x

Тэтгэврийн шинэчлэл чухал уу, нэг удаа тэглэх нь чухал уу?

Тэтгэврийн даатгал нь хуучин социалист нийгмийн уламжлал нь хүчтэй хадгалагдаж байгаа, шинэчлэл өөрчлөлт хийх нэн шаардлагатай байгаа салбаруудын нэг. Д.Бямбаа, Нийгмийн даатгалын үндэсний зөвлөлийн дарга асан Өдрийн сонинд өгсөн ярилцлагадаа энэ талаар маш тодорхой өгүүлсэн байна лээ. Тэрээр “Эв хамтын тогтолцоог аль ч улс орон хоёр салаалж хэрэгжүүлдэг, ялангуяа социалист орнууд, ЗХУ-ын бүрэлдэхүүн улс бүгд адилхан хуультай. Тэд энэ системээсээ үе шаттай шилжсэн. Шилжихдээ зах зээлийн хуульд нийцүүлсэн өөрчлөлтүүдийг хийж эхэлсэн” гэж дүгнэж хэлсэн. Гэвч манай улсад энэ зарчмаар хэрэгжих байсан хуулийг олон удаагийн нэмэлт өөрчлөлтөөр байхгүй болгожээ.

2018 оны жилийн эцсийн байдлаар тэтгэврийн даатгалын сан 601.6 тэрбум төгрөгийн алдагдалтай байсан. 2019 онд энэ нийт алдагдал тодорхой хэмжээгээр нэмэгдсэн. Харин Монгол Улсын 2020 оны төсвийн хүрээнд нийгмийн даатгалын шимтгэлийн 2 хувийн нэмэгдлээс 174,2 тэрбум орчим төгрөг төвлөрүүлж тэтгэврийн даатгалын сангийн зөрүүг санхүүжүүлэхээр тусгасан байснаа УИХ цуцлаад сар болоогүй байна. Тэтгэврийн талаар төрөөс хэрэгжүүлж буй бодлого оновчгүй байгаагаас үүдсэн алдагдлыг хувь хэмжээ шууд нэмэх замаар бууруулах гэсэн оролдлого ийнхүү бүтэлгүйтсэн. Яг өнөөдөр хэрэгжиж байгаа бодлогоор цааш олон жил явбал тэтгэврийн сангийн алдагдал улам ихээр нэмэгдэж, эдийн засагт үзүүлэх сөрөг нөлөө маш ихтэй болох учраас тэтгэврийн даатгалын тогтолцоог цаг хугацаа алдалгүй хурдан өөрчлөх шаардлагатай байна.

Иргэн хүн өөрийнхөө ирээдүйд хийж буй хөрөнгө оруулалтын нэг бол тэтгэврийн даатгал. Энэ мөнгийг татварын орлоготой адилтгаж, төр захиран зарцуулж буй нь миний мөнгийг халааснаас маань дээрэмдэж байгаатай яг адил зүйл юм. Тэтгэврийн даатгалын сан нь нийгмийн даатгалын таван сангийн нэг нь. Манайд нийгмийн даатгалын сан нь улсын төсвийн нэг хэсэг байна гэж хууль батлаад төсвийн бүрэлдэхүүн хэсэг болгоод дураараа дургиж байгаа нь иргэд, судлаачдын эгдүүцлийг улам хүргэсээр байна.

Иргэдийн итгэлийг төрүүлж чадахгүй байгаа зүйл бол ирээдүйн тэтгэвэр тогтоолгогчдод тэтгэврийн даатгалын баталгаа бүрдэхгүй байгаа явдал юм. НДШ-ийн хувь хэмжээ нэмэгдсэн ч ирээдүйн баталгаа нь бүрдэхгүй байгаа учраас иргэд оны өмнө шимтгэлийн хувь хэмжээ нэмэхийг эсэргүүцсэн. Мөн сарын нэг сая төгрөгийн цалинтай иргэн 30-40 жил ажиллаад өнөөдрийн хүчин төгөлдөр хууль, дүрэм журмын хүрээнд тэтгэвэр тогтоолгоход сарын орлого нь гурав дахин буурахаар байгаад олон залуучууд сэтгэл ханамжгүй байна.

