x

МАН-ын мартсан зүйл: Үндсэн хуулийн өөрчлөлт яасан бэ?

УИХ-аар 2023 оны төсийн тухай хуулийг батлаад цөөнгүй хугацаа өнгөрөв. УИХ-д суудалтай сөрөг хүчний (АН) зүгээс Төсвийн тухай хуульд хориг тавиулахаар Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхэд хандсан хэдий ч энэ бараг л боломжгүй зүйл. Ирэх 2023 он бол УИХ-ын сонгуулийн өмнөх жил гэдэг утгаараа МАН энэ төсөвт сонгуулийнхаа бүх мөнгийг хийчихсэн. Ийм байхад МАН-аас сонгогдсон Ерөнхийлөгч ирэх оны төсөвт хориг тавина, УИХ түүнийг нь эргүүлж задална гэдэг угаасаа боломжгүй. Тийм учраас МАН-ын өмнө ярьж байгаад мартсан, мартуулсан өөр нэг асуудлыг сануулах нь зөв биз.

Одоогоос гурван сарын өмнө (2022.08.15) Үндсэн хуулийн Цэцийн их суудлын хуралдаанаас “Ерөнхий сайд болон Засгийн газрын гишүүдийн дөрвөөс илүүгүй нь УИХ-ын гишүүн байж болно” гэсэн Үндсэн хуулийн заалтыг “Үндсэн хууль зөрчсөн” гэдэг дүгнэлт гаргаж, УИХ түүнийг нь хүлээж аваад Үндсэн хуулиас уг заалтыг хассан билээ. МАН-ын УИХ-ын нааш харж уйлж, цааш харж инээж байгаад хассан Үндсэн хуулийн уг заалтыг МАН мөн л үнэмлэхүй олонхиор эрх барьж байх үедээ 2019 оны арванхоёрдугаар сард Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтөөр оруулж ирсэн.

Хуулийн заалт хүчин төгөлдөр үйлчилж эхэлснээс хойш ердөө хоёрхон жилийн дараа хасагдах болсон шалтгаан ч гэсэн МАН-д өөрт нь бий. “УИХ-ын гаднаас томилсон Засгийн газрын гишүүд, сайд нар хэтэрхий сул байна” гэдэг дүгнэлтийг тухайлбал, тухайн үед ЗГХЭГ-ын даргаар ажиллаж байсан Ц.Нямдорж гэдэг хүн хийж байлаа. Үнэн хэрэгтээ бол МАН УИХ доторх бүлэглэлүүдийнхээ зөрчлийг дарах, шунал хүслийг нь гүйцээхийн тулд сайдын суудлаар наймаа тохироо хийсэн хэрэг л дээ.

Гэвч үүнээс болоод өнгөрсөн нэг жилийн хугацаанд ярьсан Үндсэн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах асуудал нам зогссон билээ. Нэмэлт өөрчлөлтийн гол агуулга нь 2019 оны ҮХНӨ-өөр хийж чадаагүй сонгуулийн тогтолцоогоо өөрчлөх, УИХ-ын гишүүдийн тоог нэмэгдүүлэх байлаа. Жалга дов дагасан, тойрог тойглосон сонгуулийн тогтолцоогоо халж пропорциональ системийг оруулж ирье. Хувь гишүүдийн хийдэг жалгын улс төрөөс хальж, улс орныг хөгжилд хөтөлдөг улс төрийн намуудтай болъё, төсвийн үрэлгэн зардлыг бууруулж, том төслүүдээ урагшлуулъя гэдэг нь дээрх өөрчлөлтийн гол зорилго байлаа.

Парламентыг чадавхижуулах, гишүүдийн тоог нэмэгдүүлэх гэсэн нь ч бас ийм шалтгаантай. 76-хан гишүүнтэй давжаа парламент чинь Засгийн газартаа барьцаалагдаад (ялангуяа өнөөдрийнх шиг Засгийн газрын гишүүдийн 70-80 хувь нь давхар дээлтэй байгаа тохиолдолд) парламентын хяналтын үүргээ гүйцэтгэж чадахгүй байна. Хууль тогтоох үйл явцад хувь хүмүүсийн эрх ашиг хэтэрхий их хавчуулагдаж байна. Хамгийн багадаа 100-150 гишүүнтэй байж шийдвэр гаргах түвшинд нэг хүний санал жин дарахаа болих юм байна аа гэж.

Харамсалтай нь, Цэцийн шийдвэр гарч, Засгийн газрын гишүүдийн олонхи нь давхар дээл нөмөрсний дараа энэ сэдэв мартагдсан билээ. Үүгээрээ “Аан, үнэн хэрэгтээ МАН Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийг огтоос хүсээгүй юм байна, өөрсдөө давхар дээл нөмрөхийн тулд л худлаа амалж байжээ” гэж дүгнэхэд хүрсэн.

Гэвч нэг зүйлийг сануулахад, Цэцийн дүгнэлт гарсны дараа ч гэсэн МАН “ҮХНӨ-өөс ухрахгүй. Тэр ч байтугай УИХ-ын хууль тогтоох эрх мэдэлд халдаж, Үндсэн хуулинд өөрт нь халдсан Цэцэд өөрт нь хариуцлага тооцно” гэж мэдэгдэж байв. Уг нь бол УИХ-аас санал болгож томилсон Цэцийн гурван гишүүнээ эргүүлэн татах эрх нь УИХ-д байсан. Гэвч үүнийг УИХ хийж чадаагүй. Харин Үндсэн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах эрх нь бол УИХ-д байгаа.

