Улсын Их Хурлын гишүүн Х.Тэмүүжин, Ж.Баясгалан, Л.Энхнасан, Б.Мөнхсоёл, Д.Энхтүвшин, Г.Ганбаатар нар 2025 оны тавдугаар сарын гучинны өдөр УИХ-ын дарга Д.Амарбаясгаланд Монгол Улсын Эрүүгийн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг өргөн барилаа.

Хууль санаачлагчдын үзэж буйгаар, одоо хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж буй Эрүүгийн хуульд “нийгэмд аюултай” гэх хийсвэр ойлголтыг хуульчилсан нь хууль ёсны зарчмыг гажуудуулж, шүүх, прокурор, өмгөөлөгч нар тухайн үйлдэл, эс үйлдэхүйг өөр өөрөөр тайлбарлан ял оногдуулах нөхцөл бүрдүүлж байгаа аж. Иймээс “нийгмийн аюул” гэх субъектив шалгуур бүхий заалтыг хасах шаардлагатай хэмээн тусгасан байна.

Түүнчлэн “эрүүгийн хариуцлага” гэх нэр томъёо нь ял, албадлагын арга хэмжээг нэгтгэн ойлгож, ял оноогоогүй этгээдэд ч хариуцлага хүлээлгэх замаар хүний эрхийг хязгаарлаж байгааг шүүмжлэн, ял, албадлагын арга хэмжээг тусад нь хуульчилж, ялгаварлан зааглах шаардлагатай гэж дүгнэжээ. Энэ нь Эрүүгийн хуулийн “нэг гэмт хэрэгт нэг удаа ял онооно” гэсэн зарчимд нийцэх юм.

Мөн “худал мэдээлэл тараах” гэмт хэргийг хэрэглэх явцад төрийн байгууллага, албан тушаалтныг “хуулийн этгээд” хэмээн үзэж, тэдний үйл ажиллагаанд хардлага, шүүмжлэл илэрхийлсэн иргэдийг эрүүгийн хариуцлагад татаж байгааг хууль бус гэж үзжээ. Төрийн байгууллага нь тусгай статустай “Монгол Улсын төр” гэсэн нэг л эрх зүйн этгээд учраас “хуулийн этгээд” гэх ойлголтыг хуульд нарийвчлан тайлбарлах шаардлагатайг онцлов.

Түүнчлэн “мөрдөн шалгах ажиллагааны талаарх мэдээллийг задруулсан бол” гэдэг заалт нь ямар нэгэн хуулиар нууцлаагүй хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны бүх баримтыг хамарч байгаа нь иргэний мэдэх, илэрхийлэх эрхийг үндэслэлгүйгээр хязгаарласан гэж үзэж байна. Тиймээс “мөрдөн шалгах ажиллагааны нууцалсан баримт” гэх ойлголтоор нарийвчлан зааглаж, Үндсэн хуультай нийцүүлэх өөрчлөлт хийхийг санал болгосон байна.

Эрүүгийн эрх зүйн үндсэн зарчмыг тодорхой болгох, хууль ёсны хариуцлагыг шударгаар хэрэгжүүлэхэд чиглэсэн энэхүү хуулийн төсөл нь хүний эрх, эрх чөлөөг хамгаалах, шүүхийн хараат бус байдлыг хангах эрх зүйн орчныг боловсронгуй болгоход чиглэж буйг хууль санаачлагчид онцоллоо.

Эх сурвалж: Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газар