилжүүлсэн таатай мэдээг Засгийн газрын эх сурвалжуудаас зарлажээ. Энэ нь ТЕГ-аас "Оюутолгой" компанид тавьсан татварын акттай холбоотой төлбөр бөгөөд энэ долоо хоногт 420 тэрбум төгрөгийн төлбөрийг Төрийн санд шилжүүлэхээр болсон байна.

            Лондонгийн арбитрын шүүх хүртэл сунжирсан уг татварын маргаантай холбоотой асуудлаар У.Хүрэлсүх, Л.Оюун-Эрдэнийн Засгийн газрууд жил дамнуулан хэлэлцээрийн ширээний ард сууж, Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ “Шаардлагатай тохиолдолд Дубайн гэрээг цуцлахад бэлэн” гэдэг байр сууриа хөрөнгө оруулагч талд тавьсан тухайгаа мэдэгдэж байсан. Урт хугацаанд үргэлжилсэн хэлэлцээрийн үр дүнд “Оюутолгой” компани татвараа төлж эхэлжээ.

            Үлэмж хэмжээний татварыг Монголын тал нэмж авах асуудал 2011 онд Ерөнхий сайд Сү.Батболдын Засгийн газар Оюутолгойн гэрээнд оруулсан өөрчлөлтөөс үүдэлтэй юм. Тодруулбал, Сү.Батболдын Засгийн газрын үед Нидерланд Люксенбург зэрэг орнуудтай байгуулсан давхар татвараас чөлөөлөх хэлэлцээрийг УИХ-аар хэлэлцүүлэн цуцлуулж, Монголын талын 34 хувьд ноогдох зээлийн хүүг 9,9-өөс 6,5 хувь болгон бууруулжээ.

Тиймээс Монголын талын төлөх зээлийн хүүг бууруулж, Монгол Улсад төлөх татварыг нэмэгдүүлсэн дээрх үйл явдлыг Оюутолгойн гэрээг байгуулсан цагаас хойш хамгийн амжилттай болсон хэлэлцээр гэж эдийн засагчид үнэлдэг.

Тухайн үед буюу Рио Тинто компани ХОГ-нд заасан татвар тогтворжуулах заалтыг барин Лондонгийн Арбитр хүртэл явж, маргаан үүсгэн заргалдаж байсан. Энэ маргаан олон жил үргэлжилж, 2011 онд Сү.Батболдын Засгийн газар үүсээд байсан татварын цоорхойг хаах санал гарган шийдүүлсэн нь өдгөө Оюутолгой манай талаас тавьсан актын дагуу буюу манай улсын шаардлагыг биелүүлэх эрх үүсч, Монгол Улс төлөгдөөгүй 1 тэрбум гаруй долларын татварын ихэнх хэсгийг төлүүлэхээр болжээ.

Энэ талаар саяхан Ерөнхий сайд асан Сү.Батболд хэвлэлд өгсөн ярилцлагадаа “Манай улсын татварын байгууллагын тавьсан татварын акттай холбоотой маргааныг “Рио Тинто” Лондонгийн Арбитрын шүүхэд зарга үүсгээд явж байгаа. Миний тэргүүлж байсан Засгийн газар олон жилийн өмнө үүссэн байсан татварын цоорхойг хаах санал гаргаж шийдүүлсэний үр дүнд Монгол Улс үлэмж хэмжээний татвар нэмж авах, хүүгийн зардлаа бууруулах эрх нь үүссэн. Цаашид ч уг гэрээг сайжруулах шаардлагатай” хэмээн ярьсан байна.

Эцэст нь хэлэхэд, Сү.Батболд Ерөнхий сайдаар ажиллаж байхдаа “Оюутолгой”-д давуу байдал олгосон гэх улс төрийн зорилтот гүтгэлгүүд ийнхүү үнэнд гүйцэгдэж, харин ч Сү.Батболдын тэргүүлсэн Засгийн газар Оюутолгойн гэрээнд Монгол Улсад ашигтай өөрчлөлт оруулсан нь нотлогдов.

Б.НАРАН