Намар намарт хичээлийн шинэ жил эхэлж, цүнхнээсээ жаахан биетэй, ээжийнхээ мөөмнөөс ч гараагүй зургаан настангууд сургуулийн босгыг доголон нулимстай алхан орцгоосон дүр зураг багш, эцэг эхчүүдийн өхөөрдөл, хайраар дүүрэн есөн сарын нэгний баяр өнгөрдөг. Нийгмээрээ бяцхан үрсээ харан хайрлацгааж, дор бүрнээ “хөөрхөн золигнууд шүү” хэмээн дуу алдацгаадаг. Харин энэ жилийн намар үрсээ харан хайрлацгаахын хажуугаар Ерөнхий сайдын захидлыг сурагч, багш, эцэг, эхчүүд бүгд уншиж дор бүрнээ л мэл гайхацгаалаа. Нийгмээрээ ч шүүмжилж, дуугарч байна.

Бяцхан үрсээ хэдэн метр квадрат дөрвөлжин хананд мал шиг шахаж хаясандаа санаа сэтгэл нь зовцгоосон хүмүүс Ерөнхий сайдын захидлыг хараад бухимдал нь төрж, уншсан болоод базаад хаяж байгаа бичлэг, сэтгэгдлүүд цахим орчноор дүүрэн байна. Энэ жилийн тухайд зургаан жилийн өмнөх алтан гахай жилийн хүүхдүүд сургуулийн насанд хүрсэн учраас нэгдүгээр ангид шинээр элсэн орж байгаа хүүхдийн тоо энгийн үеийн статистик тооноос хоёр дахин давлаа. Энэ утгаараа сургууль болгоны ачаалал хоёр дахин нэмэгдэж, ихэнх сургуулиудын ангиуд нэг ширээнийхээ ард 3-5 уулаа сууж, хичээллэж байна. Зарим сургуулийн сурагчдад ч ширээ битгий хэл суух сандал ч олдохгүй байгаа талаар эцэг, эхчүүд шүүмжилж байгаа юм.

Боловсроын систем, бодлого гэхээс илүү боловсрол олгох орчноо эхлээд бэлдэх хэрэгтэй гэдгийг энэ жилийн хичээлийн шинэ жил эхнээсээ харууллаа. Дэвтэр, номоо тавих ширээгүй байхад “Орос хэл сайн сураад, хичээл номондоо шамдаарай” гэх утгатай захидлынхаа дор Ерөнхий сайд Г.Занданшатар гэж хаяглан илгээж байгааг харсан эцэг эхчүүд бухимдаж сууна. Нийгмийнхээ уур амьсгалыг мэдэрч попорсонгүй дээ гэдэг өнцгийг улс төрийн хүрээнд ярьж байна. Боловсрол, эрүүл мэндийн салбар нь уначихсан, нийгмийн амьдрал, нийслэлийн түгжрэл, иргэдийн бухимдал ийм өндөр байхад нүдний цөцгий мэт хайрладаг бяцхан үрсээр нь улс төр хийж хувийн карьераа өсгөлөө гэж эцэг эхчүүд шүүмжиллээ. Үнэхээр ч манай Ерөнхий сайд хүүхдүүдээрээ дамшигласан үйлдэл үзүүлчихэв үү дээ.

Тэрээр энэхүү асуудалдаа саяхан тайлбар өгсөн. Юу гэхээр хэдэн тэрбум төгрөгөөр энэ ажлыг хийгээгүй. Үүнийг би биш, Засгийн газар хүүхдүүддээ хандаж явуулсан. Нэг хүүхдэд 100 төгрөгийн зарлага гарч байгаа бөгөөд үүнийг улсын төсвөөс гаргаагүй гэдгээ хэлсэн. Захидлын дор Ерөнхий сайд Г.Занданшатар гэж бичсэн болохоос Монгол Улсын Засгийн газар гэж бичээгүй. Тэгэхээр таныг л илгээсэн гэж түмэн олон үзэх нь тодорхой. Нөгөөтэйгүүр нэг хүүхдэд илгээх захидлыг 100 төгрөгөөр хэвлүүлсэн гэж хэлсэн. Энэ бол захидал хэвлэх л өртөг. Хэвлэсэн захидлыг багцална, хуваарилана, илгээнэ. Багш, сургуулийн ажилтан үйлдвэрээс нь очоод хүүхдийнхээ тоогоор авчихаагүй л байх. Тэдэнд тийм зав ч байхгүй.

Ингээд бодохоор хар зургаар нэг захидал дор хаяж 1000 төгрөг болох тооцоолол гарч байна. Энэ жил улсын хэмжээнд 1.3 сая хүүхэд ерөнхий боловсролын сургуульд суралцаж байгаа гэдэг мэдээлэл бий. Тэгвэл Ерөнхий сайдын захидал багаар бодоход 1.3 тэрбум төгрөгийн зарлагатай байхаар. Үүнийг улсын төсвөөс гаргаагүй, нийгмийн хариуцлагын хүрээнд хийсэн гэж байгаа. Мэдээж энэ чухал ч хамгийн бодит мөн чанар нь санхүүжилтыг нь хаанаас гаргасан нь хамаагүй, ийм хэмжээний хөрөнгө байгаа л бол үүнийгээ захидал бус нэг ч гэсэн хүүхдийг ширээ, сандалтай болгох чиглэл рүүгээ анхаарсан бол Ерөнхий сайд та улстөрчийнхөө хувьд ч хувь хүнийхээ хувьд ч, олон нийтээс нэмэх үнэлгээ авах байлаа.

