x

“Шүүх шударга ёсыг тогтоодог” гэж ярьмааргүй байна!

Шүүхийн тухай хуулиудыг Үндсэн хуульд орсон нэмэлт өөрчлөлттэй нийцүүлэх шаардлагаар УИХ Шүүхийн тухай хуулиудад өөрчлөлт оруулахаар хэлэлцэж буй энэ үед хуульч, өмгөөлөгч Ж.Эрхэмбаатарын шүүхийн болон процессийн шударга ёсны асуудлаар өөрийн байр сууриа нүүр номдоо нийтэлснийг уншигчиддаа хүргэж байна. 

“Шүүх шударга ёсыг тогтоодог” гэж ярьмааргүй байна!

Ядаж хуульчид нь ингэж ярьмааргүй байна. Шүүхийн тухай хуулиар шүүхэд үүссэн асуудлыг шийдэх гэж байгаа бол “шүүх шударга ёсыг тогтоодог” зорилгод шүүхийг уямааргүй байна. Нэгэнт хуулиар “шүүх шударга ёсыг тогтоох” үүргийг шүүхэд үүрүүлж, хуульчид нь шүүх шударга ёсыг тогтоодог гээд байхаар иргэд шүүхийн шийдвэрээс тэр “шударга ёс”-ыг чинь хайна.

Үүнээс үүдэн дараах сөрөг үр дагавар үүсээд байна!

Нэг. Шударга ёс нь шүүхийн шийдвэрээс олдохгүй. Шүүхийн шийдвэр хэргийн оролцогчдод ижил таалагдаж, хүссэн үр дүнг нь өгдөгүй. Тэгэх ч бололцоо байхгүй. Нэг нь ялагдаж, нөгөө тал нь ялдаг. Ихдээ мөн багадаа 50% нь шударга байж болох шийдвэр гардаж авдаг. 15 жил шүүхээр хэрэг авч орохдоо шүүхээс гарсан шийдвэрээс “шударга ёс” хайж байсангүй. Хуульд нийсэн эсэх, үндэслэл, хуулийг хэрхэн хэрэглэв, хэргийн үйл баримтыг яаж үнэлэв, өмгөөлөгчийн гаргасан үндэслэлд хэрхэн хариу өгөв л гэж харж явлаа.

Хоёр. Шүүх шударга ёсыг тогтоох үүрэгтэй бол энэ үүрэг нь хэзээ ч биелэхгүй. Зорилго тавьбал түүндээ хүрэх ёстой болно. Тэгж чадахгүй бол ажлаа муу хийсэн болно. Яг өнөөгийн шүүх, шүүхийн үйл ажиллагаанд иргэдийн хийж байгаа үнэлэмж шиг. Хэнээс ч асуусан шүүх шударга гэж боддоггүй гэнэ. Яахав шүүх угаасаа тийм өндөр үнэлгээ аваад байдаг ч газар биш л дээ. Тиймээс энэ зорилгоос нь шүүхийг чөлөөлмөөр байна. Ийм хэмжүүрээр шүүхийн үйл ажиллагааг дүгнэж болохгүй. Хүн бүрийн “шударга ёс”-ыг хэмжих хэмжүүр, шалгуур өөр. Хэтэрхий субьектив үнэлэмж.

