Өнгөрөгч долоо хоногт АН-ын дарга асан, УИХ-ын гишүүн асан Л.Гантөмөрийн urug.mn сайтад өгсөн ярилцлагаас эшэлсэн хоёр өгүүлбэр нийгмийн сүлжээнд нэлээдгүй дуулиан тарьсан. “Газрын хөрсөнд юм тарьж ургуулна гэдэг чинь монгол хүнд бол 10-20 жилийн ажил юм байна. Хятад цустай хүмүүс бол илүү хурдан ургуулаад байх шиг байна” гэснийг тасдаж аваад, зураг, постер хийгээд хэд хоног завсаргүй сэвлээ.

Өмнө манайхан дуртайгаа, дургүй хүргэсэн нэгнээ зургийг нь тавьж байгаад “муу хужаа, хужаагийн эрлийз” хэмээн ил цагаан зарладаг байсан бол энэ удаа “хятад цустай гэлээ, үндэс угсаагаар нь гадуурхлаа” хэмээн өмөөрсөн нь анхны тохиолдол болов. Нэг талаас цаг наашилж буйн шинж юм биз.

Уг нь бол хөөрхий, өнгөрсөн 2-3 жилд Монголын улс төрд болж өнгөрсөн үйл явдал, одоогийн нөхцөл байдал болоод цаашид хэрхэх нь дээр дээр вэ гэх мэт асуудлаар чамгүй “нухацтай” ярилцсан байдаг юм. Даанч дээрх хоёр өгүүлбэрт ярилцлага бүтнээрээ дарагдаад, доторхыг нь шагайж харсан хүн цөөн байх. 

Л.Оюун-Эрдэнийн арын өрөө

2024 оны УИХ-ын сонгуулийн дараа Засгийн газарт хамтрах санал АН-аас биш, МАН-аас гарсан. Гарах гарахдаа намын дарга Л.Оюун-Эрдэнэ дангаараа санаачилгыг гартаа авч, дараа нь намдаа тулган хүлээлгэсэн буюу Бага хурлаараа дэмжүүлснийг бид мэднэ.

Сүүлд Л.Гантөмөр гишүүний ярилцлагад дурьдагдсан, өмнө нь дурсаж байгаагүй өөр нэг зүйл бол Ерөнхий сайд асан Л.Оюун-Эрдэнийн арын өрөө. Л.Оюун-Эрдэнэ АН-ын даргатай уулзаж хамтрах санал тавихдаа арынхаа өрөөнд ардчилсан хувьсгалын удирдагчдын нэг С.Зориг, анхны Ерөнхийлөгч П.Очирбат нарын зургийг тавьж байгаад хамтарсан Засгийн газар байгуулах ёстой шалтгаан, хүрэх ёстой зорилгоо ярилцсан гэнэ. Хамтарсан Засгийн газрын мөрийн хөтөлбөрт орсон “Зориглон хийх үйл” гэдэг нэр томъёо ингэж гарч иржээ.

Гэвч Засгийн газар байгуулагдаад жил ч болоогүй байхад Л.Оюун-Эрдэнэ Ерөнхий сайд “орлогоо нотолж чадаагүй” үндэслэлээр огцорсон. Огцрохын өмнө АН-ыг хамтарсан Засгийн газраас хөөх шийдвэрийг мөн л намынхаа Бага хурлаар гаргуулсан. Ингэхдээ “Засгийн газраа дангаар нь байгуулах” буюу АН болон ХҮН-ын тэргүүлж буй яамдыг намынхаа гишүүдэд шилжүүлэхээр Бага хурлын гишүүдтэй тохирсон байдаг юм.

Гэсэн хэдий ч АН хамтарсан Засгийн газарт ажилласан жил хүрэхгүй хугацаанд мөрийн хөтөлбөрт дэвшүүлсэн 14 мега төслөөс тавынх нь санхүүжилт болон бусад асуудлыг бүрэн шийдсэн, энэ сонгуулийн бүрэн эрхийн хугацаанд хэрэгжиж дуусах ёстой төслүүд гэдгийг Л.Гантөмөр сайд асан хэлсэн байна. Үнэн хэрэгтээ эдгээр төслүүд дээр ажиллаж байсан сайд нар нь бүгд АН-аас томилогдсон сайд нар байсан. АН барууны нам учраас эдийн засгийн бодлогоо хариуцаж, МАН зүүний нам учраас нийгмийн бодлогоо хариуцаж ажиллана гэдгийг Л.Оюун-Эрдэнэ Ерөнхий сайд зарласан.

