“Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-ийн ТУЗ-ийн хурлаас 2025 оны цэвэр ашгаас нийт хувьцаа эзэмшигчдэд ногдол ашиг хуваарилахаар болсныг өнгөрөгч долоо хоногт мэдээлсэн. Тус компани 2025 онд 1.1 их наяд төгрөгийн цэвэр ашигтай ажилласан тул нэгж хувьцаанд 65.550 төгрөг, нийт 786.6 тэрбум төгрөгийг хувьцаа эзэмшигчдэд олгохоор болжээ. Үүнээс иргэдийн эзэмшиж буй 1072 ширхэг хувьцааны ноогдол ашигт 208.5 тэрбум төгрөг олгохоор болсон.

Гэхдээ энэ мөнгийг ирэх дөрөвдүгээр сард багтаан олгохоор болсон байна. Үүнтэй холбоотойгоор зарим иргэд, эрдэмтэн мэргэдийн зүгээс 1072 хувьцааны ноогдол ашгаар юу хийж болох талаар санаа оноогоо уралдуулж эхлээд байгаа. Тухайлбал, физикийн ухааны доктор Н.Тэгшбаяр шинээр барих ДЦС-д хөрөнгө оруулах санал гаргасан байна. Нэгдүгээрт, ноогдол ашигт хуваарилж байгаа 65550 төгрөг гэдэг иргэдийн амьжиргаа, амьдралын чанарт төдийлөн нөлөөлөхөөр хэмжээний мөнгө биш. Одоогийн ханшаар бол 2кг махны үнэ.

Хоёрдугаарт, монголчуудын хамгийн аминд тулсан асуудал эрчим хүч болохыг өнгөрсөн өвлийн тохиол, цахилгаан дулааны тасалдал, үргэлжилсэн хязгаарлалтууд бидэнд дахин сануулсан билээ. Харамсалтай нь эрчим хүчний шинэ эх үүсвэр барих мөнгө төсөвт суугаагүй, төсвийн тийм боломж ч байхгүй гэдгийг салбарын сайд нь хүлээн зөвшөөрч, гараа өргөсөн. Энэ тохиолдолд Н.Тэгшбаярын гаргасан санал зөв ч байх.

Гэсэнч сануулахад, бидэнд бас энэ зүгийн туршлага бий. Ковидын өмнөх жил буюу 2019 онд жишээ нь “Эрдэнэс Тавантолгой”-н 1072 хувьцааны ноогдол ашгийг Тавантолгой-Зүүнбаян чиглэлийн төмөр замын бүтээн байгуулалтад татаж авсан. Өнөөдрийнхөөс бараг хоёр дахин их буюу 375 тэрбум төгрөг, иргэн бүрээс 130 мянган төгрөг. Гэсэн ч үүний үр дүн иргэдэд огт наалдаагүй. Тэр байтугай тавьсан замаар нь нэг ч тонн ачаа тээвэрлээгүй.

Одоо яригдаж байгаа 208 тэрбумыг цахилгаан станц руу хийлээ гээд иргэдэд хэзээ үр өгөөж нь ирэх, хэзээ цахилгаан станцтай болохыг бид таашгүй. Эрчим хүчний сайдын ярьснаар бол 2 их наяд гаруй төгрөгийн санхүүжилт хэрэгтэй гэж байгаа. Үлдсэн 1,8 их наядыг нь хэзээ, хаанаас босгож ирэх вэ? 

Тийм болохоор хувьцааны ноогдол ашгаа эргэлтэнд оруулъя гэвэл одоо байгаа сангууддаа байршуулах нь зөв байх. Хамгийн наад зах нь Тэтгэврийн сан буюу Нийгмийн даатгалын сан байна. Манай дарга нарын ярьснаар бол сангийн хөрөнгийг арилжааны банкуудад хүүтэй байршуулдаг. ЭТТ-н хувьцааны ноогдол ашгийг ч гэсэн иргэдийн хувьцаа хэлбэрээр энэ санд байршуулбал нэгдүгээрт, иргэд жинхнээсээ хуримтлалтай болно. Хоёрдугаарт, сангийн хөрөнгө нэмэгдсэнээр тэтгэврийг нэмэгдүүлэх боломжтой болно. Ингээд "нэг сумаар хоёр туулай буудах" боломжтой юм.

Яг үнэндээ өнөөдөр олгож байгаа хувьцааны ноогдол ашиг бол иргэдэд амьжиргаанд тийм ч нэмэртэй мөнгө биш. Тиймээс ирээдүйдээ хөрөнгө оруулах, хуримтлал үүсгэх боломжийг нь нээж өгөх ёстой.

ЭТТ компаниас мэдээлснээр 2020-2024 онуудад нийт 3.4 сая иргэнд 2.7 их наяд орчим төгрөгийг ногдол ашиг хэлбэрээр тараасан. Хэрэв энэ мөнгөөр хуримтлал үүсгэсэн бол хамгийн багадаа иргэн бүр дансандаа сая төгрөгийн хувьцаатай, бодит хуримтлалтай, тэр нь өсөн үржих боломжтой сууж байх байлаа.

Б.ЗАЯА