x

Сүүлчийн сонгууль

Хоёр өдрийн дараа Орон нутгийн ээлжит сонгуулийн санал хураалт болно. Сонгуулийн үр дүнгээр аймаг, нийслэл, сум, дүүрэгт аль нам эрх барих, ямар бодлого явуулах нь шийдэгдэнэ.

Сануулахад энэ удаагийн сонгуулийн нэг онцлог нь ирцийн босго тавихгүй. Мөн нэр дэвшигч нарын авах саналын тоонд босго тавихгүй. Та саналаа өгөхгүй байсан ч, би саналаа өгөхгүй байсан ч сонгууль хүчин төгөлдөр болно гэсэн үг. Тиймээс санал хураалт дуусах цагийг хүртэл наашлуулж, 22.00 цагт хаадаг байсныг 20.00 цагт дуусгахаар болоод байгаа.

Эрх баригч нам хуульд оруулахдаа “Орон нутгийн сонгууль ирц багатай болдог учраас сонгууль дахиж, төсвийн хөрөнгө мөнгө үрэгдэхээс болгоомжилсон” хэмээн тайлбарлаж байсан авч үнэн хэрэгтээ тийм биш.

Өмнөх туршлагаас харахад орон нутгийн сонгуулиудиар сонгогчдын ирц ямар ч тохиолдолд 50+ хувьд хүрдэг байсан. Маш цөөхөн хэсгийн хороод дээр ирц хүрээгүйн улмаас сонгууль дахих явдал гардаг байсан ч энэ нь сонгуулийг ирцийн босгогүй болгох шалтгаан биш. Сонгуулийн ирц хүрэхгүй байх нь ихэнхдээ сонгуулийг зохион байгуулж байгаа байгууллага, эсвэл тухайн үед эрх барьж байгаа намын үйл ажиллагаанаас болж сонгогчдын идэвхи буурдаг.

Товчхондоо сонгогчид нэлэнхүйдээ өөрсдийнх нь өгсөн санал буюу хийсэн сонголт нь нийгмийн өөрчлөлт болон аж амьдралд нь ямар ч үр нөлөөгүй гэж хүлээн зөвшөөрсөн, итгэл алдарсан тохиолдолд сонгуулийн ирц огцом буурдаг. Тиймээс эрх барьж байгаа намын хувьд ийм нөхцөл байдал үүснэ гэдэг урьдчилсан тооцоолсны үндсэн дээр энэ удаагийн сонгуулийг ирцийн босгогүй болгожээ гэж ойлгож болно.

Өмнөх сонгуулиудын жишгээр бол СЕХ сонгогчдын саналын хуудсыг хэвлэхдээ нийт сонгогчдын 70-80 хувьд хүргэж хэвлэдэг, энэ тухай тоо баримтаа ил тод мэдээлдэг байсан. Харин энэ удаад тэр тухай тодорхой мэдээлэл хийсэнгүй. Тэгэхээр хаана хаанаа л сонгуулийн ирцийг бага байлгах талаар хичээл зүтгэл гаргаж байгаа бололтой. Гэвч тэр нь хэнд ашигтай вэ? Төсвийн мөнгийг хэмнэхэд үү, төрийн эрх барьж байгаа намд ашигтай юу?

УИХ-ын сонгуулийн хувьд ихэнхдээ сонгогчдын ирц 70-80 хувьтайгаар санал хураалт хаагддаг. Харин орон нутгийн сонгуулиар хүчээр шахуу 50 хувьд нь хүргээд хаадаг байсныг бид мэднэ. Гурваас дээш нам эвсэл өрсөлдөж байгаа тохиолдолд санал өгсөн сонгогчдын 30 хувийн санал авсан нэр дэвшигч ялагч болдог. 50 хувийн 30 хувь гэдэг маань санал өгөх ёстой нийт сонгогчдын ердөө 17 хувь болно гэсэн үг. Товчхондоо “олонхийн” буюу “ардчилсан” засаглал гэдэг утгаа алддаг.  

Энэ үүднээс орон нутгийн сонгуульд иргэдийн оролцоо, ирцийг нэмэгдүүлэх зорилгоор 2008-2012 онд /МАН эрх барьж байх үед/ сонгуулийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулж, орон нутгийн сонгуулийг УИХ-ын сонгуультай хамтад нь явуулахаар хуульчилсан билээ. Үр дүнд нь УИХ-д гараагүй үр дүнг нийслэлд жишээ нь үзүүлсэн байдаг. УИХ-ын сонгуульд АН хамгийн олондоо 31 суудал авсан байхад нийслэлд 45 суудлын 26-г АН дангаараа авч эрх барьсан байх жишээтэй.

