x

Маш том АЛБАН ТАТВАР

Нэг.

Манайд сүүлийн хэдэн жил болж бүтэж байгаа хэдэн юмны нэг нь Нэмэгдсэн Өртгийн Албан Татвар (НӨАТ) гэнэ. Үүний ачаар далд эдийн засгийг орвонгоор нь эргүүлэн ил гаргаж эхлэв. Сугалаатай болгосноор иргэд худалдан авалт болгондоо и-баримт шаардаж нэхэл хатуутай татварын байцаагчид болж хувирлаа. Орой бүр айлуудад “баримтаа оруулах” нэртэй ажил ундардаг болов. Улсаараа хөдөлж байна.

Ер нь НӨАТ гэж яг юу вэ? Энд тэндээс уншаад ерөнхийд нь ойлгосон. Гэхдээ олон улсад ч маргаан дэгдээдэг татвар юм байна. Харин манай эдийн засгийн хүмүүсийн яриагаар бөөн будлиан. Зарим нь НӨАТ бол жинхэнэ татвар биш, зөвхөн бүртгэлийн зорилготой дамжлага учраас бүрэн буцааж олгох ёстойг нотолжээ. Манайд ямар ч байсан хоёр хувийг буцааж олгохоос гадна сугалаа явуулж урамшуулдаг. Гэсэн ч иргэд буцаадаг хувийг нэмэхийг байнга шаарддаг ажээ. Харин тун саяхан Сангийн сайд Б.Жавхлан тэр хоёр хувийг хэзээ ч нэмэхгүй, ер нь НӨАТ-ын 10 хувийг нэмэгдүүлж ч магадгүй гэж хатуурхаад зогсохгүй энэ асуудалд бүдүүн гэгчийн цэг тавилаа. Тэрбээр НӨАТ-ыг бүрэн буцааж олгохгүй юм бол цуцалбал ямар вэ гэсэн сэтгүүлчийн асуултанд,

-Энэ бол төсвийн орлогын гуравдах (дөрөвдэх гэсэн байж ч магадгүй, яг санадаггүй ээ) том эх үүсвэр учраас цуцлахгүй.

Гүйцээ. Төр асуудлыг ингэж “зангарагтай” шийддэг юм байна. Элдэв маргаан мэтгэлцээнээ зогсоо гэж байна.

Хоёр.

Сар бүрийн хорьдоор НӨАТ-ын баримтын сугалааны тохирол зурагтаар явагдаж байна. Өнгөрсөн Ням гаригт ээлжит тохирол “Боловсрол” суваг телевизээр гарахыг үзлээ. Гучаад мянган азтанг аравхан минутын дотор гялс шалгаруулж чаддаг нь гайхалтай. Хэд хэдэн сонин тоог мэдэж авлаа. Нэг сарын 56 сая баримт гэсэн тоог үржүүлэхэд жилдээ 700 сая шахам баримт хэвлэгдэн гардаг. Үүнээс 60 гаруй хувийг л бүртгүүлж сугалаанд оролцуулдаг. Үлдсэнийг бүртгүүлдэггүй, хаядаг, мартдаг, бас бус шалтгаантай байх.

Аравдугаар сарын 34 сая 956 мянга 869 баримт энэ удаагийн тохиролд оролцлоо. Үндсэн сугалаагаар 31555 хүн тус бүр 30 мянга, 3181 хүн 100 мянга гэх мэтээр өссөөр гурван сая төгрөгийг гурван хүн хожив. Хамгийн том 20 сая төгрөгийн азтан тодроогүй. Дараа нь Супер сугалаа явуулахад 30 саяыг хэн ч хожсонгүй. Хэдэн жилийн өмнө НӨАТ-ын сугалаа эхлэхэд анхны супер шагнал 500 сая байсан төдийгүй түүнийг хэн нэгэн хожсон бол одоо хэд дахин багассан энэ шагнал эзнээ олохоо больсон гэлцэнэ.

Яагаад юм бол? Найман шилэн хорго тус бүр 10 бөмбөлөгтэй, тэндээс нэг нэг тоо тохиолдлоор үсэрч гардаг. Тэгэхээр нийт 99.999.999 баримтын дугаар таарах магадлалтай гэсэн үг. Харин оролцсон баримтын тоо 34.956.869 гэхлээр тохирлын гуравны хоёр нь тэртээ тэргүй огт байхгүй баримтын дугаарууд дээр таарч байна. Ийм учраас супер сугалаанд хожих магадлал өчүүхэн. Арай шударга бус уу? Нэгэнт бүртгүүлсэн 34 сая баримтын дундаас заавал нэг нь хожихоор тохирлоо явуулж болох уу? Иргэд тэртээ тэргүй худалдан авалтаа хийсэн, НӨАТ-аа төлсөн, сайн дурын байцаагчийн ажлаа хийсэн ч Б.Жавхлан сайдын үед найдваргүй биз.

Харин сугалааны тохирлын үйл явцын шударга нь дэндүү. Стандартчилал, хэмжил зүйн газрын мэргэжилтэн, ЦЕГ-ын ахлах байцаагч, Татварын ерөнхий газрын байцаагч гурвын хурц хараан дор, тэгээд орон даяар шууд явагдлаа. Хөтлөгчийн амнаас өөр юу ч оролцоогүй.

