Швейк бол дайн дажин, зовлон нажид дунд ч хүн чанараа гээгээгүй эгэл жирийн, уужим сэтгэлт, өөдрөг эр. Швейк өнөөгийн ертөнцөд галзуугийн дүрээр амьд үлдсэн жирийн хүний мэргэн ухаан билээ. Швейк логикоороо улстөрчийн хоёр нүүр, айдас, хуурамч эх оронч үзлийг егөөддөг. Түүний “Юм яаж ч муудсан сайжрах тал руу явдаг” гэдэг үг Монгол төрийн “Хар хайрцагны бодлого”-ыг хавьтуулахгүй. Ярослав Хашекийн Эрэлхэг цэрэг Швейкийн хэдэн өгүүлбэртэй өнөөдрийн амьдралаа чацуулаад үзвэл ямар вэ? 

Хүмүүжил сайтай хүн бүхнийг уншиж болно

Эрэлхэг цэрэг Швейк

Галзуугийн газар чинь парламент шиг хэн юу санаандаа орсныг л залж байдаг юм байна36.

Үндсэн хуулийн цэцээс Х.Булгантуяа хууль зөрчсөн гэдэг дүгнэлт гартал УИХ-ын гишүүн П.Сайнзориг “Х.Булгантуяа дарга бол тэр хурлыг л удирдсан. Үндсэн хууль зөрчсөн гэж үзэхгүй байгаа” гэж. Цэцийн дээр хөх тэнгэр, хөх тэнгэрийн дээр П.Сайнзориг байсан аж. УИХ дахь АН-ын бүлгийн гишүүн С.Одонтуяа “Х.Булгантуяаг заавал УИХ-ын гишүүнээс нь түдгэлзүүлэх шаардлагагүй гэж бодож” яваа гэнэ. УИХ-ын сонгуулийн хуульд хүйсийн квот оруулж эмэгтэйчүүдийн тоог нэмсэн болохоос хүйс харж ялаас мултлах тухай огт яриагүй билээ. Монголын төрийг сүүлийн 10 жил халаагүй барьсан МАН-аас УИХ-д сууж байгаа гишүүн Х.Баасанжаргал “Улс орон ийм байдалд орсон нь сөрөг хүчнээ хийж чадаагүй АН-ын буруу...” гэдгийг зарлалаа. МАН-ын даргын сонгуулиас эхтэй хагарлыг Эвлэрүүлэх ажлын хэсэг байгуулж, бас нэмээд УИХ дахь Бүлгийн даргаа солиод ч МАН эвлэрэхгүй байгаа нь явж явж хүний буруу болж таарав. 

Миний бодоход юм бүхнийг шударгаар авч үзэх ёстой. Хүн болгон эндүүрч болно. Ер нь ямар нэг юмны тухай удаан бодоод байх юм бол заавал эндүүрнэ32.

Өнгөрсөн долоо хоногт (2025.09.03-2025.09.09) удахгүй Засгийн газрын ордонд хөргөө өлгүүлэх заяанд төрсөн Монгол Улсын 32, 33 дахь Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнийн урьд хэлсэн ярьсан бүхэн худал байсныг илрүүлэхэд зориулагдав. Түрүүхэндээ, АТГ Л.Оюун-Эрдэнийн хүү Херо энтертаймэнтийн хувьцааны ногдол ашгаараа эхнэртээ Приусын үнэтэй цүнх авч өгснийг тогтоосон гэдэг. Харин өнгөрсөн долоо хоногт мань эр “Миний хүү тэр цүнхийг авч өгөөгүй” гэв. Соёлын сайд асан Ч.Номин “Энэ бол ор үндэснүй худал мэдээлэл. Ямар нэгэн санхүү намайг сайд байх үед хугацаанд гараагүй” гэж хэлээд эргэхэд өөрийнх нь гарын үсэгтэй “Монгол хаан” жүжигт санхүүгийн дэмжлэг үзүүлэх 2024.01.30 өдрийн 24/1 тогтоолынх нь хуулбарыг бид харцгаасан. Төрийн өмчийн “Тавантолгой” компанийн БЭТ асан П.Сайнзориг “Төрийн өмчит компанид БЭТ томилох тухай хуулийг хүчингүй болгох” хуулийн төсөл санаачилсан. ҮХЦ-ийн дүгнэлтэд дүгнэлт хийдэг гишүүний санаачилга ултай л байж таарна.

Маргааш ов мэхгүй бол бас ч болохгүй, хүн болгон нэг нэгнийхээ сайн сайхны төлөө санаа тавиад байдаг болбол бүр ч хурдан зодоон гарах вий гэв35.

