x

Б.Дөлгөөн: Манай улсын дун­даж дав­харга Зайсанд төвлөрдөг

Б.Дөлгөөн: ТӨРИЙН ЧАДАВХИ СУЛАРСНААС ХӨГЖИЛ ГАЦАЖ БАЙНА

“Зууны мэдээ” сонин салбар салбарын тэргүүлэгчид, шинийг санаачлагчдыг “leaderships forum” буландаа урьж, Монгол Улсын хөгжлийн гарц боломжийн талаар ярилцаж тэдний сонирхолтой шийдэл, санаануудыг уншигчиддаа хүргэдэг билээ. Энэ удаа эдийн засагч, судлаач Б.Дөлгөөнийг онцоллоо.

"Хөгжлийг дөрвөн хэмжээсээр тодорхойлдог"

Блиц: "Хөгжлийн эдийн засагч" Баасандаваагийн Дөлгөөн

Ажлын туршлага:

–“Би Жи Би Пик” ХХК-н захирал, МБХХ-ны УЗ-ийн гишүүн. Санхүү, эдийн засгийн салбарт 10 жил ажилласан туршлагатай.

–2012-2014 онд: “Тэнгэр” Санхүүгийн Нэгдлийн охин компани болох “Тэнгэр Капитал” ҮЦК-ийн дэд захирал. 

–2010-2011 онд: “Ньюком групп”-т ТУЗ-ийн даргын туслах, ахлах санхүүгийн шинжээчээр ажилласан.

Боловсрол:

2016-2018 онд: Харвардын Кеннедигийн их сургуульд ОУ-н Хөгжлийн эдийн засаг чиглэлээр Төрийн Удирдлагын магистр.

2004-2007 онд: “Коннектикат коллеж”-г Математик эдийн засгийн мэргэжлээр бакалавр.

Хөгжлийг хүн бүхэн өөр, өөрийн өнцгөөр хардаг. Хөгжил ярихын өмнө нэгдүгээрт, XXI зуунд монголчууд бид яаж амьдрах гээд байгаа юм гэсэн асуултыг тавимаар байна. Хоёрдугаарт, ирээдүйд хэрхэн, хөгжих бодлогоо тодорхойлоод залуучуудаа яаж бэлтгэх юм. Гэхдээ хөгжилд хүн бүхэн өөр өөр байр суурьтай байгаа ч гэсэн хөгжлийг олон улсад  хүлээн зөвшөөрсөн дөрвөн тодорхойлолтоор хэмждэг.

Хөгжлийг зөвхөн эдийн засаг талаас нь хэмжих нь өрөөсгөл. Нэгдүгээрт, тухайн хүний бүтээмж, орлого нэмэгдсэнээр. Хоёр­дугаарт улс төр та­лаас нь харах ёстой. Хэдийгээр эдийн засаг сайн байгаа ч тухайн улс орныг удирдах хүнийг сонгох, хариуцлага тооцох хэлбэр нь сул байвал хөгжил сайн байна гэж үзэхгүй.

Хойд Солонгос хоёр туй­лын нэг хэсэг. Нөгөө хэ­сэг нь Норвеги. Өөрөөр хэлбэл хойд Солонгосын удирдагчийг иргэд нь сон­годоггүй. Үүгээрээ хөгж­лийн хэмжээсээр бол хамгийн муу жишээ.

Норвеги хөгжлийн хэм­жээ­сээр хамгийн сайн хөгжилтэй орон.  Монгол Улсыг зөвхөн дээрх хоёр хэмжээсээр жагсаахад дэлхийн 196 орноос дун­даас арай дээгүүрт явж байгаа.

Бид удирдагчдаа өөрсдөө сонгож байна. Гэх­дээ энэ сонголтын үр дүн нь Норвеги шиг түвшинд хүрээгүй. Сонгогчдыг худалдаж авч байна. Эд юм тараахаас гадна янз бүрийн худал мэдээлэл, гүтгэлгээр сонгогчдын тархийг угаах гэх мэт.

