ЭМЯ-ны БЗДХ, ДОХ-ын Мэргэжлийн салбар зөвлөлийн дарга, АШУҮИС-ийн багш В.Наранцэцэг “Тэмбүү өвчний 1-р үеийн шинж тэмдэг”-ийн талаар зөвлөж байна.

Тэмбүү өвчний хувьд өвөрмөц үүсгэгчтэй, цайвар трепонем бактери  нь гэмтсэн арьс салстаар нэвтэрч бие махбодид орно. Халдвар голчлон бэлгийн замаар дамжина байдаг. Цайвар трепонем хүний биед нэвтэрч орсноос 3-4 долоо хоногийн дараагаар тэмбүү өвчний анхны шинж тэмдэг болох хатуу яр гарч ирдэг. Ихэвчлэн бэлгийн замаар халддаг учраас бэлэг эрхтэн, түүний ойролцоо хатуу яр гардаг. Дараагийн нэг гол шинж тэмдэг гэвэл тунгалагийн булчирхай томордог. Хатуу ярын хувьд хэмжээгээрээ нэлээн том 1-1.5 см хэмжээтэй зарим тохиолдолд үүнээс ч том, махан улаан өнгөтэй, ямар нэгэн өвчин зовиургүй, шарх гарч ирдэг. Шарх хаана гарч ирнэ түүний ойрцолцоох тунгалагийн булчирхай томордог. Зарим тохиолдолд тухайн хүний бие организмээс шалтгаалан ямар нэгэн шарх, туууралт байхгүйгээр зөвхөн шинжилгээ өгөх үед илэрч гарч ирдэг, далд хэлбэрийн тэмбүү байх тохиолдол бий. Тэмбүү өвчний 1-р үед гарч ирж байгаа энэ шинж тэмдгийн үед хүнд мэдэгдэх ямар нэгэн өвчин зовиур, эмзэглэл байдаггүй. Тиймээс энэ үед гарч ирж байгаа тууралтыг анзаарахгүй өнгөрөх талтай. Үүнээс 6-7 хоногийн дараагаар шинж тэмдэг алга болдог. Ноцтой нь хүмүүс энэ үед нь эдгэрчихлээ гэж ойлгох талтай. Тэмбүү өвчний 1-р үеийг бүрэн гүйцэд эмчлэгдчих юм бол дараагийн шатанд шилждэггүй. Харин эмчлээгүй, дутуу эмчилсэн тохиолдолд дараагийн үе шат руу шилждэг. Залуучуудадаа хандаж хэлэхэд айж эмээж зовохгүйгээр мэргэжлийн эмчид хандаж, эмчилгээндээ зөв орж чадах юм бол тэмбүү гэдэг өвчнөөс бүрэн ангижрах, бүрэн эрүүлжих боломжтой.  

ТЭМБҮҮ ӨВЧНИЙ ТАЛААР ТАНЫ МЭДЭХ ЁСТОЙ ЗҮЙЛ

Тэмбүү өвчин нь цайвар трепонемаар үүсгэгддэг, хүний биеийн бүх эрхтэн систем арьс салст, дотор эрхтэн, мэдрэлийн систем ба тулгуур хөдөлгөөний эрхтэнийг гэмтээдэг даамжрах явцтай бэлгийн замын архаг халдварт өвчин юм.

Ангилал:

·1-р үеийн тэмбүү

·2-р үеийн тэмбүү

·3-р үеийн тэмбүү

·Далд тэмбүү

·Төрөлхийн тэмбүү

Халдварлах зам:

·Бэлгийн замаар

·Эхээс урагт

·Цусаар халдвар дамжина

 Нууц хугацаа:

·Халдвар авснаас хойш 3-4 долоо хоногийн дараа эмнэл зүйн анхны шинж тэмдэг илэрнэ. Нууц хугацаа зарим үед 10-15 хоног хүртэл богиносч болох ба 108-190 хоногоор уртасч ч болно.

I үеийн тэмбүү нь нууц үеийн хугацааны дараа анхны шинж тэмдэг болох өвчин эмзэглэлгүй хатуу яр бэлэг эрхтэн түүний орчим, бэлэг эрхтэнээс хол байрлалтай гарч, түүний орчмын тунгалгийн булчирхай томрон, тунгалагийн судас үрэвсэх хэлбэрээр илрэн 6-7 долоо хоног үргэлжилнэ.

II үеийн тэмбүү нь халдвар авснаас хойш 2-3 сарын дараа, хатуу яр гарснаас хойш 7-8 долоо хоногийн дараа арьс салстаар толбот, гүвдрүүт, идээт, цэврүүт тархмал тууралт гарахаас гадна үс унах, арьс цайх шинж тэмдгээр эхэлж 2-5 жил идэвхтэй болон далд хэлбэрээр үргэлжилнэ.

 III үеийн тэмбүү нь халдвар авснаас хойш 3-6 жилийн дараа арьс салстад товруу зангилаа зэрэг гүн байрласан тууралт гарахаас гадна дотор эрхтэн, мэдрэлийн системд гүнзгий өөрчлөлт илэрч , яс үе мөчийг гэмтээн 5-10 жил түүнээс дээш хугацаагаар үргэлжилнэ.

 Тэмбүү өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх:

·Та эрүүл аж төрөх ёс, ариун цэвэр ялангуяа бэлгийн ариун цэвэр, эрүүл ахуйн дэглэм сахих, аюулгүй бэлгийн харьцаа, бэлгэвч хэрэглэх талаар мэдлэг, дадалтай болох.

·Жирэмсний хяналтад эрт хамрагдаж, тэмбүү илрүүлэх шинжилгээнд хамрагдах.

·Тэмбүү өвчин илэрсэн тохиолдолд эмчийн хяналтад эмчилгээг цаг алдалгүй бүрэн төгс хийлгэж чадвал таны хүүхэд эрүүл төрнө.

·Бэлгийн хавьтагчаа заавал шинжилгээ, эмчилгээнд хамруулах.

·Тохиолдлын бэлгийн хавьталд хамгаалалтгүй орсон тохиолдолд заавал үзлэг шинжилгээнд хамрагдах.

·Шаардлагагүй хатгалтаас зайлсхийх.

·Дээрхи зөвлөмжүүдийг хэрэгжүүлж чадвал та эрүүл байж үр удам тань эрүүл төрж өсч бойжих болно.

Та үүнийг санаж яваарай!

·Бэлгийн замаар дамжих халдварт өвчнүүд нь өөрөө аяндаа эдгэдэггүй, дур мэдэн өөрийгөө эмчлэх нь өвчнийг архагшуулан ужиг хэлбэрт шилжүүлдэг гэдгийг санаарай.

·Та мэргэжлийн эмчийн заасан эмчилгээг цаг алдалгүй эхэлж, эмчилгээний тунг гүйцэд авснаар бүрэн эдгэрэх боломжтой, цаашид бусад эрхтэн системийг гэмтээхгүй.

·Эмчилгээ хийх явцдаа эмчийн заасан дэг журмыг сахиж согтууруулах ундаа, мансууруулах бодис хэрэглэхгүй байх, бүрэн эдгэртэл бэлгийн хавьталд орохгүй байх зэрэг заалтуудыг биелүүлээрэй.