x

Төрийн бус байгууллага ба саарал жагсаалт

Монгол улс Мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх олон улсын байгууллага (FATF)-ын хяналтын буюу “саарал” жагсаалтад ороод хоёр сарын нүүр үзэж байна. Энэ чиглэлийн өндөр эрсдэлтэй орнуудын тоонд яагаад орсон, яах ёстой тухай “Саарал төр”, “Саарал шүүх”“Саарал нийгэм” зэрэг цуврал нийтлэл бичиж уншигчиддаа хүргэсэн.

Эдүгээ монголын төр засгийн түшээд саарал жагсаалтаас гарах амлалт, үүрэг авснаа зөвхөн өөрийн иргэд, олон нийтэд төдийгүй дэлхийн бусад орнуудад зарлаад байна. Өнгөрсөн сард монголын хууль тогтоогчид саарал жагсаалтад оруулсны хариуцлагыг хүлээлгэж Төв банк болон Санхүүгийн Зохицуулах Хорооны тэргүүнүүдийг халж, орлогчдоор нь сольчихоод байна.

ФАТФ-ийн мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэхийн эсрэг гаргасан зөвлөмж нь олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсан стандарт болж, санхүүгийн системийг нь буруу зорилгоор ашиглахын эсрэг үр дүнтэй арга хэмжээ авах чухал хэрэгсэл болж иржээ. Улс орны нийгэм, улс төр, эдийн засгийн бараг салбар бүрийг хамарсан мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэхийн эсрэг тусгай 9, нийт 40 зөвлөмж байдаг.

Эдгээрийн дотроос иргэний нийгэм, ашгийн бус салбарт шууд хамааралтай нь 8-р зөвлөмж юм. ФАТФ 40 зөвлөмж тус бүрээрээ тухайн орны үйл ажиллагаанд бас үнэлгээ (Нийцсэн – C, Ихэнх нь нийцсэн – LC, Хэсэгчлэн нийцсэн – PC, Огт нийцээгүй – NC зэргээр) дүгнэлт өгдөг.

Саарал жагсаалтын цаана

Энэхүү стандартын дагуу Монгол улсад 2007, 2017 онд хоёр удаа үнэлгээ хийлгэжээ. Хоёулангаар нь монголын ашгийн бус байгууллагын салбарыг “хэсэгчлэн нийцсэн” гэж дүгнэжээ. Тэгвэл саяхан нэмэлт үнэлгээ хийлгэж, тайлан (follow-up) нь хоёр сарын өмнө гарав. 2017 оны тайланд тодорхой салбар бүрээр үнэлгээ хийх зөвлөгөө өгч, ялангуяа хамгийн эрсдэлтэй гэж ашгийн бус салбарыг онцлон, энэ салбарыг хамарсан бүрэн хэмжээний үнэлгээ хийхийг зөвлөж байжээ. Гэтэл Монгол улс энэ үнэлгээг одоо болтол хийхгүй байгаад гайхаж байна гэж уг нэмэлт үнэлгээний тайланд дурджээ.

ФАТФ улс орон бүрээр тайлан гаргадаг ба монголын ашгийн бус салбарын тайланд эрсдэл болон авах арга хэмжээг дүгнэхдээ:

  • Ашгийн бус салбарынхаа эрсдлийг бүрэн гүйцэд үнэлж дүгнээгүй
  • Эрсдэлтэй ТББ-ууддаа мэдээлэл хүргэж, таниулах ажил хийгээгүй
  • Ашгийн бус салбарын хяналт тодорхой бус
  • Ашгийн бус салбарт авах хориг нь тодорхой биш, хэрэгт нь тохирсон биш
  • Хууль хяналтын байгууллагын ашгийн бус салбарыг шалгах мэдлэг, чадвар хангалтгүй
  • Ашгийн бус салбартай холбоотой өмнөх хяналт шалгалтын баримт, нотолгоо гаргаж өгөөгүй гэсэн байна.

ФАТФ-ийн үнэлгээний цаана

Дээрх үнэлгээг монголчууд нухацтай, болгоомжтой авч үзэх шаардлагатай байна. ФАТФ болон бусад олон улсын байгууллагуудаас ТББ-уудад тавьж буй шаардлагууд нь иргэний нийгмийн орон зайг хязгаарлах, тэр дундаа төрийн зүгээс хяналт, шалгалтыг тогтмол хийдэг болохыг шаардаж байна.