Ер нь иргэншсэн нийгэмд өнөөдрийн Нор­вегийн хөгжлийн төвшинтэй харьцуулахад  Монголынх хаана нь ч хүрэхгүй. Гэхдээ сүүлийн 30 жилд энэ хэмжээсээр бол хурдтай хөгжиж байна гэж миний зүгээс хардаг. Чамлахаас чанга атга гэдэг. Гэхдээ  одоо сайжруулах зүйлс залуучуудаас шалт­гаална. Гурав дахь хэмжээс нь нийгэм дэх боломжууд.

Жишээлбэл, долоон буудалд байгаа 18 настай залуу эхнэрээ өөрөө сонгож байна уу гэж асуувал бараг л чадахгүй, боломжгүй гэх байх.

Түүнчлэн тэр залуу англи хэлээр ярьж байна уу, усанд сэлж чадах уу, төгөлдөр хуур тоглодог уу гээд асуумаар байна. Хариулт нь бүгд чадахгүй гэх байх. Тэгвэл Зайсанд амьдардаг 18 настай охин магадгүй бүгдийг чадаж байгаа.

Үүгээр юу хэлэх гээд байна вэ гэвэл нийгмийн ялгаа гарсантай холбогдож тэд эхнэр, нөхрөө өөрсдөө сонгож чадахгүй болж байна.

Манай улсын дун­даж амьдралтай дав­харга Зайсанд төвлөрч тэд хамгийн багадаа жилд нэг хүүхдээ дөрөв орчим сая төгрөгөөр хувийн сургуульд сургаж амралтын өдрүүдээр усанд сэлэх, хөгжмийн зэмсэг тоглуулах, спортоор хичээлүүлэх зэргээр төрөл бүрийн дугуйланд сургадаг.

Усанд сэлж сургахад нэг бассейны жилийн төлбөр хамгийн хямд нь нэг сая төгрөг. Хөгжмийн дугуйлан мөн хамгийн бага нь сарын 250 мянган төгрөг. Харин гэр хорооллын хүү 18 нас  хүртлээ улсын сургуульд явж, хичээлээ тараад усаа зөөж, нүүрсээ авч байна. Чөлөөт цаг гарвал сагс тоглодог.

Тэр мөнгө төлөөд фитнесс болон усанд сэлэх, хөгжмийн зэмсгээр хичээллэх боломжгүйгээс гадна төлбөрийн чадвар­гүй.

Эдгээр нийгмийн бо­лом­жуудын хооронд зөрүү их байна. Энэ зөрүү багасах юм бол үүнийг хөгжил гэж үзнэ. Харин улам нэмэгдэх юм бол хөгжил ухарч байна гэж үздэг.

Дөрөв дэх хэмжээс нь төрийн чадавхи. Өнөөдөр АНУ-ын төр гадаадад дайны бодлого хэрэгжүүлж бай­на. Төр нь өндөр чадав­хитай байх тусам гадагшаа бодлого явуулж илүү хүнд ажлыг хийдэг.

Харин сул чадавхитай төр энгийн ажлыг хийдэг бол дунд зэргийн ажлыг хийж чад­даггүй байх нь. Дунд зэр­гийн ажил гэдэгт  хил хам­гаалах, байнга давтагддаг өргөн хүрээ шаардагдаагүй асуудлыг шийдвэрлэх зэрэгт төр нь гайгүй ажиллаж байвал тухайн орны төрийн ча­давхи энэ төвшинд байна гэж хэмждэг. Төрийн чадав­хийг судалсан гурван эрдэмтний судалгаанд 190 орныг дөрвөн ангилалд хувааж үзсэн байна.

Эхний ангилалд төрийн чадавхи хурдтай сайжирч байгаа, хоёр дахь нь төрийн чадавхи нь сайжирч байгаа гурав дахь нь  төрийн чадавхи нь муудаж байгаа, дөрөв дэх нь төрийн чадавхи хурдтай муудаж байгаа гэж ангилжээ.