Гурав. Сүүлийн үед шүүхээс шударга ёсыг их шаарддаг болж. Аргагүй л дээ хуульд нь тийм зорилго бичээд, хуульчид нь тэгж яриад байхаар иргэд, сэтгүүлчид түүнийг нь хайх, шаардах нь гарцаагүй. Энд гол алдаа гараад байна. Шүүх, шүүгч тэр шударга ёсыг нь тогтоох зорилгод хөтлөгдөн (магадгүй шахалтанд орж) хуулийг буруу тайлбарлах, буруу хууль хэрэглэх байдлаар шударга ёсыг нь “хүчээр тогтоох” гэж оролдох боллоо. Хуулийг илэрхий буруу тайлбарлах байдал газар авч утгаа алдаж байна. “Хоёрын хооронд” эсхүл “эхийг нь эцээхгүй, тугалыг нь тураахгүй” шийдвэрүүд байнга гарах боллоо. Та бүхний шүүхээс биелүүлэхийг шаардаад байгаа “шударга ёсыг тогтоох үүрэг”-н хэрэгжилт ийм. Энэ тохиолдолд хуулийг гуйвуулах, дур зоргоор тайлбарлах, шүүгчийн дотоод итгэлд зүй бус нөлөөлөл, шалгуур бий болж хуульчид бид ч уншаад ойлгохгүй шийдвэрүүд гарч эхэллээ.

Дөрөв. Монгол улсын Үндсэн хуулийн 16 дугаар зүйлийг 14-т “...шударга шүүхээр шүүлгэх эрхтэй” гэж. Энд шударгаар бүрдсэн шүүхээр шүүлгэх эрхтэй гэснээс шүүхээр шүүлгэж шударга ёсыг тогтоолгох, тогтоохыг шаардах эрхтэй тухай зохицуулаагүй байгааг анхаарна уу!

Тав. Тэгвэл шүүхэд ямар зорилго байх ёстой вэ? Шүүх хууль ёсыг тогтоодог! Энэ бол шүүхийн үндсэн зорилго. Шүүхээр хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаа, гарах бүхий л шийдвэр хуульд нийцсэн байх ёстой. Хэргийн оролцогчдын гардаж байгаа шийдвэр, захирамж, магадлал, тогтоол нь шүүхийн гэхээс илүү хуулийн шийдвэр/шийдэл юм. Ерөөс манай тогтолцоонд шүүх зөвхөн хууль хэрэглэдэг. Шүүхийн танхимд шударга, үнэнийг тогтоодог англо-саксоны тогтолцооноос эрс өөр.

Зургаа. Хэрэв шүүхээс шударга шийдвэр гарахгүй байвал асуудал шүүхэд гэхээс илүү хэрэглэж байгаа хуульд нь байдаг. 2002 онд баталсан 18 жил хаячихсан Иргэний хуулийг баримтлан 2020 онд шүүх маргаан шийдвэрлэх гэж ёстой “үйлээ үзэж” байна. 18 жил УИХ нь хаячихсан Иргэний хуулийг баримтлаад гарч байгаа шийдвэрүүд ямар олигтой гарах билээ дээ. Мөн 18 жил олигтойхон засварлаж чадаагүй процессын хууль байхад иргэний маргаан 5 жил үргэлжилнэ шүү дээ! Шүүх тойрсон шүүмжлэл буруу хаяглагдаад байгаа. Шүүхэд асуудал байгаа нь ч байгаа. Гэхдээ олигтойхон хууль баталж чадахгүй байгаа УИХ энэ бүх асуудалд буруутай! Үүнийг энгийн иргэд төдийлөн ойлгохгүй. Мэргэжлийн хуульчид нь хэлж, ярьж явмаар. Сонгодог жишээ бол Эрүүгийн хуульд “хөөн хэлэлцэх хугацаа”-г тоолох журмыг өөрчилсөн явдал. Шүүхээс 10 тэрбумын хохиролтой 13 авлига, албан тушаалын хэрэг “хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан” үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгосон. Үүнд шүүхийг буруутгасан. Үнэндээ хууль тогтоогчид тийм хууль баталсны үр дагавар нь шүүхийн шийдвэр болж гарсан. Дараа нь засаж байна гээд бүр бантанг нь хутгаж орхисон. Үндсэн хуулийн Цэц дээр уг маргаан үүссэн гээд зарим шүүх хэргийг түдгэлзүүлж байхад, зарим нь хүчээр хийдээд л байна. Үүнд шүүх бус УИХ буруутай!

