x

БАЯЛАГ ба ЯДУУРАЛ

Анх 1982 онд хэвлэгдэж, 2012 онд шинэчлэгдсэн бөгөөд Нэпко хэвлэлийн газар “XXI зуунд зориулсан шинэ хэвлэл”-ийнх нь эрхийг аваад та бүхэнд монголоор хүргэж байна. Номын ач холбогдол өнөөдөр ч хэвээрээ. Төр засаг хувийн хэвшлийг зүсэн зүйлээр хяхаж хавчин улс орныхоо эдийн засагт баялаг бүтээх чадварыг нь хэрхэн хясан боогдуулж ядуурал тийш хэлбэрэлтгүй замнадгийг дурайтал харуулсан гайхалтай бүтээл. Жорж Гилдэр 1982 оноос өмнө хийсэн судалгаа, анализаараа Америкийн ирээдүйг тольдсон нь 2012 он гэхэд бардаагаар биеллээ олж, Америк эргэлт буцалтгүй ёроол руу живж яваа нь энгийн хүнд ч анзаарагдаж эхэлсэн байдаг. Авсан, татсан жишээ нь Америкийнх голчлох боловч капитал хийгээд капитализмын түгээмэл мөн чанар хаа ч хувирашгүй билээ. 

Сонгуулийн дэмийрэл оргилдоо хүрч, социалист архаг өвчиндөө халууран дэмийрч ахуй цаг дор Жорж Гилдэрийн Баялаг ба ядуурал номыг уншууштай юм. ЗГХЭГ-ын дарга нь “аж ахуйн нэгж, компаниуд хэт их ашиг олж байна” гэдэг үндэслэлээр хувийн хэвшилд дайн зарлаж, Ерөнхий сайд нь хувийн компаниуд олборлож байгаа уурхайг булааж аваад “Үндэсний баялгийн сан” үүсгэж ард иргэдээ хөл хөсөр, гар газар жаргуулна хэмээх үлгэр хүүрнэх энэ цөвүүн цагт чухалд аван судлах бүтээл гарцаагүй мөн билээ. 

Баялаг ба ядуурал бол хүн төрөлхтний түүхэнд бичигдсэн гүн гүнзгий агуулгатай консерватив ном. Жорж Гилдэр баялаг хийгээд ядуурлын сэтгэлзүйг тод томруун тайлбарлажээ. Ядуурлын эсрэг авч хэрэгжүүлсэн засгийн газрын хөтөлбөрүүд ядууст ямархан гай авчирсныг дэлгэрэнгүй үзүүлжээ. Мөнөөх хөтөлбөрт хамрагдсан үй олны дундаас хэдхэн хүн ядуурлаас ангижирч байхад өчнөөн олноороо улам ядуураад байдгийн шалтгааныг та эндээс олж уншина. Тэрээр “Өнөөдөр Америкийн ихэнх нутагт ядуусын амьдралын үндсэн баримт бол ажлын хөлс халамжаар олгодог TANF (Гачигдалтай гэр бүлд үзүүлэх түр тусламж) хөтөлбөрийн тэтгэмж, хүнсний талон, нийтийн байр, нийтийн өмгөөлөгч, чөлөөт цаг ба халамжийн төрийн бусад бүх бараа үйлчилгээнээс доогуур байгаа явдал юм. Ийм нөхцөл байдал үргэлжлэхийн хэрээр гэр бүлийн бодит ядуурал, ялангуяа ядуус бөөгнөрсөн газарт бүр муудах хандлага ажиглагдаж байна” гэжээ.

Өнгөрсөн хэдхэн жилд, ялангуяа Ковид 19 цар тахлын хол хорионоос хойш Монгол орон тэр чигтээ халамжийн сэтгэхүйгээр амьдарч байна. Хөл хорионы нөхөн олговор, эрчим хүчний төлбөр, хувьцааны ногдол ашиг гэх мэт шил шилээ дарсан нийтийн халамж монголчуудын ажил хөдөлмөр эрхлэх урам зориг руу ус цацаж байгааг захын ажил олгогч хэлэх боллоо. Огт бүтээгүй баялгийг төгрөг нэмж хэвлэх замаар тараасаар эцэстээ зуд турхнаар далимдуулж малчдыг нэгдэлжүүлэх хүртлээ дампуурч байгаа Монголын Засгийн газрын бодлого биднийг хаашаа хөтөлж явааг эндээс тодорхой харна. Засгийн газар энэ бүхнээ капитализмыг үзэн ядах хуучны суртал ухуулгыг сэргээх замаар хэрэгжүүлэх гэж оролдож байгаа ч капитализмын бүтээгч мөн чанарын амтанд орсон монголчууд төдий л хайхрахгүй байгаа үнэнийг ч бас эндээс олж уншина. 

Жорж Гилдэр нийгмийн халамжийн олон хөтөлбөрийг судалж үзсэний үндсэн дээр аливаа халамж нийгмийн ядуу давхаргын хувьд ажил хөдөлмөр хийгээд авдаг цалингаас хавьгүй үнэ цэнтэй зүйл болж хувирдгийг тод харуулжээ. Гэхдээ нийгмийн халамжийг ор тас хаяж болохгүй гэж үзсэн бөгөөд ядаж хөдөлмөрийн хөлсний хамгийн доод хэмжээнээс доогуур байж гэмээн сая сөрөг үр дүнд хүрэхгүй гэж үзсэн байна. Нийгмийн халамжийн хэмжээ нь хөдөлмөрийн үнэ цэнээр зогсохгүй гэр бүл төлөвлөлтөд ч шууд нөлөөлдгийгтогтоожээ. Халамжийн хэмжээ нөгөө талаар ажлын байрны өрсөлдөөн бий болгож, хүний ажил хөдөлмөр эрхлэх дур хүслийг “үгүй хийх” хэмжээнд хүрч огт болохгүй ажээ. 