Л.Оюун-Эрдэнийг огцормогц багш нар цалингаа 3.5 сая төрөгт хүргэх шаардлага тавьж, удалгүй МАН-ын хагарлаар цэгцэрч Сүхийн талбайд бууриа зассан. Засгийн газар багш нартай “хэл амаа ололцох” маяг орлоо. Тэгмэгц эмч нар энэ долоо хоногоос ажил хаяхаа зарлав. Шааардлага нь цалингаа мөн л цалингаа 3.5 сая болгох, салбарынхаа төсвийг нэмүүлэх гэдэг “хөөрхөн” ялгаатай. Цалингийн энэ хязгаарыг бондын мөнгөөр ТҮК-ийнхний цалинг нэмсэн Х.Нямбаатар тогтоосон. Харин УИХ-ын дарга асан Д.Амарбаясгалангаар түрүүлэн чуулганы танхимд заларсан УИХ-ын гишүүн Ж.Баясгалан хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн тэтгэмжийг нэмүүлэх шаардлага тавилаа. Уран сэтгэмж дүүрэн жагсаалынх нь өртөг уур хүрмээр өндөр санагдсан.  

Зуушны газар улс төрийн бодлогын тухай ерөөсөө ярьдаггүй, улс төрийн тухай ярих нь бага насны хүүхдүүдийн л ажил гэв52.

Хагарсан МАН-ыг эвлэрүүлэх ажлын хэсэг гэгчийг байгуулаад ч, УИХ дахь Бүлгийн даргаа солиод ч байдал дээрдэхгүй шинжтэй. “Эвтэй байхдаа хүчтэй” гэдэг сонгуулийн уриагаа улс төрийн философи болгосон МАН даргынхаа хайныг хагалах Их хурлынхаа өмнө гэнэт “нам гүм” болчих нь хачирхалтай. Уул нь уламжлалаараа өдийд ууш зуушийн газар цуглаж “үгээ хэлдэг сэн”. Их хурлын 2225 төлөөлөгчийг сонгохдоо хороодын үүрээ хайрцагласан сурагтай. Өдөр бүр live хийдэг Х.Нямбаатар Улаанбаатарыг базаж таарна. Ойрд сошиалд харагдахаа больсон нь тийм учиртай биз. МАН-ын XXXI Их хурлын “бэлтгэл” Монгол байтугай намдаа ч сонстохгүй явагдаж байна. Хүүхдүүд чимээгүй болчихоороо л хэрэг тарьдаг билээ. 

Юм яаж ч муудсан сайжрах тал руугаа явдаг

Өнгөрсөн арван жил төгрөгийн уналт, үнийн өсөлтийг амьдралаараа мэдэрсэн монголчууд МАН-ын хагарлаар Монголын төр засаг ёс суртахуун хийгээд эрхзүйн чадамжийн хувьд ёроолдоо хүрснийг хагас хугас ч болов сонсоцгоолоо. Жигшлээ, халаглалаа, хараалаа. Ардчиллаас хойш хамгийн урт хугацаанд засаг барьж, төрийг Улаан булан болгосон Л.Оюун-Эрдэнэ Монголыг адагт нь тултал муутгасан байгаасай билээ, ер нь тэгсэн ч байх. Тэгвэл удахгүй сайжрах тал руугаа орох болов уу.

Ерөнхий сайд Г.Занданшатар танхимаараа хийсэн хэвлэлийн хурлаар “Капиталист таван жил”-ийн төлөвлөгөө танилцууллаа. Юу юугүй ядуурлыг “бууруулах” юм болов. Төр ард түмний амьдралаас савраа татчихвал бид өөрсдөө аяндаа өөдөө дээшээ зүтгэнэ. Олон гоё амтлал, төлөвлөгөөнөөс нь ядаж “Эрдэнэс Таван Толгой” ТӨК-ийг нээлттэй хувьцаат компани болгох, хувийн хэвшлийн эрхэлдэг салбарт төр орохгүй гэдэг нь биелээсэй. Эрдэнэс Таван Толгойгоос болж “муудсан” Монголын төр Эрдэнэс Таван Толгойг хувьчилчихвал сайжрах тал руугаа баттай орно. 

Жич: Гарчиг болгосон Швейкийн эшлэлийн индексийг ашиглан Монсудар хэвлэлийн газар 2016 онд эрхлэн хэвлүүлсэн эх зохиолыг үзэх аваас үйл явдлын зугаатай талыг илүү дэлгэрэнгүй олж үзнэ. 

Д.Батбаяр, baabar.mn