Долоо. Иргэд шүүхэд асуудал байна уу, түүний хэрэглэж байгаа хуульд асуудал байна уу гэдгийг ялгаж ойлгочихдог бол асуудлын шийдлийг зөв газраас хайх юм. Шаардах юм. Үүнийг чиглүүлж, хэлж өгөх нь хуульчдын үүрэг гэж бодох юм. Хуульд нь шударга ёс нь шингэж чадвал шүүхээс хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий шийдвэр гарч, түүний үр дагаварт нийгэмд шударга ёс тогтож, хүний эрх баталгаатай болно. Хуульд шударга ёсыг шингээх ажлаа хийхгүй байгаа (18 жил Иргэний хуулийг шинэчлээгүй), хийхийг хүсэхгүй байгаа (хөөн хэлэлцэх хугацаа тоолох журмыг өөрчилсөн), хийж чадахгүй байгаа (хөөн хэлэлцэх хугацаа тоолох журмыг засах нэрээр шинжлэх ухааны үндэслэлгүй өөрчлөлт хийсэн) нь ерөөс хууль тогтоогчдын буруу. Ингэж хаяглаж чадвал гомдол, санал зөв газраа хүргэгдэнэ. Өөрсдийн баталсан хуулийн сөрөг үр дагаварыг шүүх рүү чихээд суудаг гишүүд ч их олон юм!

Шүүхийн шинэчлэл Шүүхийг тухай хуулиар хязгаарлагдахгүй. Шүүхийн хэрэглэж байгаа материаллаг хууль, процессын хуулийг цогцоор нь өөрчилж, хөгжүүлж байж сая үр дүн гарна. Энэ ажлуудаа зэрэг хийхээ мэдэж байгаа гэдэгт эргэлзэхгүй байна.

Хуульч, өмгөөлөгч Ж.Эрхэмбаатар

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (1)

