x

Сонгуулийн хуулийн өөрчлөлтөөр МАН саяхан баталсан Үндсэн хуулиа луйвардах нь ээ

УИХ дахь МАН-ын бүлэг өчигдөр Сонгуулийн багц хуулийн төсөлтэй танилцсаныхаа дараа уг хуулийн төслийн талаар товч мэдээлэл хийлээ. Ажлын хэсгийн ахлагч Л.Энх-Амгалангийн танилцуулснаар хуулийн төсөл УИХ-аар батлагдвал ирэх сонгуулийг том, жижиг мажоритари буюу 26:50 гэсэн нэг том, 50 жижиг, нийт 51 тойргоор явуулах юм байна. Улс нэг тойрог болсон том тойрогт намууд тус бүр 26 нэр дэвшигчийг зоож, 50 жижиг тойрогт тус бүр нэг нэр дэвшигчийг дэвшүүлнэ.

Өмнө 2012 оны сонгуулиар ашиглаж байсан холимог тогтолцооноос ялгаатай нь том мажоритари тойрогт сонгогчид намыг бүс хүн дугуйлна. Үүнийгээ “том мажоритари” гэж нэрлэж байгаа юм байна. Үндсэн хуулийн өөрчлөлтөөр мажоритари тогтолцоо буюу хүн сонгох системийг хуульчилсан учраас өмнө ашиглаж байсан холмог тогтолцоо буюу хувь тэнцүүлэх системийг ашиглах боломжгүй тухай ажлын хэсгийн ахлагч тайлбарлав.

Гэхдээ одоо танилцуулагдаж байгаа энэ системийг ч гэсэн “мажортари систем” гэж нэрлэх, тэгж хүлээж авахад эргэлзээтэй. Учир нь мажоритари тогтолцоонд хамгийн олон санал авсан нэр дэвшигч тухайн тойргоос шууд сонгогддог. Харин ажлын хэсгийн ахлагчийн танилцуулснаар энэ удаад хамгийн олон санал авсан намын нэр дэвшигч сонгогдох юм байна. /Уг нь энэ бол нээлттэй жагсаалт бүхий пропорциональ тогтолцоо/

Өөрөөр хэлбэл жагсаалтын эхэнд бичигдэж, хамгийн өндөр санал авсан намын лидерүүд бусдыгаа чирж, тойргоос гаргаж ирнэ гэсэн үг. Тодруулбал, сонгогчид "том мажоритари" гэж нэрлэсэн 26 мандаттай тойргоос нэг, өөрийн хамрагдаж байгаа жижиг тойргоос нэг, нийт хоёр нэр дэвшигчийг дугуйлна. Гэхдээ том тойрогт нэр дэвшсэн 26 нэр дэвшигчийн авсан саналын нийлбэр дүнгээр тухайн намын авсан саналыг нэгтгээд хамгийн олон санал авсан намын нэр дэвшигчийг УИХ-д сонгогдсонд тооцох юм байна.

Жишээгээр тайлбарлая л даа. МАН-ын дарга У.Хүрэлсүх улс нэг тойрог болсон том тойргоос нийт сонгогчийн 50 хувийн саналыг авлаа гэж тооцвол /ерөөлөөр болог/ МАН-ын 26 нэр дэвшигчийн 13 нь шууд УИХ-д сонгогдоно гэсэн үг. У.Хүрэлсүхийн ард орсон МАН-ын 12 нэр дэвшигч нэг ч санал аваагүй байсан ч хамаагүй, намын даргынхаа “оймсонд” хавчуулагдаад УИХ-ын гишүүн болох нь байна. Харин сонгогчдын өгсөн саналаар У.Хүрэлсүхийн ард зогссон өөр намын нэр дэвшигч МАН-ын 13-ын дараа л УИХ-д орж ирнэ гэсэн үг.

Дахин хэлэхэд мажоритари тогтолцоо гэдэг нь хамгийн олон санал авсан нэр дэвшигч сонгодог зарчим. Харин нэр дэвшигчдийн авсан саналын нийлбэр дүнгээр суудал хуваарилдаг бол хувь тэнцүүлсэн буюу пропорциональ тогтолцоо. Өмнө нь 2011 онд сонгуулийн тогтолцоонд өөрчлөлт оруулж, холимог тогтолцоог хуульчлах үед АН-ын Н.Батбаяр нар ч мөн ийм саналыг тавьж байсан. Мажоритари тойрогт өрсөлдөж байгаа нэр дэвшигчдийн авсан саналын нийлбэр дүнг намын авч байгаа санал дээр нэмье гэж. Мэдээж тухайн үед үүнийг нь УИХ дахь цөөнх болох МАН зөвшөөрөөгүй. Тэр нь АН-д ашигтай, АН илүү өндөр рейтингтэй байсан учраас.

Гэхдээ тэр бол сонгуулийн холимог систем буюу хувь тэнцүүлсэн, мажоритари тогтолцоог хослуулан хэрэглэж үед гаргаж байсан санаа. Харин одоо бол мажоритари, гэхдээ том, жижиг мажортари тойргийн тухай ярьж байгаа.