Монгол Улс төрийн ча­давхи муудаж байгаа гэсэнд багтсан аж. Хэ­рэв манай улс төрийн чадавхи сайжирч байна гэсэн ангилалд багтвал тогт­вортой хөгжил илүү урт хуга­цаанд үргэлжлэх боломж­той.

"Эдийн засгийн хэмжээсээр хөгжихөд бидэнд мэдлэг чухал"

Сүүлийн 15 жил эдийн засгаа солонгоруулна гэж ярьсаар ирсэн. Гэвч туршлага, технологи нь манайд нэвтрэхгүй байгаа учраас экспортоо солонгоруулж чадахгүй  зогсонги байна. Өөрөөр хэлбэл, эдийн засгаа солон­горуулсан гэх олигтой харьцуулалт гарсангүй. Шүүмжлэх нэг өөр хэ­рэг. Хөгжихгүй байгаа шалтгааныг нь судлахад бидэнд мэдлэг, но хау, туршлага дутаж байна. 

Мэдлэгийг кодлогдсон мэдлэг, багаж тоног төхөө­рөмж, но хау буюу туршлага гэсэн  гурван төрөлд хувааж байна. Кодлогдсон мэдлэгийг цаасан дээр буулгаж, уншиж судалж болно. Багаж тоног төхөөрөмжийг импортоор худалдан авч зааврын дагуу угсарч, ажиллуулж чадна.

Харин но хау туршлагыг богино хугацаанд эзэмшиж чадахгүй. Тухайлбал, шүд­ний эмчийн номыг хараад бэлэн багажаар өвчтөнг шууд эмчил гэвэл хэн ч чадахгүй. Тэгэхээр энэ турш­лага, но хауг хүн өөрөө олж авдаг.

Мэдлэгийг хоёр янзаар олж авдаг. Гадаадаас мэргэжилтэн урьж монголдоо эзэмшиж нутагшуулах эсвэл монгол­чуудаа гадагшаа сургаад, эргээд эх орондоо ирж хэ­рэг­жүүлэх хэлбэр. Дэл­хийн II дайны дараагаар 1980 он хүртэл  Монгол Улсын эдийн засаг яагаад хурдтай сайжирсан бэ гэвэл  бүх салбартаа орос зөвлөхүүдийг авчирч ажил­луулсан байдаг.

Түүнчлэн 60 мянган монголчуудыг  ОХУ-д  сэтгүүлч, тагнуулч, инженер, багш, эмч, цэргийн гээд  бүх салбарт сургаж улмаар монголд нь авчирч ажиллуулсан учраас эдийн засаг  хурдтай хөгжсөн.

Түүнээс гадна манай өвөө Завхан аймгийн орлогч дарга хийж байхдаа таван орос зөвлөхтэй хамт ажил­лаж байсан гэдэг. Зөвхөн нэг аймгийг хөгжүүлэхийн тулд таван зөвлөх салбар бүрт мэдлэг, но хаугаа хуваалцаж байсан гэхээр хөгжихөөс аргагүй биздээ.

Тэгвэл өнөөдөр монголчууд яах ёстой вэ гэвэл залуучуудаа илүү сайн боловсролтой болгох шаардлагатай. Гэтэл энэ тухай огт ярихгүй байна. Дунд сургуулийн математикийн ном болох­гүй байна гээд шинэ ном жил болгон хэвлэдэг.

Бо­ловс­ролын салбарт тулгамдаж байгаа асуудлыг бүгд мэдэж байгаа боловч түүний шалтгааныг олж илрүүлэх ямар нэгэн судал­гаа хийдэггүй. Жишээлбэл, тэтгэврийн зээлийн тэглэлт улс төрийн шийдвэр болсон. Ямарч бодлого, судалгаа, нотолгоо байхгүй.

Цэвэр сонгуультай холбоотой улс төрийн акц. Хэрэв бодлоготой байсан бол 783 тэрбум төгрөгийг тэглэвэл ядуурал ийм хувиар буурна. Эсвэл ахмадуудын орлого өссөн тул цаашид ийм үр дүн гарна гэсэн зорилт байх ёстой. Гэтэл ямар ч бодлого, нотолгоо үр дүнг тооцохгүй шийдвэр гаргасан.