Ер нь эдүгээ ТББ үйл ажиллагаагаа явуулах орон зайг дэлхий нийтээр хязгаарлах хандлага бий болоод байна. Олон улсын терроризмын эсрэг хууль журмууд нь, ялангуяа ФАТФ мөрдөхийг шаардах болсон журмууд нь бүр анхнаасаа ардчилсан оролцоог хангаж чадаагүй, маш хурдан хугацаанд гаргасан учраас хүний суурь эрхийг хангах тал дээр учир дутагдалтай гэж судлаач Бен Хэйс (2017) бичжээ. Б.Хэйс ТББ-аар дамжуулж мөнгө угаасан, терроризмыг санхүүжүүлсэн гэдэг нь батлагдсан тохиолдол дэлхий нийтэд маш ховор гэж хэлжээ. Харин ФАТФ –ийн зөвлөмжийг биелүүлэх нэрийн дор ТББ-ын хуулиа өөрчилж, иргэний нийгмийнхээ дуу хоолойг хязгаарласан орнуудын тоо нэмэгдсээр байна. Жишээ нь Босни Герцеговина, Хорват, Македони, Унгар, Энэтхэг, Казахстан, Киргизстан, Польш, Серби, Тажихстан (Hayes, 2017) зэрэг орнуудыг энд хэлж байна.

Төрийн хяналт ба олон улсын инститүтээс ФАТФ-ын 8-р зөвлөмжтэй холбоотой үнэлгээг 159 орныг хамруулан 2012 онд хийсэн байна. Энэ үнэлгээгээр нийт улс орнуудын 85 хувь нь нийцэлгүй (no compliant), эсвэл хагас нийцэлгүй (partially compliant) гэж гарчээ. Төв Европын олон орон мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэхтэй холбоотой хуулиа өөрчилсөн боловч, үнэлгээ нь мөн л 8-р зөвлөмжтэй нийцэлгүй гэж гарсан нь анхаарал татаж байна. 2007 онд  анх дэлхийн 158 оронд үнэлгээ хийснээс ердөө таван орны (Бельги, Египет, Итали, Тунис, АНУ) ашгийн бус салбар зөрчил дутагдал илрээгүй буюу “нийцсэн” дүгнэлт авчээ.  

Энэ бол “9-р сарын 11”-ний террорист халдлагаас хойш ашгийн бус байгууллагаар дамжуулж терроризмыг санхүүжүүлж байна гэх хардлага ихэд дэлгэрсэнтэй холбоотой. Тухайн  үед АНУ-ын Ерөнхийлөгч Жорж Буш ТББ-уудыг буруутгасан мессежийг олон нийтэд хүргэж байсан. Улмаар ашгийн бус байгууллагад хамаарах хууль тогтоомжуудаа судлан дүгнээд, энэ төрлийн байгууллагуудыг терроризмыг санхүүжүүлэхэд урвуулан ашиглах эрсдлээс урьдчилан сэргийлэхийг олон улсын байгууллагууд шаардаж эхэлсэн юм. Энэ нь дэлхий даяар иргэний нийгэмд хамаарах хууль тогтоомжуудаа өөрчлөх давалгааг эхлүүлэв. Гэвч олон орны мөнгө угаах, терроризмын эсрэг хууль тогтоомж огт сайжраагүй ажээ. Дээр дурдсан 2017 оны үнэлгээнд 89 орон хамрагдсан. Тэдгээрээс  зөвхөн дөрвөн орон (Армян, Хонг Конг, АНУ, Их Британи) 8-р зөвлөмжид “нийцсэн” үнэлгээ авсан байна. Харин 60 орон “хэсэгчлэн нийцсэн”, эсвэл “огт нийцээгүй” үнэлгээ авчээ.

ФАТФ-ын зөвлөмжийг хэрэгжүүлэхийн тулд ТББ-уудтай холбоотой хууль тогтоомждоо ганц, нэг өөрчлөлт оруулах биш, юуны өмнө энэ салбарыг хамарсан, цогц үнэлгээ хийх хэрэгтэй байна. Дараа нь мөнгө угаах, терроризмийг санхүүжүүлэх эрсдэл өндөртэй гэж үзсэн байгууллага тус бүртэй уулзаж, хамтран ажиллах шаардлагатай.