Мөн тэр үеэс ялгаатай нь МАН-ын нэр хүнд унаж, УИХ-ын гишүүд нь ЖДҮ гэмт хэрэгт холбогдож, 60 тэрбумын сүлжээнд багтсан учраас хувь нэр дэвшигчдийн рейтингээр сонгуульд ялах боломжгүй хэмээн үзэж “нийт гишүүдийн авсан саналын нийлбэр” нэрээр нэг хэсэг нь намаа чирж сонгуульд орох гэж байх шиг байна. У.Хүрэлсүх, Л.Оюун-Эрдэнэ, өөр хэн хэн ч байдаг юм. Хамгийн том попчид нь хамгийн өндөр саналыг цуглуулна гэж тооцоолсон хэрэг.

Хоёрдугаарт тэдний ард жагсаж байгаа нэр дэвшигчид сонгогчдоос санал авах шаардлагагүй учраас намын дарга нь сонгогчийн санал цуглуулах нэр дэвшигчийг бус, зөвхөн өөрийн хүнээр жагсаалтыг бүрдүүлээд сонгуульд орохоор тооцоолж байгаа юм байна. Энэ бол МАН-ын даргын хоёр дахь хожоо.

Товчхондоо ийм л сонгуулийг МАН ирэх онд явуулахаар хуулийн төслийг УИХ-д оруулж хэлэлцүүлэх гэж байна. Нэг ёсондоо Үндсэн хуулийн өөрчлөлтөөр баталгаажуулсан гэх мажоритари тогтолцоогоо, цаашлаад Үндсэн хуулийг өөрийг нь луйвардаж байгаа хэрэг.

Иргэд мэдээж “Яагаад хамгийн олон санал авсан нэр дэвшигч биш, хамгийн олон санал авсан нам сонгогдож байгаа юм бэ? Энэ чинь нөгөө Үндсэн хуульд заасан "шууд" сонгох эрх чинь мөн үү?” гээд өмнөх шигээ Цэцэд хандах байх л даа. Гэхдээ Цэцийн шийдвэр ч гэсэн яаж гарах нь бараг л тодорхой. Д.Одбаярын асуудлыг УИХ авч хэлэлцэлгүй Цэцийн гишүүнээр үлдээж байгаа нь ч гэсэн цаанаа тооцоотой л байж таарна. 

Б.СЭМҮҮН

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (2)

