x

Сонгуулийн хуулийн өөрчлөлтөөр МАН саяхан баталсан Үндсэн хуулиа луйвардах нь ээ

УИХ дахь МАН-ын бүлэг өчигдөр Сонгуулийн багц хуулийн төсөлтэй танилцсаныхаа дараа уг хуулийн төслийн талаар товч мэдээлэл хийлээ. Ажлын хэсгийн ахлагч Л.Энх-Амгалангийн танилцуулснаар хуулийн төсөл УИХ-аар батлагдвал ирэх сонгуулийг том, жижиг мажоритари буюу 26:50 гэсэн нэг том, 50 жижиг, нийт 51 тойргоор явуулах юм байна. Улс нэг тойрог болсон том тойрогт намууд тус бүр 26 нэр дэвшигчийг зоож, 50 жижиг тойрогт тус бүр нэг нэр дэвшигчийг дэвшүүлнэ.

Өмнө 2012 оны сонгуулиар ашиглаж байсан холимог тогтолцооноос ялгаатай нь том мажоритари тойрогт сонгогчид намыг бүс хүн дугуйлна. Үүнийгээ “том мажоритари” гэж нэрлэж байгаа юм байна. Үндсэн хуулийн өөрчлөлтөөр мажоритари тогтолцоо буюу хүн сонгох системийг хуульчилсан учраас өмнө ашиглаж байсан холмог тогтолцоо буюу хувь тэнцүүлэх системийг ашиглах боломжгүй тухай ажлын хэсгийн ахлагч тайлбарлав.

Гэхдээ одоо танилцуулагдаж байгаа энэ системийг ч гэсэн “мажортари систем” гэж нэрлэх, тэгж хүлээж авахад эргэлзээтэй. Учир нь мажоритари тогтолцоонд хамгийн олон санал авсан нэр дэвшигч тухайн тойргоос шууд сонгогддог. Харин ажлын хэсгийн ахлагчийн танилцуулснаар энэ удаад хамгийн олон санал авсан намын нэр дэвшигч сонгогдох юм байна. /Уг нь энэ бол нээлттэй жагсаалт бүхий пропорциональ тогтолцоо/

Өөрөөр хэлбэл жагсаалтын эхэнд бичигдэж, хамгийн өндөр санал авсан намын лидерүүд бусдыгаа чирж, тойргоос гаргаж ирнэ гэсэн үг. Тодруулбал, сонгогчид "том мажоритари" гэж нэрлэсэн 26 мандаттай тойргоос нэг, өөрийн хамрагдаж байгаа жижиг тойргоос нэг, нийт хоёр нэр дэвшигчийг дугуйлна. Гэхдээ том тойрогт нэр дэвшсэн 26 нэр дэвшигчийн авсан саналын нийлбэр дүнгээр тухайн намын авсан саналыг нэгтгээд хамгийн олон санал авсан намын нэр дэвшигчийг УИХ-д сонгогдсонд тооцох юм байна.

Жишээгээр тайлбарлая л даа. МАН-ын дарга У.Хүрэлсүх улс нэг тойрог болсон том тойргоос нийт сонгогчийн 50 хувийн саналыг авлаа гэж тооцвол /ерөөлөөр болог/ МАН-ын 26 нэр дэвшигчийн 13 нь шууд УИХ-д сонгогдоно гэсэн үг. У.Хүрэлсүхийн ард орсон МАН-ын 12 нэр дэвшигч нэг ч санал аваагүй байсан ч хамаагүй, намын даргынхаа “оймсонд” хавчуулагдаад УИХ-ын гишүүн болох нь байна. Харин сонгогчдын өгсөн саналаар У.Хүрэлсүхийн ард зогссон өөр намын нэр дэвшигч МАН-ын 13-ын дараа л УИХ-д орж ирнэ гэсэн үг.