  • DR MAXWELL
    Та бөөр, биеийн эрхтэн худалдаж авахыг хүсч байна уу эсвэл бөөр, биеийн эрхтнээ зарахыг хүсч байна уу? Санхүүгийн эвдрэлээс болж бөөрөө мөнгөөр зарах боломжийг эрэлхийлж байгаа бөгөөд та юу хийхээ мэдэхгүй байгаа бол өнөөдөр бидэнтэй холбоо бариарай, бөөрөнд чинь зориулж танд $ 500,000 доллар өгөх болно. Намайг доктор MAXWELL гэдэг бол BILL ROTH HOSPITAL-ийн мэдрэлийн эмч. Манай эмнэлэг нь бөөрний мэс заслын чиглэлээр мэргэшсэн бөгөөд амьдрах донортой хамт бөөр худалдаж авах, шилжүүлэн суулгах ажлыг хийдэг. Бид Энэтхэг, АНУ, Малайз, Сингапурт байрладаг. Хэрэв та бөөр зарах, худалдаж авах сонирхолтой бол бидэнд мэдэгдээрэй Эрхтэнүүд бидэнтэй имэйлээр болон имэйлээр холбоо бариарай. Имэйл: birothhospital@gmail.com Whats програмын дугаар: +33751490980 Хүндэтгэсэн ДАРГЫН ЭМНЭЛГИЙН ЗАХИРАЛ DR MAXWELL
    2020 оны 11 сарын 25 | Хариулах
iШинэ мэдээ
“Нэг өрх-Нэг иргэн” шинжилгээнд 1126 иргэн хамрагдаад байна 2 цаг 38 минутын өмнө Д.Баттөмөр: Охид маань миний хамрынхаа үзүүрийг мааждагийг хүртэл дуурайгаад төрчихсөн 2 цаг 44 минутын өмнө Нийслэлийн 2021 оны төсвийг 819 тэрбум 926 сая төгрөг байхаар баталлаа 2 цаг 53 минутын өмнө Иргэдэд шинжилгээ өгөх цаг болон байршлыг урьдчилан мэдэгдэнэ 3 цаг 30 минутын өмнө Ийм үхээнц хүн байгаад яах юм? 4 цаг 5 минутын өмнө Сангийн сайд асан С.Баярцогтын ялыг бууруулж 4,8 жил болголоо 4 цаг 45 минутын өмнө С.Баярт оноосон 5 жилийн хорих ялыг 2,6 жил болгон буурууллаа 5 цаг 10 минутын өмнө Автобусны жолоочийн ойрын хавьтал нэг хүнээс коронавирус илэрлээ 5 цаг 26 минутын өмнө Борлуулалтын машинаар архи, согтууруулах ундаа худалдаж байжээ 6 цаг 37 минутын өмнө Казахстан улс "Спутник V" вакциныг үйлдвэрлэнэ 23 цаг 21 минутын өмнө Орон нутгийн нислэг үйлдэж эхэллээ 23 цаг 30 минутын өмнө Монгол, Энэтхэгийн хамтын ажиллагааны хурал цахимаар болов 23 цаг 35 минутын өмнө Нийслэлийн ногоон бүсэд ойн цэвэрлэгээ хийж байна 23 цаг 38 минутын өмнө Нийслэлийн төсвөөс 36 тэрбумыг хэмнэх боломжтой гэж АН-ын бүлэг үзлээ 23 цаг 45 минутын өмнө "Нийслэлийг 2021-2025 онд хөгжүүлэх таван жилийн үндсэн чиглэл”-ийг баталлаа Өчигдөр 16 цаг 06 минутад Биеийн шархыг эдгээж, ганцаардлын шаналалаас ангижруулсан "Арслан ба шувуу"-ны түүх Өчигдөр 14 цаг 05 минутад Цар тахлын үеэр туршиж үзэж болох ганц, хоёр апп Өчигдөр 13 цаг 44 минутад Зорчигч тээврийн нэгтгэлийн таван хүний түргэвчилсэн оношлуурын хариу эерэг гарчээ Өчигдөр 13 цаг 19 минутад Лу.Гантөмөр: Сүүлийн хоёр жилийн төсөв бодит байдалтайгаа эвлэрэхийг оролдоогүй Өчигдөр 13 цаг 07 минутад Павловын ноход бэлдэхгүй л юмсан Өчигдөр 12 цаг 59 минутад
iИх уншсан
Х.Тэмүүжин: 10 тэрбумын барьцаа шаардсан шүүгч албан тушаала... Лу.Гантөмөр: Сүүлийн хоёр жилийн төсөв бодит байдалтайгаа эв... Монгол угсаатныг нэгтгэх бас нэгэн оролдлого Павловын ноход бэлдэхгүй л юмсан Барын зулзагыг дээр нь Ерөнхий сайдын "хуурамба" Б.Баяраа: Б.Бямбасайхан, Д.Ганболд нар гэмт хэрэг хийгээгүй Ийм үхээнц хүн байгаад яах юм? С.Амарсайхан: Татвар нэхэж, дарамтлах байцаагчдаа тат, зогсо... Хөл хорионы дэглэмийг бууруулж хугацааг сунгалаа Хуульч Б.Баяраа: Үндсэн хуулийн Цэц улс төрийн захиалга биел... Ядуу байх тусам удирдахад амар У.Хүрэлсүх: Сайн сайхан зүйл яриад тэдэн саяыг өг гэж болно.... "НДШ төлдөггүй албан хаагчийн тээврийн хэрэгсэлд QR код олго... Д.Сумъяабазар: Өндөр эрсдэлтэй учраас согтууруулах ундаатай ... Р.Амаржаргал: Монголд мөнгө байхгүй биш, хуваарилалт нь улс ... Бага градустай согтууруулах ундааг борлуулах шийдвэрийг Хоты... ФОТО: Гишүүн бүрийн ширээнд хамгаалалтын хаалт тавьжээ The Crown цуврал ба яагаад хатан хааны амьдралыг үзэх хэрэгт... Оросын гурвал: COVID-19-ийн анхны гурван вакцины ОНЦЛОГ ба Я...
Top