x

Шүдгүй арслангуудын нулимс буюу Шүүх хэний мэдэлд байна вэ?

Шүүхэд итгэх итгэл суларсаар, “сулласаар” байна. Баахан “Шүдгүй арслан” гэж хашхирсан “удирдагчид”? Бид шүүхээ яачихав? Хэрэв та ардчилалд хайртай л бол шүүхэд итгэхээс өөр гарцгүй. Ингэж хэлэхээр “Шүүхийнхээ байж байгаа царайг хар” гэх байх. Тэгье, шүүхийнхээ байж байгаа царайг харцгаая. 

Шүүгчдийг өнөөдөр хэн томилж байна вэ? УИХ 2021 оны 1 дүгээр сарын 15-ны өдөр Монгол Улсын Шүүхийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгыг баталсан. Энэ нь 1992 онд, ардчилсан, шинэ Үндсэн хуулиа баталснаас хойшх Шүүхийн тухай хуульд 3 дахь удаагаа “гар хүрсэн” хэрэг. Тухайлбал, Шинэ Үндсэн хууль батлагдсанаас хойш УИХ 1993 оны 02 дугаар сарын 04-ний өдөр Шүүхийн тухай хуулийг баталсан бөгөөд уг хуулийг  2002 оны 07 дугаар сарын 04-ний өдөр шинэчлэн найруулж баталсан. Үүний дараа 2012 оны 03 дугаар сарын 07-ны өдөр Монгол Улсын шүүхийн тухай, Шүүгчийн эрх зүйн байдлын тухай, Шүүхийн захиргааны тухай, Шүүхийн иргэдийн төлөөлөгчийн эрх зүйн байдлын тухай зэрэг шүүхийн багц хуулийг баталсан байдаг.  

Өнөөдөр Улсын Дээд шүүхэд ажиллаж буй 22 шүүгчийн 1 нь Н.Энхбаяр, 3 нь Х.Баттулга, 3 нь У.Хүрэлсүх, 15 шүүгч нь  Ц.Элбэгдорж Ерөнхийлөгчийн зарлигаар тус тус томилогджээ.

Та бүхэн санаж байгаа бол, Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүхээс 2021 оны 9 дүгээр сарын 06-ны өдөр Е/04 дүгээр албан бичгээр Үндсэн хуулийн Цэцэд хандан Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын үеийн буюу “Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн хувьд 2021 оны 02 дугаар сарын 09-ний өдрийн Е/11 дүгээр Монгол Улсын шүүхийн тухай хууль /Шинэчилсэн найруулга/ бүхэлдээ Монгол Улсын Үндсэн хуулийн Нэгдүгээр зүйлийн 2, Дөчин есдүгээр зүйлийн 3, 5, 6 дахь хэсэг, Хорьдугаар зүйл, Хорин тавдугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 4, 6 дахь заалт, Гучдугаар зүйлийн 1, Тавин нэгдүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэг болон Монгол Улсын Үндсэн хуульд оруулсан нэмэлт, өөрчлөлтийг дагаж мөрдөхөд шилжих журмын тухай хуулийг зөрчсөн талаарх хүсэлт” гэгчээс бүхэлд нь татгалзсан юм. “2021 оны 9 дүгээр сарын 06-ны өдөр” шүү. Үүний дараа буюу хамгийн сүүлд 2019 оны 11 дүгээр сарын 14-ний өдөр батлагдсан Монгол Улсын Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн чухал хэсэг нь шүүх эрх мэдэлтэй холбоотой байв.