Дахин хэлэхэд мажоритари тогтолцоо гэдэг нь хамгийн олон санал авсан нэр дэвшигч сонгодог зарчим. Харин нэр дэвшигчдийн авсан саналын нийлбэр дүнгээр суудал хуваарилдаг бол хувь тэнцүүлсэн буюу пропорциональ тогтолцоо. Өмнө нь 2011 онд сонгуулийн тогтолцоонд өөрчлөлт оруулж, холимог тогтолцоог хуульчлах үед АН-ын Н.Батбаяр нар ч мөн ийм саналыг тавьж байсан. Мажоритари тойрогт өрсөлдөж байгаа нэр дэвшигчдийн авсан саналын нийлбэр дүнг намын авч байгаа санал дээр нэмье гэж. Мэдээж тухайн үед үүнийг нь УИХ дахь цөөнх болох МАН зөвшөөрөөгүй. Тэр нь АН-д ашигтай, АН илүү өндөр рейтингтэй байсан учраас.

Гэхдээ тэр бол сонгуулийн холимог систем буюу хувь тэнцүүлсэн, мажоритари тогтолцоог хослуулан хэрэглэж үед гаргаж байсан санаа. Харин одоо бол мажоритари, гэхдээ том, жижиг мажортари тойргийн тухай ярьж байгаа.

Мөн тэр үеэс ялгаатай нь МАН-ын нэр хүнд унаж, УИХ-ын гишүүд нь ЖДҮ гэмт хэрэгт холбогдож, 60 тэрбумын сүлжээнд багтсан учраас хувь нэр дэвшигчдийн рейтингээр сонгуульд ялах боломжгүй хэмээн үзэж “нийт гишүүдийн авсан саналын нийлбэр” нэрээр нэг хэсэг нь намаа чирж сонгуульд орох гэж байх шиг байна. У.Хүрэлсүх, Л.Оюун-Эрдэнэ, өөр хэн хэн ч байдаг юм. Хамгийн том попчид нь хамгийн өндөр саналыг цуглуулна гэж тооцоолсон хэрэг.

Хоёрдугаарт тэдний ард жагсаж байгаа нэр дэвшигчид сонгогчдоос санал авах шаардлагагүй учраас намын дарга нь сонгогчийн санал цуглуулах нэр дэвшигчийг бус, зөвхөн өөрийн хүнээр жагсаалтыг бүрдүүлээд сонгуульд орохоор тооцоолж байгаа юм байна. Энэ бол МАН-ын даргын хоёр дахь хожоо.

Товчхондоо ийм л сонгуулийг МАН ирэх онд явуулахаар хуулийн төслийг УИХ-д оруулж хэлэлцүүлэх гэж байна. Нэг ёсондоо Үндсэн хуулийн өөрчлөлтөөр баталгаажуулсан гэх мажоритари тогтолцоогоо, цаашлаад Үндсэн хуулийг өөрийг нь луйвардаж байгаа хэрэг.

Иргэд мэдээж “Яагаад хамгийн олон санал авсан нэр дэвшигч биш, хамгийн олон санал авсан нам сонгогдож байгаа юм бэ? Энэ чинь нөгөө Үндсэн хуульд заасан "шууд" сонгох эрх чинь мөн үү?” гээд өмнөх шигээ Цэцэд хандах байх л даа. Гэхдээ Цэцийн шийдвэр ч гэсэн яаж гарах нь бараг л тодорхой. Д.Одбаярын асуудлыг УИХ авч хэлэлцэлгүй Цэцийн гишүүнээр үлдээж байгаа нь ч гэсэн цаанаа тооцоотой л байж таарна. 

