Өнөөдөр үдээс хойш УИХ-ын нэгдсэн чуулган хуралдаж, УИХ-ын дэд даргыг чөлөөлөх, томилох асуудлыг хэлэлцэхээр болов.

Эвлэрэлд "багалзуурдуулсан" МАН-ын бүлэг хоёр даргаа нэг болгож, Ж.Батжаргалыг бүлгийн даргаар үлдээх, Ж.Бат-Эрдэнийг УИХ-ын дэд даргад дэвшүүлэн зайлуулахаар болжээ. Хэрэв УИХ-ын олонхи энэ нэр дэвшилтийг хүлээн зөвшөөрвөл түүхэндээ анх удаа УИХ-ын дэд дарга, Засгийн газрын гишүүн хоёрыг нэг хүн хавсран хийх болох нь. 

Гэвч хүчээр хийсэн эвлэрэл "эвлэрэл" болж чаддаггүйн жишээг тус намын бүлгийн гишүүд ээлж дараалан үзүүлсээр авай. Тухайлбал, УИХ-ын гишүүн Х.Баасанжаргал өчигдөр "Өдрийн сонин"-д өгсөн ярилцлагадаа "УИХ-ын дэд даргын асуудлыг ярина гэдэг нь аравдугаар сарын 22-ний Цэцийн их суудлын дүгнэлтийг хэлэлцэнэ гэсэн үг. Цэцийн дүгнэлтээр Ерөнхий сайдыг огцруулсан УИХ-ын тогтоол хүчингүй болсон. Тэгвэл түүнийг дагаад УИХ-ын даргыг огцруулсан тогтоол ч гэсэн хүчингүй болж, эргэн томилогдох ёстой" гэсэн байна. 

Өөрөөр хэлбэл, УИХ-ын дэд дарга Х.Булгантуяа "Үндсэн хууль зөрчсөн" тухай цэцийн дүгнэлтийг бид хэлэлцэхгүй шүү, зөвхөн намын бүлгийн шийдвэрээр Х.Булгантуяаг огцруулна гэдэг асуудлыг Х.Баасанжаргал гишүүн ярьсан байна. Хэрэв Цэцийн дүгнэлтийг барьж УИХ-ын дэд даргыг огцруулбал, тэр нь түүнийг УИХ-ын гишүүнээс эргүүлэн татах үндэслэл болох вий гэдгээс маш их айж байгаа бололтой. 

Нэг зүйлийг тодруулахад, Үндсэн хуулийн 66-р зүйлийн 2 дахь хэсэгт "Үндсэн хуулийн цэц дараахь маргаантай асуудлаар дүгнэлт гаргаж Улсын Их Хуралд оруулна" гэсний дотор:

-Ерөнхийлөгч, УИХ-ын дарга, гишүүн, Ерөнхий сайд, Засгийн газрын гишүүн, Улсын дээд шүүхийн Ерөнхий шүүгч, Улсын ерөнхий прокурор Үндсэн хууль зөрчсөн эсэх (66.2.3),

-Ерөнхийлөгч, УИХ-ын дарга, Ерөнхий сайдыг огцруулах, УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн татах үндэслэл байгаа эсэх (66.2.4) гэж байгаа.

Харин Цэц 66.2.3-аар маргаан үүсгэж, УИХ-ын 95-р тогтоол Үндсэн хуулийг 43.1-ийг зөрчсөн, УИХ-ын дэд дарга Х.Булгантуяа Үндсэн хууль зөрчсөн гэдэг дүгнэлт гаргачихсан. Их суудлын дүгнэлтийг хүлээж авах, эсэхээр УИХ шийдвэр гаргахгүй гэсэн учраас Г.Занданшатарын Засгийн газрын бүрэн эрх үргэлжлээд явсан. Одоо бол Х.Булгантуяаг чөлөөлж, орных нь хүнийг томилох тухай л асуудал яригдаж байгаа.

Тэр тусмаа "Х.Булгантуяа УИХ-ын даргын үүргийг хэрэгжүүлж байхдаа" гэдэг үндэслэлийг Цэц гаргасан учраас УИХ-ын дад даргын албан тушаалын асуудал хамгийн нэгдүгээрт яригдана. Үүн дээр МАН-ын бүлгийн шийдвэр ямар ч нөлөөгүй, Х.Баасанжаргал гишүүн бид хоёрын бодол бүр ямар ч хамаагүй юм. Хэрвээ УИХ-ын олонхи нь "Нэгэнт Үндсэн хууль зөрчсөн дүгнэлт гарсан юм чинь гишүүнээс нь эргүүлэн татна" гээд явбал тэр нь биз.

Тахиа донгодсон болохоор өглөө болдог гэдэг шиг "намайг тойрч дэлхий эргэдэг" гэсэн бодолтой цөөнгүй гишүүд энэ парламент дотор байна. Тэр дундаа шинээр сонгогдсон залуу гишүүдийн зүгээс ийм хандлага гарч байгаа нь бүр ч гайхалтай.

Хоёрдугаарт, УИХ-ын жинхэнэ даргын асуудал яасан бэ? Уг нь чуулганы хуралдааныг тасралтгүй, хуулийн зөрчилгүй явуулахын тулд хамгийн түрүүнд УИХ-ын даргыг томилох ёстой. Гэтэл УИХ-ын дарга огцрох өргөдлөө өгөөд, УИХ түүнийг нь хүлээж аваад 20 шахуу хонож байхад МАН их хурлын даргаа томилсонгүй. Томилохгүй удаж байгаагийн цаана ямар асуудал бэрхшээл байгаа нь бүр ч тодорхойгүй. Тэгсэн хэрнээ чөлөөлөөгүй байгаа дэд даргынхаа суудлыг дараачийн хүнд нь өгөөд байгаа нь ямар учиртай вэ?

Явж явж УИХ-ын даргын суудлын цаана хоёр хуваагдсан намын бүлгийн хамгийн том наймаа явж байгаа юм биш биз? Удирдах зөвлөлийн шийдвэр ингэтэл удаж байгаагийн цаана ямар нэг "но" байж л таарна.

 Б.ЗАЯА