Гурав.

Улс төрийн сонгууль бас төстэй санагдав. Санал хураалт өө сэвгүй, төгс явагддаг болжээ. Хар машин өчүүхэн ч алдаа мадаг гаргадаггүйг бүгд хүлээн зөвшөөрч хоёр гараа өргөлөө. "Сонгуулиар хэнд хэдэн санал өгсөн нь бус, яаж тоолох нь чухал" гэх 90-ээд оны хардлага хүчингүй боллоо. Бидэнд таалагдсан, таалагдаагүй сонголтын дүн санал хураалтаар биш, түүнээс өмнө шийдэгдсэн байдаг.

Д.Цэрэнжав /baabar.mn/

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
Цаг агаарын улмаас Турк улсад хийх бүх нислэгийг цуцалжээ 2 цаг 50 мин С.Баяр: Цагаан сараар хар гэрт суух шиг гунигтай зүйл үгүй 3 цаг 45 мин Дөрвөн хүн нас барж, 1978 шинэ тохиолдол шинээр бүртгэгджээ 4 цаг 22 мин "УБТЗ" ХНН-ийн Дотоод аудитын албаны орлогч дарга Ж.Пунцагт эрүүгийн хэрэг үүсгэжээ 4 цаг 40 мин ХААН ШАЛДАН БАЙНА! 5 цаг 20 мин С.Бямбацогт: Хаврын чуулганаар Архидан согтуурахтай тэмцэх хуулийг хэлэлцэн батлуулна 6 цаг 19 мин П.Очирбат: Тэнгэрийн цаг жаргах болоогүй ээ 7 цаг 33 мин Зөрчил гаргасан бөхчүүдэд нэг удаа уучлал үзүүлэх утгатай хүсэлт гаргажээ 7 цаг 51 мин Төсвийн орлогын урьд оны дутуу төлөлтийг барагдуулахыг үүрэг болголоо 8 цаг 0 мин Сайжруулсан шахмал түлшийг 615 цэгт түгээн борлуулж байна 8 цаг 6 мин БАЙРШИЛ: Өнөөдөр ажиллах дархлаажуулалтын цэгүүд 8 цаг 18 мин Үүл хуралдвал хур бууж өн болдог 8 цаг 27 мин Өнгөрсөн онд оффшор бүсээс 20 тэрбум төгрөгийг буцаан төвлөрүүлжээ 8 цаг 33 мин Олон улсын газар зүйн заалтад Увс аймгийн чацаргана жимсийг бүртгэжээ 8 цаг 39 мин Ойрын хоногуудад ихэнх нутгаар хүйтний эрч чангарна 8 цаг 54 мин Үндэсний музейд "Хүннү: Археологийн шинэ нээлт" тусгай үзэсгэлэн нээгдлээ 23 цаг 4 мин Өвлийн олимпын талаарх Хятадын хатуу байр суурь 23 цаг 7 мин Их Британи Оросын Украины эсрэг хэрэгжүүлж буй арга хэмжээг буруутгаж байна 23 цаг 19 мин Мухар олгойн мэс заслын дараа баримтлах хоолны дэглэм 23 цаг 28 мин АНУ-ын тэргүүн хатагтай Ерөнхийлөгчийн сүүлчийн өдөр ширээн дээр нь бүжиглэв 23 цаг 58 мин
iИх уншсан
Шүүгч ковид туссанаас болж шүүхийн тогтоол 35 хоногоор хойши... Э.Бат-Үүлд зохиомол хэрэг тохож, ял оноосон асуудлаар НҮБ-д ... Б.Пүрэвдорж: Манай намын гишүүд ҮХЦ-д давхар дээлний асуудла... Сайжруулсан шахмал түлшний дампуурал Сайн байна уу, нөхөр дайсан! Ц.Туваан: Би АН-ын тамгыг гуйж аваагүй, гудамжнаас ч олоогүй... "Их сургууль цогцолбор" төслийг Эрдэнэт үйлдвэртэй хамтран х... Г.Майцэцэг: Ажилласаар байгаад л өрөнд ороод дуусахаар нийгм... Үүл хуралдвал хур бууж өн болдог АНУ-ын тэргүүн хатагтай Ерөнхийлөгчийн сүүлчийн өдөр ширээн ... П.Очирбат: Тэнгэрийн цаг жаргах болоогүй ээ Цас орж, цасан шуурга шуурахыг анхааруулж байна "Тайваний иргэдийн 90 хувь нь эх газрын Хятадаас гаралтай ч ... Орос Украин руу "маш богино хугацаанд" халдаж болзошгүй гэж ... Н.Төгсцогт мэргэжлийн боксын ээлжит тулаандаа Сакариа Лукаст... Их Британи Ковидтой холбоотой бараг бүх журмыг цуцална Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн эрүүгийн хэргийн шүү... БОАЖ-ын дэд сайдаар Б.Тулгыг томилохоор тохиролцжээ Brent нефтийн баррелийн үнэ 2014 оноос хойш 89 доллар хүрэв Э.Бат-үүлд ял оногдуулсан шүүхийн тогтоолыг сар шинэ дуустал...
Top