Уг нэмэлт, өөрчлөлтөөр шүүх дэх төвлөрсөн эрх мэдлийг задлах, шүүхийн бие даасан, шүүгчийн хараат бус байдлын зэрэгцээ хариуцлагатай байдлыг баталгаажуулахыг зорьсон. Энэ хүрээнд шүүхийн бие даасан, шүүгчийн хараат бус байдлыг хангах, хуульчдаас шүүгчийг шилж олох, шүүгчдийн эрх ашгийг хамгаалах чиг үүрэг бүхий Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн бүрэлдэхүүнийг 10 байхаар тогтоож, тэдгээрийн 5-ыг шүүгчид дундаасаа, 5-ыг нээлттэй, ил тодоор нэр дэвшүүлж томилох, хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу шүүгчийг албан тушаалаас нь түдгэлзүүлэх, огцруулах болон сахилгын бусад шийтгэл ногдуулах чиг үүрэг бүхий Шүүхийн сахилгын хороо бие даан ажиллах эрх зүйн үндсийг тогтоов. Энэ мөч хүртэл Шүүх дэх төвлөрсөн эрх мэдэл гэдэг нь чухамдаа Ерөнхийлөгчийн оролцоо, нөлөөлөл гэж ойлгодог байсан. Энэ ойлголт одоо ч олон нийтийн дунд хэвээрээ байгаа бололтой. Ялангуяа улстөрчид нь, зарим эрх баригчид нь “ТОГТОЛЦООГОО ОЙЛГООГҮЙ” мэт авирлаж мэдэн будилж, шоудах болсон нь харамсалтай. 

Жишээ нь тэд “Засгийн газар Хөгжлийн банкны хулгай луйвар, Нүүрсний хулгайн хэргийг шалгууллаа, илрүүллээ, одоо Шүүх л шийднэ” гэж байна. Тэр ч байтугай энэ үгээ олон нийтэд хэлэхдээ санаатай, эсвэл санаандгүйгээр Ерөнхийлөгч рүү чиглүүлчихэж байгааг мэдээллийн хэрэгслүүд нийтэлсэн. Шинээр “хийсэн” тогтолцооны өөрчлөлтөө мэдсээр байж, иргэдийн дунд байдаг уламжлалт, буруу, хуучин ойлголтыг залруулахгүйгээр, тайлбарлан таниулахгүйгээр ингэж “сумаа тавиад нумаа нуух” хэрэг юун? Үүнийг улс төр гэх үү? Шүүхээр “улс төр хийж” болдог юм уу?

Тэгэхээр “Шүдгүй арслан болох уралдаан” буюу улс төрийн шоугаа эцэслэн өөрсдийнхөө бий болгосон “Тогтолцоотойгоо танилцах” шаардлагатай байна. Эсвэл УИХ-аар баталдаг хуульд огт хайхрамжгүй оролцдогоо хүлээн зөвшөөр. УИХ-аар 2021 оны 1 дүгээр сарын 15-нд баталсан Шүүхийн тухай хуулиа унш! Эцэст нь хэлэхэд “Шүүх”-ийг хүчгүйдүүлсэн, нэр хүндийг нь унагаасан улс төрийн шоуны золиос нь, хохирогч нь Ардчилал, ард иргэд л байх болно. Шүүхийн бүрэлдэхүүн “таалагдахгүй” бол хуульд заасан байгууллагад ханд, шалгуул, нотлуул, өөрчлүүл! Хуулиа л дагацгаая!

