Монголчууд эрт дээр үеэс мах, сүү, сүүн бүтээгдэхүүнээс уураг, эрдэс бодис, шим тэжээлийн ихэнхийг авсаар ирсэн. Гэвч өнөөдөр бид хүнсэндээ хэрэглэж буй мах үнэхээр эрүүл үү гэх асуулт хариулт нэхэж байна. Тухайлбал, нийслэлийн Сонгинохайрхан дүүргийн 32 дугаар хороонд гэхэд л 5400 орчим мал хаваржиж байгаа бөгөөд эдгээрийн олонхи нь хогийн цэг дээр чөлөөтэй бэлчдэг. Хорооны нутагт урьд нь 10 гаруй хогийн цэг байсан бол одоо 3 үлдсэн ч малууд ил задгай хаягдал, тэр дундаа эрүүл мэндэд аюултай хүнд металл, аккумуляторын тугалга зэрэг хог хаягдлыг залгиж идэх эрсдэл хэвээр байна.

Малын ийнхүү хог, бохирдолттой орчноос шим тэжээлээ авч байгаа нь махны аюулгүй байдалд сөргөөр нөлөөлдөг. Хүнд металлаар хордсон малын мах, сүүг гадаад үзэмжээр таних боломжгүй тул иргэд энэ талаар ямар ч ойлголтгүйгээр өдөр тутмын хүнсэндээ хэрэглэж болзошгүй байна. Мал эмнэлгийн хяналт шалгалт хангалтгүй, нийслэл орчмын малд шинжилгээ хийх боломж, нөөц ч үгүй гэдгийг салбарын мэргэжилтнүүд онцолж байна.

Манай орны хүнсний бүтээгдэхүүний 98 хувийг хөрснөөс шууд болон шууд бус байдлаар авдаг. Гэтэл хөрсний бохирдол жилээс жилд нэмэгдэж, малын тэжээл хомсдож, шим тэжээлгүй өвс бэлчээрт давамгайлж буй энэ үед малын бие организм суларч, тэр хэрээр махны чанар муудаж байна. Үүнийг мэргэжилтнүүд хүн амын бие махбод давжаарсан, өвчлөл нэмэгдсэн шалтгаануудын нэг хэмээн үзэж байна.

Мэргэжлийн байгууллагын зүгээс анхааруулж буйгаар:

• Ил задгай хаясан аккумулятор, хуруу зай, химийн хорт бодис бүхий хог хаягдал нь малд хүнд металлын хордлого үүсгэх өндөр эрсдэлтэй.

• Хордсон малын мах, сүүг тогтмол хэрэглэснээр хүний биед тугалга, мөнгө, кадми, мөнгөн ус зэрэг хүнд металл хуримтлагдаж, мэдрэлийн тогтолцоо, бөөр, элэг, ясны бүтэц, дархлааны системд сөрөг нөлөө үзүүлдэг.

• Хүнд металл нь биед хуримтлагддаг бөгөөд удаан хугацааны дараа хорт хавдар үүсгэх, ургийн гаж хөгжил, мэдрэлийн хордлого зэрэг хүнд хэлбэрийн өвчлөлд хүргэж болзошгүй.

Иймд хүнсний аюулгүй байдлыг хангахын тулд зөвхөн хэрэглэгчид биш, төр, орон нутгийн зүгээс дараах арга хэмжээг яаралтай авч хэрэгжүүлэх шаардлагатай гэж үзэж байна:

• Ил задгай хог хаягдлын менежментийг сайжруулж, хогийн цэгийн тоог цөөлөхөөс гадна мал хүрэх боломжгүй болгож хамгаалах

• Малын бэлчээрийн аюулгүй байдал, мал эмнэлгийн хяналт шалгалтыг тогтмолжуулах

• Мах, сүүний чанар, хүнд металлын үлдэгдлийг тодорхойлдог лабораторийн шинжилгээг өргөжүүлэх

• Хүнсний түүхий эдэд гарал үүслийн гэрчилгээ, баталгаажуулалт шаардах тогтолцоог чангатгах

Өнөөдрийн байдлаар халдварт болон халдварт бус өвчлөлийн тоо улсын хэмжээнд нэмэгдсээр байгаа бөгөөд энэ нь бидний хэрэглэж буй хүнсний бүтээгдэхүүн, тэр дундаа махны чанартай шууд хамааралтай гэж Эрүүл мэндийн яамнаас мэдээлж байна. Иймд иргэдийн эрүүл амьдрал, үндэсний хүнсний аюулгүй байдлыг хамгаалахын тулд малын тэжээл, эрүүл орчин, мах сүүний гарал үүсэлд илүү их хяналт тавих шаардлага туйлын чухал байна.

Эх сурвалж: Эрүүл мэндийн яам, Мал эмнэлгийн ерөнхий газар, орон нутгийн засаг захиргаа.