  • Хуульч
    Ерөнхий сайд намын дарга бна гэдэг утгаар л хийх санаатай юмаадаа тэгвэл олон намын 26 хүнийг сонгож дугуйлах гэж уднадаа
    2019 оны 12 сарын 14 | Хариулах
  • басан
    нам тус бүр 26 хүртэлх хүн нийт500орчим хүн дэвшүүлэхээс 1хүн сонгоод хамйгийн олон санал авсан 26г нь оруулаад 27с хойших нь үлдэх юм биш үү? хө
    2019 оны 12 сарын 04 | Хариулах
iШинэ мэдээ
НӨАТ-ын сугалаанаас 10 сая төгрөгийн зургаан азтан тодорлоо 4 цаг 5 минутын өмнө МАН-ын бүлгийн дарга Австралид казино тоглож буй баримт цацагдав 5 цаг 36 минутын өмнө Цагдаагийн байгууллага гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх бие даасан нэгжтэй боллоо 12 цаг 8 минутын өмнө Хятадад шинэ вирусаар халдварлагсдын тоо нэмэгджээ 13 цаг 18 минутын өмнө Украйны Ерөнхийлөгч өөрийг нь далдуур муулсан Ерөнхий сайдынхаа огцрох хүсэлтийг хүлээж авсангүй 13 цаг 29 минутын өмнө Ш.Алтантуяагийн амь насыг хөнөөсөн хэргийг шийдвэрлэхэд хамтран ажиллана 13 цаг 48 минутын өмнө НӨАТ-ын сугалааны ээлжит тохирол өнөөдөр явагдана 13 цаг 59 минутын өмнө Сурагчдын бүтээсэн “Нууц товчоо”-г Төрийн түүхийн музейд хандивлав Өчигдөр 13 цаг 58 минутад Гүйлтийн цанын тамирчид өнөөдөр уралдана Өчигдөр 13 цаг 49 минутад Монголыг хорлодог монгол ленинчүүд Өчигдөр 13 цаг 38 минутад Ж.Бат-Эрдэнэ: Сонгуулийн тойрог, мандатын тоо хүн амынхаа тоонд уялдах ёстой Өчигдөр 13 цаг 23 минутад 2020 онд "Оюутолгой"-н гүний уурхайн санхүүжилтэд 1.2-1.3 тэрбум доллар зарцуулна Өчигдөр 13 цаг 03 минутад Сургууль, цэцэрлэгүүд "Хотын соёл" мэдээллийн цагтай болно Өчигдөр 12 цаг 45 минутад НӨАТ-ын сугалааны ээлжит тохирлыг маргааш шууд дамжууулна Өчигдөр 12 цаг 32 минутад НҮБ: Өмнөд Африкт 45 сая хүн өлсгөлөнд нэрвэгдэж болзошгүй Өчигдөр 12 цаг 16 минутад Автобусны картаараа азтан болоорой! Өчигдөр 12 цаг 08 минутад С-500-гийн тухай Хятадын хэвлэлд Уржигдар 16 цаг 55 минутад ДЭМБ: Хятадад илэрсэн шинэ вирусний талаар олон зүйл тодорхойгүй байна Уржигдар 16 цаг 26 минутад "Босоо Хөх Монгол"-ын Г.Ганхуягт бусдыг дарамталж мөнгө авсан хэргээр яллах дүгнэлт үйлджээ Уржигдар 16 цаг 10 минутад Н.Номтойбаярын бүрэн эрхийг Ч.Улаан, Д.Лүндээжанцан нарыг ирэхээр хэлэлцэнэ Уржигдар 14 цаг 44 минутад Сонгуулийн сурталчилгааны хугацааг нэг сар болгох санал гаргав Уржигдар 13 цаг 37 минутад Халдашгүй байдлын дэд хороо хууль зөрчих үү? Уржигдар 12 цаг 11 минутад Нийгмийн даатгалын мэдээллээ гар утаснаасаа авах боломжтой Уржигдар 11 цаг 51 минутад Д.Трампыг шүүх ажиллагаа албан ёсоор эхэллээ Уржигдар 11 цаг 42 минутад ФАТФ-ын зөвлөмжийг хэрэгжүүлэхээр хуульд өөрчлөлт оруулна Уржигдар 11 цаг 36 минутад Медведевийг огцруулж, Мишустиныг томилсон шалтгаанууд Уржигдар 11 цаг 27 минутад Зам, тээврийн хөгжлийн яам тойрсон аллага, авлигын хэргүүд Уржигдар 11 цаг 11 минутад Малын хулгайчид хүлээлгэх эрүүгийн хариуцлагыг чангатгав 2020-01-16 14:13 Өнөөдөр өглөө үүрээр осол гарч, хүний амь эрсэджээ 2020-01-16 14:07 С.Хишигжаргал: БНСУ-д бусдын өгзөгний зургийг нууцаар дарах нь тав хүртэлх жилийн хорих ялтай 2020-01-16 13:25 ХЭҮК-ийг 5 гишүүнтэй болгохыг дэмжжээ 2020-01-16 13:13 "Угаарын хий мэдрэгчийг өрөө тус бүрт байрлуулах хэрэгтэй" 2020-01-16 12:57 Гэр бүлийн хоёр хүн хүнд хэлбэрээр угаартаж, нөхөр нь нас баржээ 2020-01-16 11:32 Ирэх долоо хоногоос эхлэн цахилгаан автобус туршилтаар явуулна 2020-01-16 10:12 Бүгдийг булаан авч өчүүхэн хэсгийг эргүүлэн өгөх нь 2020-01-16 09:46 МУЗН Австралийн түймэрт өртсөн иргэдэд туслах аян эхлүүллээ 2020-01-15 18:55 Ч.Сайханбилэг удахгүй эх орондоо ирнэ 2020-01-15 17:58 Сонгуулийг ирэх сарын 1-нээс өмнө товлон зарлаж, тойргийн мандатын тоог тогтооно 2020-01-15 12:51 "Боловсролын салбарт зургаан стратеги бүхий реформ хийнэ" 2020-01-15 12:43 Тэтгэврийн зээлийг тэглэснээр ОУВС-гаас хийгдэх үлдэгдэл төлбөр орж ирэхгүй байх эрсдэлтэй 2020-01-15 12:22 БНХАУ-руу эмчилгээнд явж байгаа иргэдэд анхааруулж байна 2020-01-15 12:11 Өр барагдуулахад сайн өдөр 2020-01-15 10:04 Улаанбаатарт өдөртөө 13-15 хэм хүйтэн 2020-01-15 09:47 Хоёр хөршид Монголын дарангуйлагч хэрэггүй! 2020-01-15 09:46 УИХ-ын хоёр байнгын хороо хуралдана 2020-01-15 09:39 Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх Говьсүмбэр аймагт ажиллалаа 2020-01-15 09:33 БНСУ-д хууль бусаар оршин суугаа гадаад иргэдэд өршөөлийн аян зарлажээ 2020-01-15 09:21 Хүн ам, орон сууцны тооллого 80 гаруй хувьтай үргэлжилж байна 2020-01-14 18:06 Харбины цасан баримлын тэмцээнд Монголын баг тэргүүлэв 2020-01-14 17:51 Монголд үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүн Хятадын цахим худалдааны төвд байршив 2020-01-14 17:42
iШинэ мэдээ
ЦААШ ҮЗЭХ
Top