800-1000 гаруй хүүхдийн хүчин чадалтай нэг сургууль барихад 12-50 тэрбум төгрөг зарцуулагддаг гэдэг. Улсын хэмжээнд сургууль цэцэрлэгийн санхүүжилтийг жил бүрийн төсөв дээр хувааж тусгадаг. Ингэхдээ эхний ээлжинд ихээр бодоход нэг тэрбум гаруй төгрөг л тусгадаг. Тэгвэл хоосон цаас хүүхдүүдэд тарааж, эцэг, эхчүүдийн бухимдлыг нэмж, гудамжинд хог болгож байхаар шинээр баригдах сургууль, цэцэрлэгийн төсөвтөө нэмэр болгочихгүй. Ядах нь ээ захиа бичсэн зардлаар яг одоо хүрэлцэхгүй байгаа бүх сургуулиудын сандал, ширээний асуудлыг шийдэж болохоор байгаа тооцооллыг эдийн засагчид аль хэдийнэ гаргачихсан, Ерөнхий сайдын өмнөөс халаглаж сууна.

Ер нь нийгмийн асуудлыг бүтнээр нь шийдье гэвэл та нарт мөнгө бол хангалттай байгаа юм биш үү. Парламентын гишүүдийг бүтэн ширээтэй, бүлээн танхимд оруулах гэж хэчнээн тэрбумаар гаргалаа. Шинэ гишүүд, сайд ордонд суух өрөөнийхөө ширээ сандлыг Дубайн буудлаас дутахааргүй сольцгоогоо биз дээ. Сая шинээр бүрдсэн Засгийн газар ч танхимаа тохижуулах гээд болих шиг боллоо. Ийм сайд нартай, ийм хандлага гаргачхаад, тэгээд захиа бичээд хүүхдүүдээрээ дамшиглачхаад түүнийгээ зөв уриалга мэтээр өөрийгөө өмөөрч суух чинь хэр зөв үйлдэл вэ, Ерөнхий сайд аа. Ер нь МАН-ынхан улсдаа ямар салбар нь гол вэ, ямар салбараа босгож байж бид хөгжих вэ гэдгээ мэддэггүй. Төдийгөөс өдийг хүртэл Монгол Улсад боловсрол, эрүүл мэндийн салбар шархадсан элээ шиг л явж байгаа.

Манайхаас бусад орны төр засаг энэ хоёр салбараа юу юунаас дээгүүрт тавьж, хөгжүүлж ирснийхээ хүчинд өнөөдөр дэлхийд эдийн засаг, хүний нөөцөөрөө тэргүүлсэн улс орнууд болцгоож байна. Харамсалтай нь төдийгөөс өдийг хүртэл эрх барьсан МАН ямар ч Засгийн газар бүрдүүлсэн энэ хоёр салбарыг аль нэг намын цүнх баригч, эсвэл өөрсдийнхөө унхиагүй улстөрчдөд хариуцуулчихдгаас болоод нийгмийн чухал салбарууд амь тавих дээрээ тулсан. Одоо ч тийм байна. Цаашид энэ хэвээрээ, ийм хандлагаар явбал тун удахгүй Г.Занданшатарын тэргүүлсэн Засгийн газрыг чадваргүй, чадамжгүй гэдэг үндэслэлээр огцруулах асуудал яригдахыг ч үгүйсгэхгүй. Яригдахгүй юм гэхэд ард түмэн та нарт итгэхээ болих нь тодорхой. Энэ бол цаг хугацааны асуудал.

Сүүлийн жилүүдэд унаж байгаа эрх баригч намын ретинг ч үүнтэй холбоотой. Үүнийгээ нэн яаралтай засаж, өөрчлөхгүй л бол том зургаараа МАН-ын ретинг хэзээ ч өндийхгүй байдал руу гулсаж байна. Ядах нь ээ та нар ирээдүй болсон үр хүүхдүүдээрээ битгий дамшиглаач. Ийм богино зайны улс төр хийхээ зогсоогоод намрын чуулганаараа хэлэлцэх төсвийн зардлаа захидал мэтийн амьдралгүй зүйлд зарцуулахаасаа эхлээд танах хэрэгтэй. Үр өгөөжгүй, намынхаа болоод өөрийнхөө улс төрийн ретингийг хялбар аргаар өсгөх гэсэн энэ мэт үйлдлээ больж байж Засгийн газрын насжилт ямар байх нь шалтгаалах боллоо шүү.

Өдрийн сонин