Монгол Улсад дээд боловсролын байгууллагад 2025 оны байдлаар бакалаврын түвшинд 113 мянга гаруй оюутан суралцаж байна. Гэвч энэхүү тооны дийлэнх нь бизнес, удирдлагын ухаан, хууль зүй зэрэг ерөнхий чиглэлүүдийг сонгож байгаа бөгөөд нийт 40 мянга орчим оюутан эдгээр мэргэжлээр суралцаж байна. Харин байгалийн ухаан, хөдөө аж ахуй, ой, загас, мал эмнэлгийн чиглэлээр суралцагчдын тоо сүүлийн 10 жилийн хугацаанд хоёр дахин буурсан нь салбарын мэргэжилтний хомсдолд хүргэх бодит эрсдэлийг үүсгээд байна.

Статистик мэдээллээр байгалийн шинжлэх ухааны чиглэлд 3600 орчим, хөдөө аж ахуй болон мал эмнэлгийн чиглэлд 2300 гаруй оюутан суралцаж байгаа нь улсын хөгжлийн суурь тулгуур болсон мэргэжлүүдийн хувьд хангалтгүй үзүүлэлт болж байна. Их, дээд сургууль төгсөгчдөөс 1500 гаруй нь инженер, үйлдвэрлэл, барилга угсралтын чиглэлээр, 690 нь мэдээлэл, технологийн чиглэлээр, 470 нь математик, байгалийн шинжлэх ухааны чиглэлээр төгсөж байгаа ч эдгээрийн цөөн хувь нь мэргэжлээрээ ажиллах хандлагатай байна.

Байгалийн ухааны хичээлд сурагчдын сонирхлыг татаж, энэ чиглэлийн мэргэжил сонгоход түлхэц болох гол хүчин зүйл нь танин мэдэхүй, туршилт, судалгаа, гардан үйл ажиллагаанд суурилсан сургалтын арга зүй юм. Өнөөдрийн байдлаар ихэнх сургуулиуд практик дадлагын хэрэглэгдэхүүн, лабораторийн орчин дутмаг байгаагаас байгалийн ухааны хичээл үр дүн багатай, сурагчдын сонирхол буурсан хэвээр байна. Тиймээс багш нар шинжлэх ухааны мэдлэгийг амьдралд нийцүүлэн, туршилтаар баталгаажуулж, сурагчдыг идэвхтэй оролцоход чиглэсэн сургалтын орчныг бүрдүүлэх шаардлагатайг онцолж байна.

Боловсролын салбарын тулгамдсан асуудлын нэг нь эзэмшсэн мэргэжлээрээ ажиллахгүй байх үзэгдэл юм. Судалгаагаар их, дээд сургууль төгсөгчдийн дөрвөн хүн тутмын нэг нь эзэмшсэн мэргэжлээрээ ажилладаггүй. Энэ нь мэргэжил сонголтын буруу хандлага, хөдөлмөрийн зах зээлтэй уялдаагүй сургалтын бодлогоос шалтгаалж байна. Улс орны хөгжлийн стратеги, эдийн засгийн тэргүүлэх чиглэлтэй уялдуулсан, эрэлттэй мэргэжлүүдийг сурталчилж, оюутныг зөв чиглүүлэх нь чухал юм.

Багшийн хувьд “чанартай боловсрол чанартай багшаас төрнө” гэсэн зарчмаар хичээл заах багш нарыг сургах, сургууль бүрд мэргэжлийн лаборатори, сургалтын хэрэглэгдэхүүн бүхий анги кабинет байгуулах, мөн багшийн сургалт, чадавхжуулалтад улсаас хөрөнгө оруулалт хийх шаардлагатай байна. Түүнчлэн суурь боловсролын түвшинд байгалийн ухааны мэдлэгийг хүртээмжтэй, системтэй олгох нь ирээдүйн мэргэжил сонголтод нөлөөлж, инженер, техникч, эмч зэрэг нарийн мэргэжилтний тоог нэмэгдүүлэх бодлогын суурь нөхцөлийг бүрдүүлнэ.

Эрүүл мэндийн чиглэл, байгаль, хүн судлалын чиглэлд сонирхолтой сурагчид бага наснаасаа эхлэн шинжлэх ухааны үндэслэлтэй мэдлэг, чадвар эзэмшсэнээр мэргэжлийн чиг баримжаа зөв тогтож, ажлын байранд өрсөлдөх чадвар бүхий боловсон хүчин болон төлөвших боломжтой.

Эх сурвалж: БШУЯ, ҮСХ