Д.Жаргалсайхан /baabar.mn/

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iШинэ мэдээ
МИАТ компанид үүссэн нөхцөл байдлын талаар ЗТХ-ийн сайдын мэдээллийг сонсов 10 цаг 38 минутын өмнө Их, дээд сургуулийн багш, ажилчдыг НДШ, ХХОАТ-аас чөлөөлөхийг дэмжлээ 10 цаг 53 минутын өмнө УИХ-ын гишүүн цахим хуралдаанаас хоцорвол үг хэлэх эрхийг нь хасна 11 цаг 41 минутын өмнө Д.Нямхүү: Өнөөдөр шинээр мэдэж буй мэт соргог байж, хяналтаа үргэлжлүүлэх хэрэгтэй 11 цаг 53 минутын өмнө Э.Бат-Үүл нарын 10 хүнд холбогдох хэргийн шүүх хурал товлогдлоо 12 цаг 23 минутын өмнө Ерөнхий сайд ЕБС, цэцэрлэгийн хөл хориог 9 дүгээр сарын 1-н хүртэл сунгах чиглэл өгчээ 12 цаг 31 минутын өмнө Сайн дураараа НДШ төлдөг 186 мянган иргэний даатгалыг төр төлнө 13 цаг 5 минутын өмнө Дархан-Уул аймагт энэ сарыг дуустал архи, согтууруулах ундаа худалдаалахгүй 13 цаг 19 минутын өмнө Унгар улсад тэтгэлэгт хөтөлбөрөөр суралцаж буй оюутнуудын АНХААРАЛД! 13 цаг 58 минутын өмнө Ослын улмаас нас барсан хүүхдийг цагдаагийн байгууллагад мэдэгдэлгүй нууцаар оршуулжээ 14 цаг 4 минутын өмнө Нийслэлийн халамж асрамжийн төвүүдэд ариутгал халдваргүйтгэл хийгдлээ 14 цаг 11 минутын өмнө Тавантолгойн 450 мВт-ын цахилгаан станцыг төрийн санхүүжилтээр барина 14 цаг 45 минутын өмнө Үндсэн хуулийн цэцийн дунд суудлын хуралдаан болно 15 цаг 20 минутын өмнө ЗААВАР: U-Money картаар зорчигчдод НӨАТ-ын сугалааны дугаар олгож эхэллээ 15 цаг 29 минутын өмнө Төрийн олон талт үйлчилгээг гэр хороолын иргэд дэргэдээсээ авна 16 цаг 20 минутын өмнө НИТХ-аас гэр хорооллын газрыг дахин төлөвлөн барилгажуулах төслийн байршлуудыг батлана 17 цаг 8 минутын өмнө Сэлэнгэ аймагт тусгаарлагдсан нэг иргэнээс коронавирус ИЛЭРЛЭЭ 17 цаг 25 минутын өмнө “Еbarimt” программд бүртгүүлсэн дансаар ноогдол ашгийг тараана 17 цаг 29 минутын өмнө Баянхошуунд 11 мянган өрх төвийн дулаанд холбогдох боломж бүрдлээ 17 цаг 37 минутын өмнө Өнөөдөр тусгай үүргийн нислэгээр 200 гаруй иргэн эх орондоо ирнэ 17 цаг 45 минутын өмнө
iИх уншсан
Сайд нараа сэлгэхгүй гэвэл гишүүнээс нь чөлөөлөх гарц бас ба... Д.Цогтбаатар сайд аа, дипломат алба чинь хар тамхи, визний н... Л.Хангай: Монголоор дамжуулан хийн хоолой барих ажил өнөө ма... Коронавирус ба "мораль" Цар тахал ба санхүүгийн хар зах Т.Мэндсайхан: "Давхар дээл"-ийн хязгаарлалт ирэх сараас шууд... Зүв зүгээр байсан цэцэрлэг ... 3,2 тэрбум ... “ЮБ констракшн... Бүрэн зураглалын талаар сэтгэгдэл ХХ зуунд хамгийн их гамшгийг дагуулсан гурван ЦАР ТАХАЛ АН-аас иргэдэд 1,260,000 төгрөгийн тэтгэмж олгох санал гарга... Ирэх л байсан "цохилт" буюу Ерөнхий сайдын "тахал дуудсан" м... Улс орнууд, удирдагчид хүртэл коронагийн хөлөөр янз янзаар я... “Еbarimt” программд бүртгүүлсэн дансаар ноогдол ашгийг тараа... "Хөвсгөл" нуурын мөс цөмөрч, алба хаагч эргүүл хийж байхдаа ... Ц.Элбэгдорж: Эмтэрч санасан нутагтаа, Та нартаа хүрээд ирлээ... НЭХЭЛ: Монголыг хэн ийм болгосон юм бэ? Д.Сарангэрэл: Эрүүл мэндийн салбар коронавирусийг ялна гэдэг... Ослын улмаас нас барсан хүүхдийг цагдаагийн байгууллагад мэд... Туркт суугаа Элчин сайд Р.Болдыг эргүүлэн татах шаардлага үү... Ц.Элбэгдорж маргааш үдэд тусгай үүргийн онгоцоор эх орондоо ...
Top