Улсын Их Хурлын Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хорооны өчигдрийн /2025.09.24/ хуралдаанаар Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллагын төлөөлөгчийн газар байгуулах тухай Монгол Улсын Засгийн газар, Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллага хоорондын хэлэлцээрийн төслийг зөвшилцөх асуудлыг хэлэлцэв.

Хэлэлцээрийн төслийн талаар Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд Ж.Энхбаяр танилцуулав.  

Тэрбээр, Монгол Улсын Засгийн газар, Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллага хооронд Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллагын төлөөлөгчийн газрыг байгуулах тухай хэлэлцээр”-ийн төслийг Засгийн газрын хуралдаанаар хэлэлцүүлэн, улмаар Улсын Их Хурлын холбогдох Байнгын хороонд зөвшилцөхөөр хүргүүлэх, дараагийн шатанд хэлэлцүүлэх болон Монгол Улсын Их Хурлаар соёрхон батлуулахаар энэхүү асуудлыг дэвшүүлж байгааг мэдээллийн эхэнд тодотгов.

Монгол Улс анх 1973 оны 11 дүгээр сарын 15-ны өдөр Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллага (НҮБ-ын ХХААБ)-д гишүүнээр элсэж, өлсгөлөн, шим тэжээлийн дутагдлыг устгах, хүн амын хүнсний аюулгүй байдлыг хангах дэлхийн нийтийн зорилгод нэгдсэн байна.

Сайд Ж.Энхбаяр, НҮБ-ын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллагаын тууштай хамтын ажиллагаа нь манай улсын зөвхөн хүнс, хөдөө аж ахуйн салбараар зогсохгүй бусад олон салбарын тогтвортой хөгжилд байнгын дэмжлэг үзүүлж ирсэн стратегийн чухал ач холбогдолтой байгууллага юм.

Түүхэн товчооныг сөхөж үзвэл 1973 оны 10 дугаар сарын 15-ны өдөр Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улс (БНМАУ)-ын Гадаад явдлын яамны сайд Лодонгийн Ринчин БНМАУ-ыг НҮБ-ын ХХААБ-ын гишүүн болох үед тус байгууллагын хүчин төгөлдөр байгаа Дүрэмд заасан үүргийг албан ёсоор хүлээн зөвшөөрөх, түүнийг дагаж биелүүлэх тухай “Хүлээн зөвшөөрөх бичиг” анх хүргүүлж байсан түүхтэй хэмээн танилцуулсан.

Монгол Улсын холбогдох салбаруудад үзүүлэх дэмжлэг, тусламж, ажлын ачааллаас хамааран НҮБ-ын ХХААБ-ын Ерөнхий захирал Жак Диюф-ийн 2008 оны 08 дугаар сарын 11-ий өдрийн OCD-DG/08/1004 тоот ноот бичиг, Монгол Улсын Хүнс, хөдөө аж ахуйн сайд Ц.Ганхуягийн 2008 оны 08 дугаар сарын 26-ны өдрийн 1/2432 тоот хариу албан бичгээр НҮБ-ын ХХААБ-аас Монгол Улсад суух “Хөтөлбөрийн туслах”-ын албан тушаалыг бий болгох, үүнтэй холбогдон гарах зардал, нөхцөлийг хангахаар Харилцан ойлголцлын санамж бичиг байгуулахаар харилцан тохиролцсон байна.

Үүний дагуу 2009 оны 01 дүгээр сарын 15-ны өдөр Монгол Улсын Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд Т.Бадамжунай, НҮБ-ын ХХААБ-аас Монгол Улсад суугаа Төлөөлөгч Виктория Секитолеко нар дээрх нөхцөлийн дагуу Хүлээн авагч орны харилцан ойлголцлын санамж бичгийг байгуулжээ.

Тус Харилцан ойлголцлын санамж бичгийн дагуу Монгол Улсын Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яам нь НҮБ-ын ХХААБ-ын бүрэн тоноглож, тохижуулсан түрээсийн байр, харилцаа холбоо, цахилгаан, халаалт, цэвэр ус, унаа, нарийн бичгийн дарга, жолооч цалинжуулах болон бусад зардлыг бүрэн хариуцахаар тохирсон аж.

Мөн Монгол Улсын Засгийн газар НҮБ-ын ХХААБ, түүний төлөөлөгч болон ажилтнуудад Монгол Улсад үйл ажиллагаа явуулж буй олон улсын бусад байгууллага, түүний ажилтнуудын адил дархан эрх олгохыг зөвшөөрсөн байна.

НҮБ-ын ХХААБ-аас Монгол Улсад суух Байнгын төлөөлөгчийн газрын хэмжээнд хүрсэн боловч олон улсын гэрээ, хууль эрх зүйн орчинд Монгол Улсын Засгийн газар, НҮБ-ын ХХААБ хооронд Суурин төлөөлөгчийн газар байгуулах тухай хэлэлцээргүй явсаар иржээ.