Нөөцөнд байгаа намын дарга ба тамгагүй Ерөнхий сайд

Саяхан болсон ТЭЦ-4-ийн осол, нийслэл даяар хийсэн цахилгааны хязгаарлалтын дараа АН-ын ерөнхий нарийн бичгийн дарга Д.Амарбаясгалан “Эрчим хүчний сайд Б.Чойжилсүрэнг огцруулахгүй бол Засгийн газрыг огцруулах акцийг эхлүүлнэ” гэж мэдэгдсэн. Тэгвэл энэ талаар Л.Гантөмөр гишүүн арай өөр байр суурьтай байгаа бололтой. “АН Засгийн газартай хариуцлага тооцож чадах уу?” гэсэн сэтгүүлчийн асуултанд тэр “Үндсэн хуулийн зарчим нь ялсан намын дарга Ерөнхий сайд болдог. Тийм атал намын дарга, Ерөнхий сайд хоёроо салгасан нь 2028 оны сонгуульд хариуцлага хүлээхээс зугтаж буй хэрэг, МАН-ын ээлжит заль мэх юм.

Сонгуулиар иргэд ялсан намтай хариуцлага тооцдог. Гэтэл намын дарга нь Ерөнхий сайд биш байгаа учраас хариуцлага тооцох эзэнгүй боллоо. 2028 онд Н.Учрал “Би УИХ-ын дарга болохоос Ерөнхий сайд биш. Хариуцлагыг томилогдсон Ерөнхий сайдтай ярих ёстой” гээд сонгуульд орно. МАН-ын гол алдаа бол томилсон Ерөнхий сайдаа намын дарга болгоогүй. Энэ тохиолдолд АН өнөөдөр Засгийн газартай хариуцлага ярих нь ямар ч үр дүнгүй. Эрх биш УИХ нь томилсон учраас хариуцлага тооцох эрх нь УИХ-д байгаа” хэмээн хариулсан байна. Мөн УИХ-ын дарга Н.Учрал өөрт нь хуулиар олгогдоогүй эрх эдэлж Монголбанкны үйл ажиллагаанд оролцож байгаа нь Үндсэн хууль зөрчсөн хэрэг, УИХ-ын даргаас огцруулах үндэслэл мөн гэдгийг анхааруулсан байна.

Айсуй Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн чимээ

Ирэх оны долдугаар сард Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийг сонгох ээлжит сонгууль болно. Одооноос хоёр том намын зүгээс нэр дэвших магадлалтай болон нэр дэвшихээр горилж байгаа хүмүүсийн нэр эчнээ яригдах болсон. Тэдний тоонд УИХ-ын гишүүн Л.Гантөмөр зүй ёсоор нэрлэгдэж яваа. Мөн одоогийн хуулийн дагуу одоогийн Ерөнхийлөгч дахин нэр дэвших эрхгүй учраас нам руугаа бууж ирнэ, үүнд зориулсан бэлтгэл МАН дотор бужигнаж эхэлсэн. Сая болж өнгөрсөн МАН-ын даргын сонгуулийн үр дүн ч гэсэн үүнтэй холбоотой гэх хардлага улс төрийн хүрээнд яригддаж байгаа. Харин Л.Гантөмөрийн хувьд намын даргаа өгсөн нь Ерөнхийлөгчийн сонгуультай холбоогүй. Намын шинэ дарга О.Цогтгэрэлтэй энэ талаар ямар ч тохироо хийгээгүй. Нэр дэвшигчдийн асуудал хуулийн хугацаандаа тодорно.  О.Цогтгэрэлийн хувьд 2020-2024 онд АН дотор үргэлжилсэн хагарал, хуваагдлын үед намын эв нэгдлийн төлөө тууштай явсан учраас дэмжсэн гэсэн байна.

Л.Гантөмөрийн хувьд АН-ын дарга асан гэдэг утгаараа ч, мөн ирэх Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшиж магадгүй гэдэг хардлагын үүднээс ч тэр эхний галыг өөр дээрээ дуудсан үйл явдал өнгөрөгч долоо хоногт өрнөх шиг боллоо.

Б.ЗАЯА