Монгол Улсын нийт газар нутгийн ердөө 24 хувь нь харилцаа холбооны дэд бүтэцтэй буюу гар утасны сүлжээ, интернэт холболттой байгаа нь орон даяар хүртээмжтэй, тэгш үйлчилгээ үзүүлэхэд томоохон сорилт хэвээр байгааг харуулж байна. Энэ асуудлыг шийдвэрлэхийн тулд Цахим хөгжил, харилцаа холбооны яам (ЦХИХХЯ) 2024 онд алслагдсан 139 цэгт үүрэн холбооны сүлжээ суурилуулах ажлыг эхлүүлжээ. Гэсэн ч шилэн кабел татах, өндөр ууланд станц суурилуулах нь асар их өртөг шаарддаг тул олон улс хиймэл дагуулыг илүү оновчтой хувилбар гэж үзэх болжээ.

Жишээлбэл, Япон улс харилцаа холбооны дэд бүтцээ хиймэл дагуулын системээр шинэчилж, нарийн төвөгтэй газар зүйн нөхцлийг хямд өртгөөр даван туулж чадсан байна. Монгол Улс ч мөн энэ жишгээр үндэсний хиймэл дагуулын хөгжүүлэлтийг эхлүүлж, сансрын технологийн тусламжтайгаар малчин айл, алслагдсан бүс нутгийн иргэдийг төрийн үйлчилгээ, боловсрол, эрүүл мэнд зэрэг салбарт шууд холбох зорилт тавиад байна.

Дэлхий дээр өнөөдрийн байдлаар 104 улс нийт 11,833 хиймэл дагуул хөөргөсөн бөгөөд эдгээрийн 70 гаруй хувь нь харилцаа холбооны зориулалттай. Харин XXI зууны эхэнд 14-хөн улс хиймэл дагуултай байсан бол сүүлийн 20 жилд 91 улс шинээр энэ салбарт нэгдээд байна. Үүний зэрэгцээ сансрын салбар нь дэлхийн эдийн засгийн өсөлтийн шинэ хөшүүрэг болж буйг мэргэжилтнүүд онцолж байна.

ЦХИХХ-ийн сайд Ц.Баатархүү “2023-2035 онд дэлхийн нэрлэсэн ДНБ жилд 5 хувиар өсөх хандлагатай байхад, сансрын эдийн засаг жилд 9 хувиар өсөж, 2035 он гэхэд 1.8 их наяд ам.долларт хүрнэ” хэмээн “Харилцаа холбооны хиймэл дагуулын бодлого зохицуулалт” форумын үеэр тэмдэглэсэн юм. Мөн хагас дамжуулагчийн салбар ч 2030 он хүртэл жилд 6-8 хувиар өсөх төлөвтэй байна.

Энэ өсөлтийн боломжийг ашиглахын тулд Монгол Улс сансрын тухай хуулийг анх удаа боловсруулж, төр, хувийн хэвшил, эрдэмтэн судлаачдын дунд хэлэлцүүлэг өрнүүлж байна. Хуулийн төслийг боловсруулсны дараа УИХ-д өргөн барих бөгөөд энэ нь үндэсний хиймэл дагуулын эрх зүйн суурийг тавих анхны алхам болох юм.

ЦХИХХЯ болон Харилцаа холбооны зохицуулах хороо (ХХЗХ) хамтран зохион байгуулсан уг форумын гол зорилго нь үндэсний хиймэл дагуулын ач холбогдлыг олон нийт, бодлого боловсруулагч, бизнесийн салбар, шинжлэх ухааны хүрээнийхэнд нэгэн ойлголттойгоор таниулахад чиглэж байлаа.

Эх сурвалж: ЦХИХХЯ, “Харилцаа холбооны хиймэл дагуулын бодлого зохицуулалт” форум