Цаг үе, хүнс, хөдөө аж ахуй, байгаль орчин, эрүүл мэнд, уур амьсгалын өөрчлөлт, хүрээлэн буй орчин зэрэг олон салбарын олон улс болон дотоодын нөхцөл байдал, шаардлага хэрэгцээтэй уялдуулан өнөөдөр Монгол Улсын Засгийн газар болон НҮБ-ын ХХААБ хооронд НҮБ-ын ХХААБ-аас Монгол Улсад суух Суурин төлөөлөгчийн газрыг байгуулах тухай хэлэлцээрийг ийнхүү Монгол Улсын Их Хурлаар соёрхон батлах шаардлага үүссэн хэмээн сайд Ж.Энхбаяр тодруулсан.

Тус хэлэлцээрийг байгуулснаар олон улсын гэрээ, хууль эрх зүйн хүрээнд НҮБ-ын ХХААБ-аас Монгол Улсад суух Суурин төлөөлөгчийн газар нь НҮБ-ын ХХААБ-аас БНХАУ-д суугаа Төлөөлөгчийн газраас хамаарах бус, бие даасан статустай болох, НҮБ-ын ХХААБ-аас Монгол Улсын Засгийн газрын өмнө хүлээх үүрэг, хариуцлага нэмэгдэх юм байна. 

Хэлэлцээрийн төсөлтэй холбогдуулан УИХ-ын гишүүд асуулт асууж, байр сууриа илэрхийлсэн.

УИХ-ын гишүүн Л.Энхнасан, Суурин төлөөлөгчийн газрыг Улаанбаатарт байгуулснаар Монгол Улсад хэрэгжүүлэх олон улсын төсөл хөтөлбөрийн тоо нэмэгдэх сайн талтайг тэмдэглээд, Суурин төлөөлөгчийн газарт Засгийн газраас үнэ төлбөргүй олгох байр, тоног төхөөрөмж, үйлчилгээний зардлын тооцооллыг хийсэн эсэх, энэхүү төлбөр төсөвт ачаалалтай өгөх эсэхийг тодруулсан юм.

Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд Ж.Энхбаяр, Монгол Улс НҮБ-ын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллагад 1973 онд гишүүн болсон ч манай асуудлыг Бээжингээс хамаардаг байсан. Тусгаар улсын хувьд олон улсын байгууллагуудаа өргөтгөх нь Монгол Улсад их ач холбогдолтой. НҮБ-ын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллагын Монгол дахь суурин төлөөлөгчийн газрын дипломат эрх нь бусад олон улсын байгууллагуудтай адил байна. Эхний ээлжинд оффисын ширээ, сандал, харилцаа холбооны зориулалттай зардал гарна. Үүнийг Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яамны төсөвт суулгаад шийдвэрлэх асуудлыг Засгийн газрын хуралдаанаар хэлэлцэн дэмжсэн. Нэг удаагийн зардал гарна. Нэг удаагийн захиргааны бага зэргийн зардлыг Монгол Улсад хэрэгжүүлж байгаа төсөл хөтөлбөрүүдийн ач холбогдолтой харьцуулах аргагүй. Тус байгууллагаас нийт 176.4 сая ам.долларын төсөл, хөтөлбөрийг Монгол Улсад хэрэгжүүлээд байна. Суурин төлөөлөгчийн газартай болсноор төсөл, хөтөлбөрийн тоо, хамрах хүрээ тэлэх боломжтой гэсэн хариулт өгсөн юм.

УИХ-ын гишүүн Г.Очирбат, НҮБ-ын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллагаас хэрэгжүүлсэн төсөл, хөтөлбөрүүдийн үр дүн, олон улсын байгууллагад гишүүнээр элссэний төлбөрийн талаар лавлаж байлаа.

Сайд Ж.Энхбаяр, Монгол Улс НҮБ-ын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллагад 1973 онд гишүүнээр элссэнээс хойш гишүүнчлэлийн төлбөр буюу татвараа төлж ирсэн хэмээгээд, хүлээсэн үүргийн дагуу татвараа үргэлжлүүлэн төлнө хэмээсэн. Тус байгууллагаас сүүлийн 16 жилийн хугацаанд манай улсад 176.4 сая ам.долларын хөрөнгө оруулалт хийж, 163 төсөл, хөтөлбөрийг маш үр дүнтэй хэрэгжүүлсэн гэдгийг онцолсон.

Хэлэлцээрийн төсөлтэй холбогдуулан УИХ-ын гишүүн Д.Цогтбаатар, С.Эрдэнэболд нар үг хэлсний дараа санал хураалт явуулахад хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх хэлэлцээрийн төслийг зөвшөөрч, гарын үсэг зурах эрхийг Засгийн газарт олгохыг дэмжлээ хэмээн Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газраас мэдээллээ.