Өөрөөр хэлбэл, УИХ-ын сонгууль, орон нутгийн сонгууль хоёр тусдаа зүйл. Одоогийн эрх баригчдын яриад байгаа шиг “дагуулж санал өгөх”, нэг мөр сонгох гэсэн ойлголт байдаггүй. Тодруулбал, тухайн сонгуульд оролцож байгаа намын мөрийн хөтөлбөр, бодлого зорилт болон нэр дэвшигчдийн чансаа, багийн лидер хамгийн ихээр нөлөөлдөг. 

Гэтэл МАН-ын хувьд энэ удаа ийм зүйл байхгүйн улмаас нэр дэвшигчид нь “Хүчээ нэгтгэе” гэсэн өмнөх сонгуулийнхаа уриаг самбартаа наагаад, УИХ-ын гишүүд тойрог тойрогтоо гүйгээд “Манай баг шүү, дэмжээрэй” энэ тэр гээд "панаалдаад" явж байна л даа. Хөдөө аймгууд руугаа намын дарга нь нисч буугаад, нисч буугаад яваа сурагтай. Нийслэл, орон нутагт ямар бодлого, зорилт дэвшүүлээд байгаа нь огт харагдахгүй. Нэгтгэж удирдаж байгаа багийн лидер ч байхгүй. Нийслэлийн МАН-ыг Сумьяабазар гэдэг бөх авсан юм гэнэ лээ гэхээс өөрөөр мэдэх зүйл бидэнд алга.

Тэгээд ч МАН өнгөрсөн дөрвөн жил хүчээ нэгтгээд /УИХ болон орон нутагт олонхи болсон/ юу болсон бэ гэдгийг бид мэднэ. Улаанбаатарын төвд усан оргилуур л нэгийг барьсан байх.

Дээр нь нэрмээд сонгуулийг ирцгүй, нэр дэвшигчид саналын босгогүй болчихлоо. Саналын босгогүй гэдэг нь нэг хүн санал өгсөн ч, 100 хүн санал өгсөн ч сонгууль хүчин төгөлдөр болно гэсэн үг. МАН-ын гишүүд дэмжигчид нийт сонгогчийн 20-иос 30 хувь байлаа гэхэд тэд нь очоод саналаа өгчихөд л сонгууль хүчин төгөлдөр болох нь байна. Дараачийн удаа бол мөнгө төгрөг тараах ч үгүй.

Эрх баригч нам энэ удаад сонгуулийн ирцгүй явуулж байна, дараачийн удаад оролцоог нь байхгүй болгож мэднэ. Өнгөрсөн УИХ-ын сонгуулиар жишээ нь гадаадад амьдарч байгаа 200 гаруй сонгогчдын саналыг өгүүлээгүй. Дахиад дөрвөн жил өнгөрөхөд ер нь сонгууль явуулах эсэх ч эргэлзээтэй болох юм байна. Социализмын үеийнх шиг нэг нам, нэг нэр дэвшигчийг дугуйлдаг систем рүүгээ буцаж магадгүй.

Тиймээс иргэдэд сануулахад, эрх баригчдын хүсч байгаачлан энэ удаагийн сонгуулийг ирцгүй явуулбал сүүлчийнх нь болж мэднэ. Цөөнх нь сонгуульд оролцдог, цөөнх нь олонхийнхоо өмнөөс шийдвэр гаргадаг бол ардчиллын зарчим яавч биш. Тиймээс хэн, аль намдаа санал өгдөг, дэмждэг нь хамаагүй. Хамгийн гол нь олонхиороо асуудлаа шийддэг, олонхийн саналаар шийдвэр гаргадаг, олон урьгалч үзлийг уралдуулдаг ардчиллын зарчмаа хадгалж үлдэхийн тулд олонхиороо очиж сонгуулиа өгөх нь хамгийн зөв байна.