У.Оргилмаа /baabar.mn/

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iШинэ мэдээ
Ч.Батзориг: Заасан хугацаанд тээврийн хэрэгслийн татвараа төлбөл хөнгөлөлт авах бололцоо бүрдэнэ 1 цаг 6 мин "ОХУ-ын хориг арга хэмжээний нөлөөгөөр Монгол ганхаж байна" 1 цаг 13 мин Мисс Б.Гүнзаяа хоёр айлд өргөө цагаан гэр бэлэглэлээ 1 цаг 17 мин ХНХ-ын сайд Т.Аюурсайханд хилийн хориг тавьж, нэр бүхий 11 хүнтэй уулзахыг хязгаарлалаа 1 цаг 21 мин 1072 хувьцааны ногдол ашиг тараах эсэхийг дөрөвдүгээр сард шийднэ 1 цаг 27 мин Казахстан улс руу зорчих иргэдийн АНХААРАЛД! 1 цаг 50 мин Гоо сайхны мэс засал хийлгэх хүсэл ба толинд харагдах тусгал та биш 2 цаг 21 мин Монголын IHC Esports баг Оросын багийг ялж, түүхэн амжилт байгууллаа 2 цаг 46 мин Үндсэн хуулийн өөрчлөлтөөр чулуу хөөлгөдгөө болиод сонгуулийн тогтолцоогоо ярья 2 цаг 58 мин Ил зөрчилдөж нийгмээр шүүлгэж байгаа АН, дотроо хагарахад бэлэн байгаа МАН 3 цаг 22 мин С.Одонтуяа: Шийдэгдээгүй олон асуудал сонгуулийн тогтолцооноос болсон нь үнэн 3 цаг 56 мин Ираны эрх баригчид гудамжинд бүжиглэсэн залуусд арван жилийн хорих ял оноожээ 4 цаг 18 мин Шри Ланкчуудын амьдралын чанар буурч, тэр чинээндээ дасчээ 4 цаг 52 мин Эхийн алдрын тэтгэмж болон насны хишгийг энэ сарын 14-нд олгоно 5 цаг 27 мин ФОТО: Ойн туруутан амьтдад зориулж 500 кг хужир, 25 боодол толгойтой солоом тавьжээ 5 цаг 55 мин Д.Содном: Монгол Улсын Үндсэн хуулийн амин сүнс бол уг хуулийн 3.1 дэх заалт 6 цаг 16 мин УИХ: Газрын багц хуулийн төслөөр өнөөдөр нээлттэй хэлэлцүүлэг хийнэ 6 цаг 25 мин Зарим нутгаар бага зэргийн цас орно 6 цаг 51 мин Төв аймагт газар хөдөлж, Улаанбаатар хотод чичирхийлэл мэдрэгдлээ 2023-02-03 О.Чинзориг: Гуравдугаар сарын 1-нээс бүх тээврийн хэрэгсэлд цахим гэрчилгээг үнэгүй олгоно 2023-02-03
iИх уншсан
АН-ын даргын сонгууль: Дээд шүүхэд бас асуудал байна АН-ыг эмхлэх Лу.Гантөмөрийн мөрийн хөтөлбөр юу байв? Т.Батцогт: Хотын иргэдэд даргаа сонгох эрхийг нь өгөх цаг бо... Х.Нямбаатар: Жорж Ченийг ажлаас нь "халж өгөөч" гэдэг албан ... Цэвдэг охид, зэгсэн хөвгүүд Хүүхдийн мөнгийг Халамжийн сан руу шилжүүлсэн нь УИХ, Засгий... Бидний мэдэхгүй АМЕРИКИЙН АРДЧИЛАЛ Ерөнхийлөгчийн хориг парламентын чадамж шалдаа буусныг харуу... Сүх гэдэг хүүхэд байжээ сүүлдээ тэгээд... Мисс Б.Гүнзаяа хоёр айлд өргөө цагаан гэр бэлэглэлээ Ил зөрчилдөж нийгмээр шүүлгэж байгаа АН, дотроо хагарахад бэ... Үндсэн хуулийн өөрчлөлтөөр чулуу хөөлгөдгөө болиод сонгуулий... “Зээл гаргана”, “Шуурхай зээл” нэрийдлээр иргэдийн хувийн мэ... "Давост биеэ үнэлэгчдийн ажил өөрийн гэсэн онцлоготой" М.Баяраа: Золбин нохой, муурыг унтуулах аргаар тоо толгойг н... Лангуун дээрх үнэ касс дээр зөрвөл хариуцлага хүлээлгэнэ МАН-ын цагаан ордон уйлаан майлаан, уур бухимдлаар дүүрэн өн... Жингээ хасах хамгийн үр дүнтэй ДАСГАЛУУД ФОТО: Монгол бүсгүй дуучин Аделийн тоглолтын хувцасыг урлажэ... Хүчирхийллийн хэрэгт холбогдсон "Squid Game"-ийн жүжигчин О ...
Top