Түр хугацааны улс төрийн шийдвэр гаргаж байгаа төрийн энэ мэт шийдвэр, үйл ажиллагааг өөрчлөхгүйгээр хөгжил ярихад хэцүү. 783 тэрбум төгрөгөөр юу хийж болох байв гээд  тооцож үзэхэд гурван  км метро тавьчих хэмжээний мөнгө.

Хятад улс нэг км метроны газар доогуурхи байгууламжийг барихад 100 сая ам, доллар зарцуулж байна. Монголд хөдөлмөрийн хүч хямд гээд тооцох юм бол үүнээс арай бага дүн гарна. Монгол төгрөгөөр 250 тэрбум гээд тооцоход 783 тэрбумаар гурван км метро барина.

Сапорогийн уулзвараас зүүн дөрвөн зам хүртэл есөн км. Энэ хооронд метротой болох мөнгө. Энэ оны төсөв хоёр их наяд төгрөгийн алдагдалтай баталсан.

Тэгсэн хэрнээ нэг км ч метрогүй. Хэрэв энэ мөнгөөр метротой болсон бол нэг сая 500 мянган хүн амтай Улаанбаатар хотын түгжрээ арилж өдрийн  турш түгжрээнд өнгөрөөх цагаа хэмнэх байв. Хүн болгон өдөрт дор хаяж 30 минутаас хоёр цагийг хэмнэх боломжтой. Энэ бүгдээс дүгнэхэд аливаа бодлого, шийдвэрээ  тоо­цоо судалгаа, нотолгоонд үндэслэхгүй байна.

Ялан­гуяа 10 тэрбум төгрөгөөс дээш зарцуулах зарлага бүрт судалгаа хийх хэрэгтэй. Судалгаа, нотолгоотой шийд­вэр бүрийн цаана үр өгөөж нь хэд дахин нэмэгдэнэ.

Ядаж төсвийн 11 их наяд төгрөгийг зар­цуу­лахдаа тооцоо судалгаатай үр өгөөжийг нийт ард түмэнд хүртээхээр шийдвэрлэж чадвал эдийн засаг сайжрах  магадлалтай. Манай улс мөнгөтэй. Хам­гийн гол нь зарцуулж чадахгүй байна.

"Их эрсдэлийн цаана их боломж бий"

Монгол Улс ОХУ, БНХАУ гэсэн хоёр том гүрэн, маш том зах зээлийн дунд байрлаж байна. Манай улс гурван улсын эдийн засгийн коридорын төслийг амжилттай урагш­луулж “Нэг зам, нэг бүс”-д өөрт ашигтайгаар тооцоо судалгаатайгаар оролцоогоо тодорхойлж чадах юм  бол үр өгөөж нь өндөр байх юм. Ямар ч бэлтгэлгүй, тооцоо судалгаагүй оролцох юм бол алдах эрсдэлтэй.

Тэгэ­хээр энэ коридорт  орол­цоогоо зөв хангах юм бол ашигтай. Харин хангаж чадахгүй бол  эрсдэлтэй.Ялангуяа шийдвэр гаргал­тад байгаа эрх баригчид хэр бэлтгэлтэй зөв стра­тегитэй оролцоно тэр хэрээр  ашиг хүртэнэ.

Чөлөөт бүсээр дамжуулан эдийн засгийн коридорт оролцож буй зарим нэг хөрөнгө оруулагчид өрөнд орсон, усан боомтоо алдсан зэрэг хүндрэлд орсон олон улсын таагүй туршлагууд бий.

Эдгээр туршлагаас суралцахын зэрэгцээ үүнд тулгуурлаж хэрхэн оролцохоо тодорхойлох нь чухал юм. Монголын хөгжлийг боомилж буй хүчин зүйл нь популизм, авлига, нотолгоонд суури­лаагүй шийдвэр гаргаж буй хандлага. Эдгээр хү­чин зүйлүүд хөгжлийг хүлж буй юм. Популизм  зөвхөн Монголд ч биш АНУ,  хаа сайгүй улс болгонд сонгуулийн үеэр дэвэрдэг зүйл.

