УИХ-ын гишүүн Б.Пүрэвдоржийн өргөн барьсан Малчид, хувиараа эрхлэгчдийн НДШ-ийг нөхөн төлүүлэх тухай хуулийн төсөл өргөн барьсныг УИХ өнгөрөгч долоо хоногт хэлэлцэн дэмжсэн билээ. Энэ долоо хоногт хуулийн төслийн эхний хэлэлцүүлгийг хийнэ.

Б.Пүрэвдорж гишүүний өнгөрөгч баасан гаригт чуулганы хуралдаанд танилцуулснаар МАА-н салбар манай улсын ДНБ-ий 10 гаруй хувийг эзэлж байгаа ч энэ салбарт ажиллагсдын тоо хүн амын 30 орчим хувь болдог байна. Мөн орлого нь тогтмол бус буюу хувиараа хөдөлмөр эрхлэгч хүн амын тоо 230 мянга орчим.

Тиймээс тэдгээр иргэдийн нийгмийн баталгааг хангахын тулд УИХ Малчид, хувиараа хөдөлмөр эрхлэгчдийн НДШ-ийн нөхөн төлүүлэх хуулийг баталсан ч 2017-2019 оныг дуустал хуулийн хэрэгжилт хангалтгүй буюу иргэд НДШ-ээ нөхөн төлөөгүй байна. Тиймээс хуулийн хэрэгжилтийг сайжруулахын тулд 2019 онд НДШ-ийн хувь хэмжээг багасгаж, хугацааг сунгасны дараа буюу 2019 оны 12 дугаар сарын 1-ний байдлаар 8000 орчим иргэн уг хуулийн үйлчлэлд хамрагдаж, 7500 малчин, 500 орчим хувиараа хөдөлмөр эрхлэгч НДШ-ээ нөхөн төлснөөр нийт 14,5 тэрбум төгрөгийн НДС-нд төвлөрүүлжээ.

Уг хуулийн үйлчлэл 2020 оны 12 дугаар сарын 31-нээр дуусгавар болсон байна. Харамсалтай нь өнгөрөгч онд хэд хэдэн аймгийн нутгаар /нийт 8 аймаг/ ган, зуд болж, НДШ-ээ нөхөн төлөх байтугай малынхаа өвс, тэжээлийг авч чадахгүйд хүрсэн байдаг. Мөн коронавирусын халдварын улмаас тогтоосон бүх нийтийн хөл хорио, хорио цээрийн дэглэмээс шалтгаалж хувиараа хөдөлмөр эрхэгчдийн орлого тасалдсанаар хуулийн үйлчлэлд хамрагдаж, НДШ-ээ төлж чадаагүй.

Тиймээс Малчид, хувиараа хөдөлмөр эрхэгчдийн НДШ-ийг нөхөн төлүүлэх тухай хуулийн үйлчлэлийг сунгахаар /2022 оныг дуустал/ төсөл өргөн барьсан Б.Пүрэвдорж гишүүн чуулганы хуралдаан дээр УИХ-ын гишүүдэд хандаж, “Хуулийн төслийг баталснаар 2021, 2022 оны төсвийн бүрэлдэхүүн буюу Нийгмийн даатгалын санд ямар нэг алдагдал үүсэхгүй, харин ч илүү орлого төвлөрүүлэх боломж бүрдэнэ. Мөн 2023 оноос эхлээд 7-15 тэрбум төгрөгийн нэмэгдэл бий болох боломжтой” хэмээн ярив.

Сануулахад, хуулийн төсөл санаачлах, өргөн барих нь УИХ-ын гишүүний хуулиар олгогдсон бүрэн эрх хэдий ч УИХ-аар батлагдаж байгаа хууль, тогтоол болгон түүнийг хэрэгжүүлэх арга зам, эдийн засгийн болон нийгмийн үр дагаврыг нь тооцоолсон байх учиртай. Ингэж байж хуулийг хэрэгжүүлэх буюу даган мөрдөх боломжтой болдог.

Харамсалтай шинээр байгуулагдсан энэ удаагийн парламентын үед гишүүдийн өргөн барьсан хуулийн төслүүд эдгээр хүчин зүйлүүд болон цаг үеийнхээ нөхцөл байдлыг тооцоолоогүй, хэрэгжих боломжгүй, тунхагийн шинжтэй байх нь түгээмэл болсон. Харин гишүүн Б.Пүрэвдорж гишүүний УИХ дээр хийсэн хуулийн төслийн танилцуулга, хуулийнхаа агуулга, ач холбогдлыг мэдэж товч бөгөөд тов тодорхой ярьж байгаа нь хоёр дахь удаагаа сонгогдсон туршлагатай парламентчийн хувьд жишиг болохуйц “ажил” байлаа.

Хууль санаачилсан нэртэй хэн нэгнээр бичүүлж орж ирээд чуулган, байнгын хороон дээр цаас ширтээд суучихдаг шинэхэн гишүүд, хуулийн үзэл баримтлалаа танилцуулахын оронд нөхцөл байдал яриад суучихдаг "поп" гишүүд ч гэсэн санаа авууштай.

Б.ЗАЯА