Хүний шуналын бүтээл нь капитализм гэж үзээд өмгөөлж хамгаалахаас жийрхдэг хүмүүст гагцхүү капитализм л нийгмийн бүх шатанд хөгжил цэцэглэлт авчирна гэдгийг Гилдэр хангалттай нотолсон байна. Гилдэр капиталист хөгжлийн үндэс нь ашиг олно гэдэг итгэл найдвараар дэнчин тавьж хөрөнгө оруулалт хийдэг капиталистууд л нийгмийг хөгжил дэвшил, элбэг хангалуун амьдрал тийш чирж явдаг гэдгийг хангалттай нотолжээ.

Тэрээр “Капитализм өгөхөөс эхэлдэг. Шунал, харамч зан, эсвэл өөрийгөө бодон шагнал горьдсондоо ч биш харин энэрэнгүй үзэлтэй нэн ойр бусдын хэрэгцээг хүндэтгэн анхаардаг хүний ухааны сайныг хүссэн, нээлттэй, зоригтой шинж чанараас үүдэлтэй. Социализмын эл хуль өнцөг булан эсвэл хөшингө үхмэл хүнд суртал дунд, бас том бизнесийн орчинд хүртэл хаа сайгүй тааралддаг аминч үзэл хүний нийгэм дэх баялгийн ховорхон бодит эх сурвалжийг үл нээнэ... Авч хэрэглэх бус харин өгөх, эрсдэл гаргах, бүтээх зэрэг чанарууд хамгийн хоцрогдсоноос өндөр хөгжилтэй оронд хүртэл баялгийн гол үйлдвэрлэгч капиталист хүнийг тодорхойлдог” хэмээсэн буй.

Социализм, капитализм хоёрын мөн чанар болоод ялгаа зөрүүг ч томъёолсон байна. “Социализм бид үндэсний зорилгодоо хүрэхэд шаардлагатай ихэнх мэдлэгийг хэдийн эзэмшсэн гэж үздэг. Капитализм нь бид тайлах аргагүй нарийн төвөгтэй, үл мэдэгдэх ба аюултай ертөнцөд амьдарч байгаа, иймээс бид саад бэрхшээлийг байнгын хүчин чармайлт, өрөвч сэтгэл, нээлт ба хайргүйгээр давж чадахгүй гэсэн үзэл санаанд тулгуурладаг... Нэг нь туршилтаар тооцсон хүний хүч чадалд суурилж байгаа бол нөгөө нь өөдрөг үзэл ба итгэлд тулгуурлана. Эдгээр нь дэлхий ертөнцөд өрсөлдөж, бидний хувь заяаг тодорхойлж буй үндсэн үзэл санаанууд” ажээ.

Амьдралыг ганцхан схемээр тодорхойлж болохгүй маш олон талтай. Гэхдээ хүн төрөлхтөн эдийн засгийн систем угсарсан тэр л цагаас өнөө бидний “зүүн” ба “баруун” гэж ялгадаг үзэл санаа үүссэн. Хамгийн ерөнхий утгаар нь ангилсан эдийн засгийн энэ хоёр үзэл баримтлалын ялгаа зөрүүг олж харахад Баялаг ба ядуурал ном бэлээхэн тусална.

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (1)

  • Зочин (127.0.0.1)
    ард түмний өмчийг хувьчилах буруу!
    2024 оны 04 сарын 25 | Хариулах
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 2 цаг 38 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 2 цаг 49 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 3 цаг 7 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 3 цаг 14 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 3 цаг 18 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 3 цаг 23 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 3 цаг 28 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 3 цаг 33 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ 18 цаг 32 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна 18 цаг 36 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа 22 цаг 21 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна 22 цаг 35 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна 22 цаг 47 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Өчигдөр 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Өчигдөр 08 цаг 36 мин Монгол, НҮБ-ын харилцаа: Энхийг сахиулах ажиллагаанаас дэлхийн бодлого тодорхойлох оролцоо руу Өчигдөр 08 цаг 31 мин Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа Өчигдөр 08 цаг 22 мин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх энхийг сахиулагчдыг төрийн одон, медалиар шагналаа Уржигдар 16 цаг 21 мин Хуситууд Йемений түр нийслэл Аден хот руу давшиж эхэлжээ Уржигдар 16 цаг 15 мин Оюутны гольфийн ДАШТ-д М. Буян-Эрдэнэ амжилттай оролцлоо Уржигдар 16 цаг 10 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 81 дүгээр чуулганы Дөрөвдүгээр хор... Монголын музейн үзмэрүүд олон улсын үзэсгэлэнд тавигдлаа Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Мотоцикл, мопедын хөдөлгөөнийг төв суурин газарт түр хугацаа... Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа Элсэн манханыг тогтворжуулах, элсний нүүдлийг зогсоохоор ажи... УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн
Top