Ялангуяа уламжилт медиа салбар нь багасч цахим орчин нэмэгд­сэнээс популизм илүү хурдтай гаарч байна. Үүнийг сонгогчид өөрс­дөө сааруулна.

Тэдний мэдлэг, боловсрол чухал. Нөгөөтэйгүүр боловсорсон хэсгийн оролцоо бас чухал. Тухайлбал, попорсон асуудалд нотолгоотойгоор дуугарах, няцаах хэсгийн оролцоо дутмаг болохоор тухайн асуудал дэвэрдэг.Сонгуулийн үеэр попу­лизм гаарна.

Түүний нө­лөө эргээд манай дунд  хуга­цааны хөгжилд хэр нөлөө­лөх вэ гэдгийг хэлэхэд арай эрт байна. Гэхдээ Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрч­лөлтөөр Ерөнхий сайдын эрх мэдэл нэмэгдэж танхимаа өөрөө бүрдүүлэх боллоо.

Энэ нь ямар нэг байдлаар гарсан ахиц мөн. Дунд хугацаандаа хөгж­лийг наашлуулах боломж ирнэ. Харин популизм гаараад байвал ирээдүйд ирэх боломжоо хулгайлж байна гэсэн үг.

"Зууны мэдээ" сонин

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (6)

  • Юмийг муу талаас нь хараад байхаар амжилтад хүрдэггүй алдаа хийж байж амжилтад хүрдэг төгс юм гэж байдаггүй
    2020 оны 01 сарын 22 | Хариулах
  • Статистикийг ч гэсэн тааж
    2020 оны 01 сарын 22 | Хариулах
  • Уурхай эдийн засгын нөөц хоёрыг хэнч оноод тогтоож чаддаггүй тааж тогтоодог юм
    2020 оны 01 сарын 22 | Хариулах
  • Хүн эхээс төрөхдөө эрх тэгш төрөөд том болоод эрх тэгш байх ёсгүй болдог
    2020 оны 01 сарын 22 | Хариулах
  • Gg
    Sain yria bolje
    2020 оны 01 сарын 21 | Хариулах
  • УБ унаган иргэн
    Зайсан мѳнгѳтѳй биш ѳртѳй хүмүүс тѳвлѳрсѳн шүү. УБ-ын бүх муу муухай бүхэн Богд уулын ар хормойд цугларна шүү дээ
    2020 оны 01 сарын 20 | Хариулах
iШинэ мэдээ
ЦААШ ҮЗЭХ
iШинэ мэдээ
Өмнөд Солонгос улсад 156 хүн коронавирусийн халдвар авчээ 9 минутын өмнө Жүжигчин Ж.Баясгалан АН-ын гишүүн боллоо 39 минутын өмнө Коронавирус: Долоон сартай нярай бүрэн эдгэрчээ 1 цаг 2 минутын өмнө Урт цагааны барилгыг нураах эсэх асуудлыг НИТХ-аар шийдэгдэнэ 1 цаг 31 минутын өмнө “Иргэний тэтгэвэр барьцаалсан зээлийн төлбөрийн үүргийг үнэт цаасаар төлөх тухай гэрээ”-нд гарын үсэг зурлаа 2 цаг 8 минутын өмнө И Ёо Хун: Хоёр орны харилцааг стратегийн шинэ түвшинд хүргэхийн төлөө ажилна 2 цаг 27 минутын өмнө Ардчилал шинэчлэлийн нам Монгол улсад бүртгэлтэй 36 дахь нам боллоо 4 цаг 4 минутын өмнө Х.Алтанхуяг: У.