Б.СЭМҮҮН

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iШинэ мэдээ
Бэрхийн уурхайн дор 5 тэрбумаар музей байгуулснаар аялал жуулчлал хөгжих үү? 9 цаг 59 минутын өмнө ОХУ-ын хоёр иргэнээс коронавиусын халдвар илэрсэн тул хилийн зарим боомтыг хаалаа 10 цаг 27 минутын өмнө Сэтгэл зүйч Ц.Энхтөр: Айдсаас салж болно 10 цаг 45 минутын өмнө Нэн ховор амьтдын эд эрхтэн хууль бусаар хадгалж байжээ 13 цаг 49 минутын өмнө “Үндэсний хуримтлалын хөтөлбөр”-т 200 мянган иргэн нэгдэж, хуримтлалтай болжээ 14 цаг 29 минутын өмнө "Энтерпрайзинг эрэл-зорилгоо тодорхойлж хэрэгжүүл" сэдэвт сургалт болно 15 цаг 23 минутын өмнө Франц улсад оршин суугаа иргэдийн АНХААРАЛД! 15 цаг 40 минутын өмнө Жилд 120-150 автобус дотооддоо үйлдвэрлэх боломжтой гэв 15 цаг 46 минутын өмнө Шөнийн гэрэлтүүлгийн хор уршгийг сансраас судалжээ 15 цаг 57 минутын өмнө Нийслэлийн 381 жилийн ойн хүндэтгэлийн тоглолт боллоо 16 цаг 30 минутын өмнө Пянзны яармаг худалдаа хоёр өдөр үргэлжилнэ 16 цаг 58 минутын өмнө АНУ ба СОНГУУЛЬ: Залуу иргэд яагаад саналаа өгдөггүй вэ? 17 цаг 38 минутын өмнө Олон нийтийн телевизээ буцаах уу? 17 цаг 59 минутын өмнө “Хамтдаа хамгаалъя” аянд оролцсон хүүхдүүдийн бүтээлээр үзэсгэлэн гарна 18 цаг 23 минутын өмнө Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх байгаль орчин, аялал жуулчлалын салбарын үйл ажиллагаатай танилцлаа 18 цаг 26 минутын өмнө Нийслэлийн 381 жилийн ойд зориулсан хүчит бөхийн барилдаанд Улсын заан М.Бадарч түрүүллээ 18 цаг 33 минутын өмнө Тендерийн урилга 18 цаг 48 минутын өмнө "Петровис" компаний ТУЗ-ын дарга, шарк Ж.Оюунгэрэл хүнд өвчний улмаас таалал төгслөө 18 цаг 59 минутын өмнө “Өвөлд бид бэлэн-2020” өдөрлөг зохион байгуулна 19 цаг 8 минутын өмнө Цас орж, ихэнх нутгаар хүйтэрнэ 19 цаг 20 минутын өмнө
iИх уншсан
АРХИНЫ ТАЙЛБАР Ерөнхий сайдын үнэтэй Хотын даргын суудал АНУ-ын сонгууль 2020: Пенс Ковидыг үл харгалзан сонгуулийн с... О.Баасанхүү: Чимгээ, Содномдаржаа нар энэ хэргийг үйлдсэн гэ... “Галзуу” Со-гийн драма буюу Д.Сосорбарамын оршихуй Хүчирхийлэгчийг цаазлая гэхийн оронд хүчирхийллээс хамгаалда... АНУ ба СОНГУУЛЬ: Залуу иргэд яагаад саналаа өгдөггүй вэ? Сонгууль, улстөрч үнэхээр хэрэгтэй юү? Д.Амартүвшин: Осоржамаа оролцсон шоуны дугаарыг 260 мянган х... Жой Байдэн яагаад баян хүмүүсээс их санал авч чадахгүй вэ? Д.Амартүвшин: Осоржамаа оролцсон шоуны дугаарыг 260 мянган х... Өөрөө холдож, өөрийг хөгжүүл Харвардад Монгол судлалыг үндэслэсэн МАЛЧИН ЭРДЭМТЭН Гэртээ цоожлуулсан дөрвөн хүүхэд галд амиа алдлаа Ой таван сартай хүүгийн аминд төрсөн эцэг нь хүрчээ Богдхан ууланд гарахад том хүн 300 төгрөгийн хураамж төлнө АН: Тэтгэврийн доод хэмжээг 500 мянган төгрөг болгох хуулийн... С.Шаарийбуу: Малайзад асуудалд орсон бараг бүх хүн надад хан... Ой таван сартай хүү хойд эцэгтээ хэрцгийгээр зодуулан нас ба... АНУ-ын ерөнхийлөгчийн сонгуулийн өмнөх өдөр СОЛИР УНАЖ магад...
Top