Б.СЭМҮҮН

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (1)

  • басан
    нам тус бүр 26 хүртэлх хүн нийт500орчим хүн дэвшүүлэхээс 1хүн сонгоод хамйгийн олон санал авсан 26г нь оруулаад 27с хойших нь үлдэх юм биш үү? хө
    2019 оны 12 сарын 04 | Хариулах
iШинэ мэдээ
Машин жолоодоод баригдсан хүүхдүүд удаа дараа хулгай хийснийг тогтоожээ 5 цаг 4 минутын өмнө Ч.Содномцэрэн: Туршилтаар УИХ-ын сонгуулийн саналын хуудас дөрвөн хуудас болсон 5 цаг 36 минутын өмнө Оны эхний 10 сард Хятад улс Монголд 662 сая долларын эрчим хүч нийлүүлжээ 6 цаг 56 минутын өмнө ЗТХЯ-ны нэрээр иргэдийг БНСУ руу явуулна хэмээн залилах явдал гарч болзошгүйг анхаарууллаа 7 цаг 7 минутын өмнө 10-12 насны хүүхдүүд автомашин жолоодож хөдөлгөөнд оролцоод баригджээ 7 цаг 17 минутын өмнө Д.Сүхбаатарын талбайд “Бидний хот” сэдэвт мөсөн хотхон байгуулах уралдаан зарлагдлаа 11 цаг 3 минутын өмнө ХАА-н салбарт 7.9 тэрбумын хөрөнгө оруулалт, дэмжлэг үзүүлнэ 11 цаг 19 минутын өмнө Ж.Бат-Эрдэнэ: ЖДҮ-ийн зээл жинхэнэ эзэддээ хүрч чадахгүй байгаа нь ил тод биш байдалтай холбоотой 11 цаг 34 минутын өмнө Б.Махбалд холбогдох эрүүгийн хэрэгт бүх насаар нь хорих ял төлөвлөжээ 11 цаг 48 минутын өмнө "Өвлийн идэш" махны өргөтгөсөн худалдаа эхэллээ 12 цаг 6 минутын өмнө Энэтхэгийн Засгийн газрын 2020-2021 оны тэтгэлэгт хөтөлбөр зарлагдлаа 12 цаг 15 минутын өмнө "Эмэгтэйчүүдийн улс төрийн оролцоог дэмжих нь ардчилалын төлөвшилд чухал" 12 цаг 39 минутын өмнө Сургуулийн орчинд зарагдаж буй бүтээгдэхүүн хяналтгүй байна 13 цаг 18 минутын өмнө “Улс төрийн санхүүжилтийн хяналтын тогтолцоо: Олон улсын туршлага” хэлэлцүүлэг болно 13 цаг 38 минутын өмнө Жорлонгийн детектив 14 цаг 11 минутын өмнө Цас орохгүй, өдөртөө хүйтний эрч суларна 14 цаг 19 минутын өмнө Ц.Амгаланбаатарт 500 сая төгрөг амлаж, Б.Содномдаржаа, Т.Чимгээ нарыг гүтгэсэн гэх гүтгэлэг Өчигдөр 17 цаг 05 минутад Нийслэлд байшин, орон сууцны тооллого явагдаж байна Өчигдөр 16 цаг 48 минутад “Чамайг даа” хүүхэлдэйн киноны шинэ цуврал гарна Өчигдөр 16 цаг 38 минутад Д.Одбаярыг Солонгос дахь монголчуудаас уучлалт гуйж, Цэцийн гишүүнээс огцрохыг шаардав Өчигдөр 15 цаг 49 минутад Ашиглалтын шаардлага хангахгүй барилгыг буулган, шинээр барих төсөлд урьж байна Өчигдөр 15 цаг 17 минутад Шүүгч С.Төмөрбатыг АНУ-аас авчирахаар АТГ ажиллаж байна Өчигдөр 15 цаг 12 минутад Ашиг сонирхол нийлсэн улстөрчдийг Үндсэн хууль ч дийлэхээ больсон шүү! Өчигдөр 14 цаг 36 минутад Ахмад тамирчин Ц.Раднаа Ази тивийн рекордыг шинэчлэн тогтоожээ Өчигдөр 14 цаг 04 минутад 800 Хятад хийгээд Л.