x

Монгол Улс монгол туургатан улсуудын өмөг түшиг нь байх ёстой

Өнгөрөгч долоо хоногт Монгол Улс, Монголын төр засаг болоод ард иргэд нийтээрээ нэгэн эмзэглүүштэй, бас ичгүүртэй үйл явдлын гэрч болов. Монгол туургатан үндэстнүүдийн нэг болох Халимагийн БНУ-ын иргэн Бормагнайн Баатар ОХУ-ын Украинд хийж буй дайныг эсэргүүцэн өөрийн улсаас дүрвэж, үндэс угсаа нэгт монголчуудаа зорин Монгол Улсад ирсэн ч хилээр нэвтэрч чадалгүй нисэх буудлын транзит бүсэд зургаа хоног хоригдсоны эцэст гуравдагч улс руу илгээгдлээ. АНУ-д очсон хойноо өөрт нь тусалсан Дэлхийн монголчуудын холбоо, АН-ын зарим гишүүн, Ерөнхийлөгч асан Ц.Элбэгдорж нарт баярлаж, талархсанаа илэрхийлж лайв хийсний дараа ямартай ч “Орос руу нь буцаагаад явуулчихсан байх вий” гэж сэтгэл зовж байсан олон хүний айдас, зовинол арилав. Гэвч... Гэвч тэр явахдаа илүү том асуултыг бидэнд үлдээгээд явлаа.

Улс үндэстний өмнө тулгамддаг янз бүрийн л асуудал бий. Асуудал бүр өөр өөрийн онцлогтой, шийдвэрлэх олон арга замтай. Дэгдсэн дор нь дарж авах ёстой зарим асуудал байхад заримыг нь хэсэгхэн амсхийгээд бодох, арай өөр өнцгөөс, алсханаас харсны дараа шийдвэрлэх арга зам нь торойгоод тодроод ирдэг ч асуудал бий. Тэр тусмаа тухайн цагт “гал унтраагаад” өнгөрсөн ч хожим заавал эргэж харах, шийдэл хайх ёстой зарим асуудал байдаг. Түүний нэг нь өчигдөр бидэнд тохиолдсон Бормагнайн Баатар гэж халимаг эрийн хувь заяа байлаа.

Бормагнай гэдэг нь ямар учиртай нэр вэ? гэж манайхны зарим нь асуусан байсан. Жангар туульд гардаг нэгэн баатрын нэр юмаа гэж түүнд хэлмэрчээр ажилласан монгол эмэгтэй хэлсэн. Тэгэхээр хилийн чанадад, бусдын нутагт, бусдын эрхэнд амьдарч байгаа монгол угсаатнууд маань зарим талаар маниасаа илүү монгол болчихоод байгаа юм даа.

Халимаг гэж хэн болох тухайд нэвтэрхий тольд “Ойрад угсаатны бүлэгт багтдаг, ОХУ-ын харьяанд багтдаг монгол үндэстэн. XVII зууны эхэнд Торгуудын Хо өрлөг Эрчис мөрнийг уруудан баруун зүгт хасаг, татар зэрэг олон улстай байлдан нүүсээр Ногайн улсыг мөхөөгөөд газар орныг нь эзлэн суусан. 1771 онд Зүүн гар руу буцсан 4 нүүдлийн дараа Ижилийн хөвөөнд үлдсэн монголчууд Халимаг болжээ. Халимаг хэлний кирилл бичгийн дүрэм ЗХУ-ын үед зохиогдож, 1942 оноос кирил үсэгт шилжсэн” гэсэн байна. Манайхтай бараг нэг зэрэг бичиг үсгээ сольсон болж таарав.

Б.Баатар нь Ломоносовын нэрэмжит Москвагийн Улсын Их сургуулийг төгссөн, Монголын түүхийг ихээр судалсан хүн. Ойрд, халимагийн түүхийг заадаг байсан. Оросын сөрөгч хүчний “Яблоко” намын Халимагийн бүсийн тэргүүн, улс төрийн идэвхтэн. ОХУ-ын бүрэлдэхүүнд байгаа цөөнх үндэстний соёлыг хамгаалах, ХХ зуунд болсон хэлмэгдүүлэлт, геноцитийг цагаатгах үйл ажиллагаанд идэвхитэй оролцож ирсэн. Үүнийхээ улмаас гуч гаруй удаа захиргааны болон эрүүгийн хэрэгт холбогдож, шүүхдэж байсан.