Хүрэлсүх ээ, хэзээ сэлмээ сугалж, хулгайч гишүүдийнхээ толгойг цавчих гэж байна 4 цаг 14 минутын өмнө Сар шинийн баярын өдрүүдэд цахим гүйлгээний шимтгэл авахгүй гэв 4 цаг 29 минутын өмнө Урт цагааны үйл ажиллагааг ЗОГСООХ шийдвэр гарлаа 4 цаг 44 минутын өмнө С.Чинзориг: Тэтгэврийн зээл олгож эхэлсэн нь хорио цээрийн дэглэмд саад учруулахгүй 4 цаг 52 минутын өмнө Говь-Алтай аймгийн засаг даргыг ажлаас нь чөлөөлжээ 5 цаг 10 минутын өмнө Тавантолгойн ордын хөрөнгө оруулалтын гэрээ “хорлон сүйтгэх ажиллагаа” байсан уу? 5 цаг 11 минутын өмнө Шинэ гүүрэн гарцыг “ОЛИМПИЙН ГҮҮР” хэмээн нэрлэхээр боллоо 5 цаг 25 минутын өмнө Бага насны хоёр хүүхэд гэртэйгээ шатаж нас баржээ 5 цаг 54 минутын өмнө Эрдэмтдийн үзэж буйгаар хоёрдугаар сарын сүүл үед вирусийн тархалт оргил цэгтээ хүрнэ 6 цаг 15 минутын өмнө ҮАБЗ алт цэвэршүүлэх нэрээр мөнгө угаах төслийг мэдсэн үү? 6 цаг 50 минутын өмнө Элчин сайд Т.Жанабазар Шведийн Цог Жавхлант Хаанд итгэмжлэх жуух бичгээ өргөн барив 7 цаг 6 минутын өмнө Би дундажаас дээгүүр 7 цаг 15 минутын өмнө Импортоор авах улаан буудайг 100 мянган тонноор нэмэв 7 цаг 38 минутын өмнө Сайншанд хотод 3D кино театр ашиглалтад орно 8 цаг 4 минутын өмнө Чай Вэньруй: Хятадын ард түмэн хүний ач тусыг мэддэг, ачийг нь ч хариулдаг 8 цаг 17 минутын өмнө Хөл хорионы ХАТУУ ДЭГЛЭМ халдварын тоо буурахад нөлөөлж байна 8 цаг 34 минутын өмнө Хууль бусаар мод бэлтгэсэн 13 үйлдлийг илрүүлжээ 8 цаг 43 минутын өмнө ХНХ-ын сайд С.Чинзориг цаг үеийн асуудлаар мэдээлэл хийнэ 9 цаг 3 минутын өмнө Ихэнх нутгаар цасан шуурга шуурч, хүйтэн байна 9 цаг 23 минутын өмнө Хамба лам Д.ЧОЙЖАМЦ: Хуурч мэхэлсэн, худал амласан, залилсан хүн ХУЛГАНА жилд хол явахгүй 22 цаг 52 минутын өмнө Амгалан амаржих төвд ӨББ-ын сургалт зохион байгуулав 23 цаг 17 минутын өмнө Гарааны бизнес, энтрепренерийн хөгжлийн хүрээлэнгийн төлөөлөгчидтэй уулзав 23 цаг 30 минутын өмнө Орос, Герман эрдэмтэдтэй Монгол эмч нар хамтран ажиллав Өчигдөр 17 цаг 05 минутад МИАТ компани Бангкок болон Токио чиглэлийн зарим нислэгүүдээ цуцаллаа Өчигдөр 16 цаг 54 минутад Өнөөдрөөс тэтгэврийн зээлийг ЗУРГААН сараар олгож эхэллээ Өчигдөр 16 цаг 45 минутад Газраа бэлэн орон сууцаар сольсон эхний айлууд ТҮЛХҮҮРЭЭ гардаж авлаа Өчигдөр 16 цаг 25 минутад Хот руу орж, гарч байгаа хөдөлгөөнийг бүрэн автомат системээр хянаж байна Өчигдөр 16 цаг 11 минутад Байгалийн хийн хоолойг Монголын нутгаар дамжуулах асуудлаар ажлын хэсэг байгуулжээ Өчигдөр 15 цаг 54 