Ердөө сарын өмнө УИХ-ын даргатай уулзахад “Үндсэн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах ажил зогсоогүй. 2023 оны төсвийн хуулийг баталсны дараа арванхоёрдугаар сарын 1 гэхэд нэмэлт өөрчлөлтийг төслийг танилцуулна. Ажлын хэсгийг Д.Амарбаясгалан ахалж байгаа” гэсэн. Хоёр долоо хоног хүрэхгүй хугацаа үлдэж. Харин Д.Амарбаясгалан даргын хувьд танхимынхаа хэдэн сайд нарын нааш цааш нь хөдөлгөх, эмэгтэй голдуу сайд нараа элдэвлэхээс өөр зүйлд анхаарал хандуулж байгаа нь харагдахгүй байна.

Ингэхэд УИХ Үндсэн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулж болох суулийн хугацаа ирэх оны зургадугаар сар. Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлт хэзээ парламент руу орж ирэх вэ, УИХ-ын дарга аа!

Б.СЭМҮҮН

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iРедакцийн сонголт
iШинэ мэдээ
Юун Ялта, юун дэлхийг хуваах! 10 цаг 45 мин Шөнийн автобус 22:00-02:00 цагийн хооронд үйлчилж байна 10 цаг 51 мин Ж.Баярмаа: Гэмт хэрэгт холбогдсон төрийн өндөр албан тушаалтнуудаас байнга хариуцлага нэхэх нь чухал 10 цаг 56 мин Засгийн газар: Төрийн өмчит компанийн тоог 85 болгон цөөлнө 11 цаг 41 мин ТББХ Ерөнхийлөгчийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг дэмжлээ 11 цаг 54 мин З.Мэндсайхан: Оюу Толгойн хэлэлцээрийн баг удахгүй ирнэ 18 цаг 11 мин Мэдээж “Ар нь түүз!” 18 цаг 22 мин И-спорт болон оюуны спортын Азийн анхдугаар наадмыг 2027 онд зохион байгуулна 18 цаг 40 мин Улаанбаатарт өдөртөө 8 хэм хүйтэн 18 цаг 47 мин Аймгуудын өрсөлдөх чадварын 2026 оны тайлангийн үр дүнг танилцуулна 18 цаг 51 мин Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв 18 цаг 55 мин Тайванийн Гадаад хэргийн сайд АНУ-д хоёр дахь удаагаа очжээ 19 цаг 1 мин Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүдийг “Болдтөмөр Ерөө гол” ХХК-ийн төмрийн хүдрийн уурхайд зохих ёсоор ашигласан байна 19 цаг 6 мин Д.Медведев улирлын хаалтын тэмцээнийг хожлоор эхлүүллээ Уржигдар 18 цаг 11 мин “Вояжер-1” сансрын төхөөрөмж түүхэн дээд амжилт тогтооход ойрхон байна Уржигдар 18 цаг 07 мин Голомт банк “Euromoney Awards”-ын дөрвөн төрөлд шилдгээр шалгарлаа Уржигдар 14 цаг 22 мин А.Ганбаатар: Сүүлийн арваад жил төсөв 4 дахин тэлсэн ч хэт үрэлгэн, хүнийхээ төлөө биш байна Уржигдар 14 цаг 08 мин У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч байгаад шалгуулна Уржигдар 13 цаг 56 мин “Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөцтэй байна Уржигдар 08 цаг 47 мин Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Уржигдар 08 цаг 36 мин
iИх уншсан
Аймгийн заан Ц.Гонгорын нэрэмжит УАШТ-д Р.Омар түрүүллээ Ж.Шагжийн нэрэмжит олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал болно... Монголын мөсөн сийлбэрчид Мадридын тэмцээнд түрүүллээ УИХ-ын дарга С.Бямбацогт БНСВУ-ын Үндэсний ассамблейн гишүүн... АН дотор угсарсан МАН-ын схем Д.Жаргалсайханыг Барилга, хот ... Э.Өлзийбаяр: Намын дотоод сонгуулийг МАН-тай нийлж луйвардса... З.Мэндсайхан: Тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдлээр дамжуулан ажлын... Хууль зөрчиж хэрэг буцаасаар байгаа Дээд шүүхийг “байцаах” х... Юун Ялта, юун дэлхийг хуваах! 1926-1930 онд Герман улсад суралцсан монгол залуучуудын боло... У.Хүрэлсүх: Гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд ажлаа өгч б... Д.Трамп Хятадад Ким Жөн Унтай уулзаж магадгүй гэв Цагаачд иргэдийн шинэ цуваа АНУ-ын хилийг чиглэв “Герман, Франц улсад суралцсан анхны эмэгтэйчүүд” үзэсгэлэнг... Гавьяат тамирчин Э.Цэндбаатар 16 дараалан яллаа УИХ-ын чуулганаар 2027 оны төсвийг эцэслэн баталлаа Улаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн Дундаж давхаргын эсрэг хийж буй Монгол төрийн ужиг дайн Энэ онд 51 байршилд 63.47 км авто замыг шинэчлээд байна Хятадын арбитр: Манай төрийн өмчит банкуудаас татсан зээлүүд...
Top