Түүний Монгол Улсыг орхихын өмнө хэлсэн үг монголчуудад маш том сануулга болж үлдсэн байх гэж найдаж байна. Тэр “Орос, Украины дайн эхэлсний дараа монголчууд маш олон хүнийг хүлээж авсан учраас надад ч гэсэн боломж олдох байх гэж итгэсэн. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч нэг ч атугай монгол хүндээ улс төрийн орогнол олгох байх гэж найдсан. Бид монгол үндэстэн гэдэг нэг бүхлийн тасархай хэсгүүд. Хэн нэг нь тэр тасархай хэсгийн зүрх сэтгэлийг нэгтгэх ёстой. Түүний манлайлагч нь Монгол Улс байгаасай. Улс орнуудын албан ёсны хэл энэ нэгдэлд саад болох ёсгүй. Миний эцсийн найдвар Монгол Улс” гэж хэлсэн явдал.  

Гэвч харамсалтай нь тийм зүйл болсонгүй. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Б.Баатарыг иргэншилдээ авах, улс төрийн орогнол үзүүлэхээс татгалзав. Тэр нь ОХУ-аас Монгол Улсад суугаа ЭСЯ буюу Оросын Засгийн газартай холбоотой болж таарав. Өөрөөр хэлбэл, өмнөх 30 жилд бид өөрсдийгөө “Зөвлөлтийн колониос салсан, тусгаар тогтнолоо олсон, эрх чөлөөт ардчилсан улс” гэж тунхагласан маань хий хоосон зүйл болж таарав. Хэдийгээр Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Б.Баатарын улс төрийн орогнол хүссэн захидалд албан ёсоор хариу өгөөгүй боловч “Бид дүрвэгч хүлээн авах үүрэггүй, конвенцид нэгдээгүй” гэж хэлсэн Гадаад харилцааны сайдын үг манай Төрийн тэргүүний албан ёсны байр суурь болж дэлхий нийтэд цацагдлаа. Тэр дундаа монгол туургатан үндэстнүүд, дэлхийгээр тархсан монголчуудын хувьд. Үүнийг бид яаж залруулах вэ? Тийм хүсэл зориг, эрмэлзэл бидэнд бий болов уу?

Энэ удаа ганц Б.Баатарыг буцаалаа. Дараа, дайны үйл явц яаж өрнөхөөс шалтгаалаад илүү олон монголчууд эх нутгаа тэмцээд, элэг нэгтнээ зориод ирнэ. Тэр үед бид хэрхэх вэ? Яг өчигдрийнх шигээ хариу хэлээд буцаах уу?

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
Юун Ялта, юун дэлхийг хуваах! 7 цаг 43 мин Шөнийн автобус 22:00-02:00 цагийн хооронд үйлчилж байна 7 цаг 49 мин Ж.Баярмаа: Гэмт хэрэгт холбогдсон төрийн өндөр албан тушаалтнуудаас байнга хариуцлага нэхэх нь чухал 7 цаг 53 мин Засгийн газар: Төрийн өмчит компанийн тоог 85 болгон цөөлнө 8 цаг 38 мин ТББХ Ерөнхийлөгчийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг дэмжлээ 8 цаг 51 мин З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 15 цаг 8 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 15 цаг 19 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 15 цаг 37 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 15 цаг 44 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 15 цаг 48 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 15 цаг 53 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 15 цаг 58 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 16 цаг 3 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ Уржигдар 18 цаг 11 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна Уржигдар 18 цаг 07 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа Уржигдар 14 цаг 22 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна Уржигдар 14 цаг 08 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна Уржигдар 13 цаг 56 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Уржигдар 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Уржигдар 08 цаг 36 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүд... Хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг явууллаа Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна
Top