2025 оны хаврын чуулганаар УИХ Зээлийн мэдээллийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийг баталлаа. УИХ-ын гишүүн Э.Батшугарын санаачилсан энэхүү хууль 2025 оны зургаадугаар сарын 26-ны өдрөөс хэрэгжиж эхлэх бөгөөд иргэн, зээлдэгч өөрийн зээлийн оноогоо удирдах, санхүүгийн сахилга хариуцлагаа бодитоор илэрхийлэх боломжтой шинэ систем рүү шилжиж буйг илтгэж байна.

Хуульд орсон гол өөрчлөлтүүд:

• “Хар жагсаалт” гэсэн ойлголтыг халж, зээлдэгчийн сайн, муу бүх мэдээллийг онооны системээр үнэлнэ.

• Зээлдэгч хариуцлагатай бол оноо нь нэмэгдэж, зээлийн нөхцөл (хүү, хугацаа, барьцаа) сайжирна.

• Зээлийн мэдээллийн сангийн мэдээлэл амьд, хөдөлгөөнт, онооны хэлбэртэй болж, таатай үнэлгээ нь “биет бус хөрөнгө” болно.

• Банк, санхүүгийн байгууллагууд харилцагчаа онооны дагуу үнэлж, таатай нөхцөл санал болгох өрсөлдөөнтэй зах зээл бүрдэнэ.

• Мөн зээл төлөхөд бэрхшээл тулгарсан тохиолдолд уян хатан хандах боломжийг хуулийн хүрээнд тусгасан.

Онооны систем нэвтэрснээр:

• Санхүүгийн сахилга баттай иргэн өөрийн оноогоороо үнэ цэнээ тодорхойлж чадна.

• Хүүгийн түвшин 2-4 нэгж хувиар буурах боломжтой гэж үзэж байна.

• Банкны зээл шийдвэрлэх хугацаа ажлын 10 хоногоос 8 цаг хүртэл богиносох боломжтой.

• Бусад улс орнуудын туршлагаар зээлийн зах зээл илүү уян хатан, шударга, хурдтай болсон.

Санхүүгийн сахилга ба нийгмийн шударга байдал

Э.Батшугар: “Өмнө нь нэг удаа хугацаа хэтрүүлсэн төлөлтөөс болж зургаан жил санхүүгийн ял оноодог байсан бол одоо онооны системд шилжиж байна. Энэ нь зөвхөн хариуцлагыг нэхэх бус, хариуцлагатай иргэнээ урамшуулдаг систем болж байгаа юм” гэж онцоллоо.

Мөн энэ хуулийн дагуу Монголбанк шинэ журам гаргах үүрэг хүлээж байгаа бөгөөд журам боловсруулахдаа талуудын эрх ашгийг харгалзан олон нийтийн оролцоотой хэлэлцүүлэг явуулах шаардлагатай гэж хууль санаачлагч онцолсон.

Энэхүү шинэчлэлийн нөлөө:

• Иргэн бүр өөрийн зээлийн нэр хүндээ хянаж, санхүүгийн сахилгаа сайжруулах боломжтой.

• Банк, ББСБ-уудын чанаргүй зээлийн хувь буурч, тогтвортой санхүүгийн орчин бүрдэнэ.

• Татвар төлөгчдийн мөнгөнөөс санхүүждэг зээлийн төрлүүдэд хариуцлагын шалгуур өндөр үлдэх зохицуулалт мөн тусгагджээ.

Энэ бол Монгол Улсын санхүүгийн зах зээлд иргэн төвтэй, шударга, урамшуулал бүхий онооны тогтолцоо нэвтэрч байгааг илтгэсэн бодлогын томоохон шинэчлэл юм.

Эх сурвалж: УИХ, Зээлийн мэдээллийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн танилцуулга.