Засгийн газрын хяналт хэрэгжүүлэх газраас өнөөдөр /2025.02.25/ ”Төрийн байгууллагад эрсдэлийн удирдлагыг хэрэгжүүлэх нь” сэдэвт хэлэлцүүлгийг “Улаанбаатар зочид буудал”-д зохион байгуулж байна. Хэлэлцүүлэгт УИХ-ын гишүүн, Монгол Улсын сайд, Хяналт үнэлгээний үндэсний хорооны дарга Э.Одбаяр оролцов.

Э.Одбаяр:

-"Монгол төрийн бодлого, шийдвэр нь нотолгоо, судалгаанд үндэслэж гарах ёстой. Тэрхүү шийдвэрүүд нь алдаа мадаггүй байхын тулд эрсдэлээ тодорхойлдог байх ёстой.

2024 оны УИХ-ын ээлжит сонгуулийн үр дүнд байгуулагдсан парламент, түүнээс бүрдсэн хамтарсан Засгийн газар үйл ажиллагааны хөтөлбөртөө бүсчилсэн хөгжлийн бодлого, хүний хөгжлийн бодлого, эдийн засгийн бодлого, хүний эрхийг дээдэлсэн засаглалын бодлого гэсэн үндсэн дөрвөн бодлогын хүрээнд 16 чиглэлийн 120 зорилтыг тусган хэрэгжүүлж байна. Эрчим хүчний салбарын шинэчлэлийг эхлүүлэх, эрчим хүчний дотоодын үйлдвэрлэлийг нэмэгдүүлж, хэрэгцээгээ бүрэн хангаж , цаашдаа экспортлогч улс болох, аж үйлдвэржилт, бүсчилсэн хөгжил зэрэг 14 мега төслийг хэрэгжүүлж, хүний хөгжлийн үзүүлэлтийг 10 байраар, засаглалын үзүүлэлтийн дунджийг 10 байраар ахиулах, ядуурлын түвшнийг хоёр дахин бууруулж, 14 хувьд хүргэх, нэг хүнд ногдох дотоодын нийт бүтээгдэхүүнийг 10 мянган ам.долларт хүргэх зэрэг томоохон  стратегийн зорилтуудыг хэрэгжүүлж ажиллаж байна.

Засгийн газраас дэвшүүлсэн эдгээр бодлого, зорилтуудыг хэрэгжүүлэхэд төрийн захиргааны байгууллага, мөн улсын төсөвт үйлдвэрийн газар, төрийн болон орон нутгийн өмчит компаниудын хоорондын ажлын уялдаа холбоо,  хууль ёсыг сахиулах, сахилга, хариуцлагыг дээшлүүлэх, бүтээмжийг нэмэгдүүлэх, хяналт тавих хариуцлагатай үүргийг Хяналт, үнэлгээний Үндэсний хороо, Засгийн газрын Хяналт хэрэгжүүлэх газар хариуцан ажиллаж байна. Аливаа байгууллагын урт хугацаанд амжилттай ажиллах үндэс нь эрсдэлийг урьдчилан тооцоолж, үнэлэх, хариу арга хэмжээг оновчтой төлөвлөн хэрэгжүүлж, үйл ажиллагааныхаа тогтвортой байдлыг хангах явдал байдаг.

Төрийн байгууллагын эрсдэлийн удирдлагыг хэрэгжүүлснээр төрийн бүтээмж нэмэгдэж, хяналт сайжирч, засаглалын шинэ төвшинд гарна гэж үзэж байгаа. Засгийн газрын хяналт хэрэгжүүлэх газраас бусад төрийн байгуулагадаа уриалж эрсдлийн удирдлагын системийг төрийн тогтолцооны хүрээнд анх удаа ярьж, дэмжиж орлцож байгаа та бүхэндээ талархал илэрхийлье. Монгол төрийн бодлого бүх шийдвэрүүд нотолгоо судалгаанд үндэслэж гарах ёстой. Тэр шийдвэрүүд алдаа мадаггүй байхын тулд эрсдэлээ тодорхойлох, төлөвлөлт, хяналт, хэрэгжилтийг нь цогц системээр нэг цонхны бодлогоор хангах нь чухал.

Төлөвлөлтөөс эхлээд тайлагналт хүртэл бид нарт эрсдэлтэй зүйл, санамсаргүй зүйл аль болох бага байх ёстой. Ингэж байж, салбар дундын уялдаа хангагдаж, шинээр эмхлэн байгуулагдсан шинэ бүтэц бүхий энэ Засгийн газрын бодлого амьдрал дээр хэрэгжихэд илүү дөхөм болно. Цаашдаа бид Олон улсын үйл ажиллагаанд Азийн бүтээмжийн холбоотой хамтраад төлөвлөлт, хяналт үнэлгээний шинэ систем нэвтрүүлэхээр ажиллаж байна. 2025 онд ахиц гарна гэж үзэж байна.

Нөгөө талаар бид өнөөдөр яригдаж эхэлж байгаа эрсдлийн удирдлагын шинэ тогтолцоог нэвтрүүлж чадсанаар Засгийн газрын бодлого хөтөлбөрийн төлөвлөлт дараагийн шинэ шатанд гарна гэж ойлгож байна” гэв.