минутад “Амгалан дулааны станц”-ийг төрийн өмчит компани болгожээ Өчигдөр 15 цаг 46 минутад Онцгой байдлын алба нисэх нэгж шинээр байгуулж, 12 нисгэгч бэлдэнэ Өчигдөр 15 цаг 25 минутад Улс, хот хоорондын замын хөдөлгөөнийг ТҮР ХААХ шийдвэр гарлаа Өчигдөр 14 цаг 42 минутад Онцгой комисс ХААЛТТАЙ хуралдаж байна Өчигдөр 14 цаг 12 минутад Их тойрууд 25000 машины авто зогсоол барина Өчигдөр 14 цаг 02 минутад Сүхбаатар аймаг ОРОХ, ГАРАХ хөдөлгөөнийг хязгаарлах шийдвэр гарлаа Өчигдөр 13 цаг 28 минутад Улаанбаатар хотод “Эргүүл” арга хэмжээг эхлүүллээ Өчигдөр 13 цаг 10 минутад ЭМЯ: Халдварын шинэ тохиолдол буурч байгаа ч тайвширч болохгүй Өчигдөр 12 цаг 43 минутад БНСУ-д коронавирусийн халдварын тохиолдол огцом өсчээ Өчигдөр 12 цаг 21 минутад Шалган нэвтрүүлэх дээр ажиллаж буй албан хаагчдыг амны хаалт, витаминаар хангана Өчигдөр 11 цаг 55 минутад Дорнод аймагт 4.27 магнитудын хүчтэй газар хөдөлжээ Өчигдөр 11 цаг 38 минутад Коронавирусийн халдвараас сэргийлэхэд зориулж ЗГНС-гаас 5.5 тэрбум төгрөг гаргажээ Өчигдөр 11 цаг 24 минутад Ялахгүй гэсэн сонгуулиасаа ялж гарах нь улс төр юм Өчигдөр 11 цаг 14 минутад С.Мөнхбат: 38 бөхөөс допинг илэрсэн гэдэг нь худлаа байгаасай Өчигдөр 10 цаг 55 минутад Коронавирусийн шинэ халдварын тоо огцом буурчээ Өчигдөр 10 цаг 25 минутад
iИх уншсан
Х.Тэмүүжин: Монгол улсад хуулийн гэхээсээ илүү хувь хүний за... З.Энхболд, Сү.Батболд нарын “зассан зам” Ялахгүй гэсэн сонгуулиасаа ялж гарах нь улс төр юм Н.Энхболд: Аймаг дангаараа зам хаах шийдвэр гаргах эрх байхг... Эрүүдэн шүүх улс төрийн шоглоом М.Оюунчимэг: Байгалийн баялгийг тэгш хуваарилах нь ардчиллын... Хэдэн хүн шоронд хийгээд сонгогдоно гэвэл үгүй шүү, Ерөнхий ... Японы уран зохиолын 7 гол бүтээл Цагаан сарын аатай, адтай, аагтай яриа "Эрүүл ухаантай удирдагч нар бий бол эмнэлгийн талаар зөв ши... Сэтгэл байвал утаанаас ч сална Хамба лам Д.ЧОЙЖАМЦ: Хуурч мэхэлсэн, худал амласан, залилсан... Тавантолгойн ордын хөрөнгө оруулалтын гэрээ “хорлон сүйтгэх ... ҮАБЗ алт цэвэршүүлэх нэрээр мөнгө угаах төслийг мэдсэн үү? Ерөнхий сайдын толгой хаана вэ? Х.Тэмүүжин: Хонгилыг нураах боломж Ц.Элбэгдоржид байсан, одо... Зургаан аймаг ОРОХ, ГАРАХ хөдөлгөөнийг хязгаарлалаа Бурхан ба үрэл Ухань хотын эмнэлгийн дарга коронавирусийн халдвараар нас ба... Хятадын академич улсынхаа иргэдийг "Монгол үндэстнээс суралц...
Top