Оюун-Эрдэнэ даргын “ПОП” шийдэл Өчигдөр 13 цаг 18 минутад Х.Баттулга: Бид мэдээллийн технологийг нийгмийн сүлжээний хэрэглээнээс өөрөөр дорвитой ашиглахгүй байна Өчигдөр 12 цаг 52 минутад Тэргэнцэртэй иргэдэд зориулан автобусыг хүлээлгэн өглөө Өчигдөр 12 цаг 35 минутад ОХУ-аас БНХАУ-руу хий дамжуулах хоолойг Монголоор дамжуулан барих төслийг Оросын тал дэмжжээ Өчигдөр 11 цаг 01 минутад Танилц: Ерөнхий сайдын айлчлалын хүрээнд үзэглэсэн 12 баримт бичиг Өчигдөр 10 цаг 14 минутад Хараагүй иргэдийн нийгмийн харилцаанд тэгш оролцох эрх баталгаажлаа Өчигдөр 09 цаг 27 минутад “Хөх тэнгэрийн орон” гэрэл зургийн үзэсгэлэн Бээжин хотноо нээгдлээ Өчигдөр 09 цаг 22 минутад Гэмт хэргийн улмаас нас барсан, гэмтсэн хүний тоо буурчээ Өчигдөр 09 цаг 09 минутад ОХУ, Монгол Улс эрчим хүчний салбарт хамтран ажиллах гэрээ байгууллаа Өчигдөр 08 цаг 59 минутад Монгол, ОХУ стратегийн иж бүрэн түншлэлийн гэрээ байгууллаа Өчигдөр 08 цаг 46 минутад Ерөнхийлөгчийн болон Аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн ИТХ-ын сонгуулийн тухай хуулиудын төслийг өргөн барив Өчигдөр 08 цаг 40 минутад Тамхинаас татгалзах “ХОР БАЯРТАЙ” үндэсний аяны нээлт болно Өчигдөр 08 цаг 37 минутад Зарим нутгаар хүйтэрч, явган шуурга шуурна Өчигдөр 08 цаг 13 минутад Сайд Л.Оюун-Эрдэнэ Сингапурын орон сууцжуулалтын хөтөлбөртэй танилцжээ Уржигдар 19 цаг 05 минутад Монгол залууг Австрали улс "Эр зориг"-ийн одонгоор шагнана Уржигдар 18 цаг 52 минутад Өмгөөллийн тухай хууль болон түүнийг дагалдан батлагдсан зарим хуульд хориг тавилаа Уржигдар 18 цаг 35 минутад Ерөнхийлөгч Х.Баттулга 2020 оны төсвийн тухай хуульд хэсэгчлэн хориг тавилаа Уржигдар 18 цаг 05 минутад Мобиком корпораци Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийг дэмжин ажиллана Уржигдар 17 цаг 32 минутад Э.Бат-Үүл: Хэн нэгэн хүнд бололцоо олгоогүй бол тэр нийгэм үнэ цэнэгүй Уржигдар 17 цаг 04 минутад Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн ОХУ-д хийх албан ёсны айлчлал эхэллээ Уржигдар 16 цаг 11 минутад Сургуулийн цайны газрын мантуун буузанд нэг ангийн хүүхдүүд хордож ХХСҮТ-д хүргэгджээ Уржигдар 15 цаг 53 минутад "Номин"-гийн БНСУ-аас импортлосон алимнаас амьд хачиг илэрчээ Уржигдар 14 цаг 22 минутад Сайжруулсан зуухыг ногоон зээлээр авах боломж бүрджээ Уржигдар 13 цаг 57 минутад Хүний амь насыг аварсан түргэн тусламжийн эмч, жолооч нарыг шагнав Уржигдар 13 цаг 53 минутад Сайд С.Чинзориг цаг үеийн асуудлаар мэдээлэл хийлээ Уржигдар 13 цаг 47 минутад Он гарсаар 1658 хүний амь насыг авран хамгаалжээ Уржигдар 13 цаг 07 минутад
iШинэ мэдээ
ЦААШ ҮЗЭХ
iРедакцийн сонголт
Top