Засгийн газрын Хяналт хэрэгжүүлэх гаүрын дарга Ч.ӨНӨРБАЯР:

-"Хувийн хэвшил эрсдэлээ удирддаг, үнэлдэг, асуудал үүссэний дараа биш үүсэхээс өмнө арга хэмжээ авдаг хэлбэр лүү руу шилжсэн байсан. Төрийн байгууллагууд дээр эрсдэлийг удирдах менежемент нь тус, тусдаа байгууллага дээр үе шаттай явж байсан боловч нэгдсэн цогц байдлаар эрсдэлийг үнэлэх, удирдах, эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэх, эрсдэлийн удирдлагын тогтолцоог хэрэгжүүлэх юм тэр бүр хийгдэж байгаагүй, бараг анхных гэж хэлж болно. Бидний хувьд эхний ээлжинд 16 яам, 38 агентлаг, төрийн заиргааны бүх байгууллага, аймаг, нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газрын 4000  гаруй албан хаагч нарын дунд судалгаа хийгээд эхний ээлжинд эрсдлийн удирдлагыг зөв үнэлэх, тооцох, эрсдлээ зөв тооцдог гарын авлага бэлтгэсэн. Түүнийгээ өнөөдөр танилцуулж байна. Түүндээ үндэслээд эрсдэлийн удирдлагыг үнэлдэг журмыг боловсруулсан, өнөөдөр хэлэлцүүлээд дараа нь Засгийн газрын төвшинд батлуулаад харьяа байгууллагууд дээр эрсдэлийг үнэлдэг, эрсдэлээ тооцдог, зөв үр дүнтэй төлөвлөдөг, алхам руу явах гэж байна.

Эхний судалгаанд оролцсон төрийн албаны удирдах албан тушаалтнуудын хувьд эрсдэлийн удирдлагыг хэрэгжүүлэх шаардлага байна гэж үзсэн. Мөн манай байгууллага дээр эрсдэлийг хянадаг, төлөвлөдөг юм хангалттай биш байна гэсэн. Энэ бүгдийг цогцоор нь бий болгох шаардлагатай гэж үзэж байна. Хууль, тогтоол, дүрэм журмаа баталчихдаг, энэ баримт бичгүүдээ хооронд нь хэрхэн уялдуулах вэ, төрийн шийдвэр нь асуудал үүссэний дараа араас нь гал намжаах байдлаар явах бус үүсэхээс нь өмнө, иргэдэд хүндрэл учруулахаас өмнө яаж тооцож даван туулдаг байх вэ, үр дүнг нь хэрхэн  гаргах вэ гэдэг асуудал орхигдож ирсэн байдаг. Шийдэх ёстой асуудал. Австрали, Шинэ Зеланд улсууд  энэ чиглэлд нэлээд туршлага хуримтлуулсан.

2008 оны дэлхийн эдийн засгийн хямралын дараа ялангуяа улс орнуудын Засгийн газар эрсдэлийн удирдлагын тогтолцоог хэрэгжүүлэхгүйгээр санхүүгийн том хямрал, үндэстэн дамнасан асуудлыг даван туулж чадахгүй юм байна, энэнд төр өөрөө хариу өгөхөд бэлэн сууж байх ёстой гэдэг энэ хэлбэр лүү шилжсэн. Бид туршлагыг нь судалж үзсэн. Монголын хөрсөнд нийцтэй байдлаар алийг нь хэрэгжүүлэх вэ гэдэг дээр санал санаачлага гарч байгаа.

Өнөөдрийн хэлэлцүүлгээс маш олон ажил хэрэгч, чухал саналууд гарах байх. Энэ саналуудыг Хяналтын асуудал эрхэлсэн сайд Э.Одбаяраар дамжуулаад Засгийн газар луу ажил болгохоор явуулна" гэв.

УИХ-аас 2022 онд Засгийн газрын хяналтын тухай хуулийг баталж байсан бөгөөд Засгийн газрын хяналт хэрэгжүүлэх газар байгуулагдан, Засгийн газрын харьяа яам, агентлаг, аймаг, нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газар, төрийн өмчит болон орон нутгийн өмчит үйлдвэрийн газарт хараат бусаар хяналт тавьж, стратеги, бодлого, төлөвлөлт үйл ажиллагаагаа сайжруулах чиглэлд нь бодлогын зөвлөмж өгч, хөдөлмөрийн бүтээмжийг нь нэмэгдүүлэх, төрийн үйлчилгээ иргэнд ээлтэй, хүртээмжтэй, чанартай байлгах, мөн учирч болзошгүй эрсдлээс сэргийлэх зорилготой.

“Төрийн байгууллагад эрсдэлийн удирдлагыг хэрэгжүүлэх” хэлэлцүүлэгт төр, хувийн хэвшлийн олон улсын судалгаа шинжилгээний зэрэг 80 гаруй байгууллагын 130 гаруй зочид төлөөлөгчид оролцож байна.