НДШ-ийн хувь хэмжээг нэмэх гэсэн оролдлого мартагдаж амжаагүй байтал шинэ оны босго дээр Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн зөвлөмжөөр бүх тэтгэврийн зээлийг нэг удаа тэглэнэ гэсэн гайхамшигтай амлалт шинэ жилээр нийгэм талцуулаад амжлаа. Нийт өрхийн 26.6 хувь нь сарын 300.0 мянган төгрөгөөс доош орлоготой, өөрөөр хэлбэл ийм хэмжээний өрх 100 хувь тэтгэврийн орлогоор амьдарч байна гэсэн үг. Мөн нийт өрхийн 26.1 хувь нь 300.0-500.0 мянган төгрөгийн сарын орлоготой, өөрөөр хэлбэл тал орлого нь тэтгэврийн орлого гэж үзэж болно.

Нийт өрхийн 50-аас илүү хувь нь маш бага орлоготой амьдарч байгаа өнөө үед дээрх амлалт хүн амын дийлэнх олонх хэсэгт таалагдах нь тодорхой. Өнөөдөр иргэд зээлээ тэглүүлээд баярлах нь түр зуурын үзэгдэл. Нэг удаа зээлийг нь тэглэх сайхан. Гэхдээ тэд маргааш дахиад зээл авна, урт хугацааны зөв шийдэл биш учраас. Ахмадуудад, иргэдэд нэг удаагийн улс төрийн агуулгатай халамж биш тогтвортой баталгаатай орлогын эх үүсвэр л хэрэгтэй байна. Харамсалтай нь, энэ удаагийн эрх баригчдаас ийм зүйл хүлээгээд нэмэргүй гэдэг нь нэгэнт тодорхой болчихлоо. Тэд гадаад өрийг ахин нэг их наяд орчим төгрөгөөр нэмээд бүх тэтгэврийн зээлийг тэглэвэл үүний төлөөсийг ирэх жилүүдэд залуучууд, ажил хөдөлмөр эрхэлдэг дундаж давхаргыхан төлөх болно. Улс төрийн агуулгатай нэг удаагийн зээл тэглэх амлалтаа болиод тэтгэврийн шинэчлэлийг хэрэгжүүлэх хэрэгцээ шаардлага манайд их байна.  

Р.Шинэгэрэл (Эдийн засагч)

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iШинэ мэдээ
ТББХ: Н.Номтойбаяр гишүүний бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх шаардлагагүй 5 цаг 18 минутын өмнө Хилээр нэвтэрч буй иргэдэд үзлэг шинжилгээ хийж, стандартын дагуу халдваргүйжүүлж байна 5 цаг 39 минутын өмнө Б.Пүрэвдорж: Хотын мандатыг хуулиар хулгайлж байна 5 цаг 47 минутын өмнө Ц.Ганзориг: Эрүүл мэнд, спортын заалнуудын үйл ажиллагааг хязгаарлаагүй 6 цаг 3 минутын өмнө Коби Брайнт, Жианна нарын сууж явсан нисдэг тэрэг "хар хайрцаг"-гүй байжээ 6 цаг 18 минутын өмнө Номын сан, кинотеатр зэрэг үзвэр, үйлчилгээний газруудын үйл ажиллагааг зогсоолоо 6 цаг 36 минутын өмнө ЗАЛРУУЛГА: Австралид очсон монгол иргэн коронавирусийн халдвар аваагүй 6 цаг 46 минутын өмнө Тавантолгойн ЦАХИЛГААН СТАНЦ барих төслийг эхлүүлнэ 8 цаг 34 минутын өмнө Р.Болорцэцэг: Монгол оюутнуудаас халуурсан, өвдсөн зүйл байхгүй 8 цаг 49 минутын өмнө Эрээн хотоос 300 орчим монгол иргэнийг автобусаар авчирч байна 9 цаг 4 минутын өмнө Төрийн албаны шалгалт хойшиллоо 9 цаг 24 минутын өмнө Коронавирусийн халдвараар нас барагсдын тоо 106 хүрчээ 9 цаг 30 минутын өмнө Санал тоолоход “New Image Cast” төхөөрөмжийг дахин ашиглана 9 цаг 56 минутын өмнө УИХ-ын ээлжит сонгууль зургаадугаар сарын 24-нд болно 10 цаг 18 минутын өмнө Н.Номтойбаярын бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх шаардлагагүй гэв 10 цаг 23 минутын өмнө Ухань хотод тэмцээнд оролцсон хүүхдүүд шинжилгээнд хамрагджээ 10 цаг 34 минутын өмнө Япон улс өнөөдөр Ухань хотоос иргэдээ татаж авахаар тохиролцжээ 10 цаг 49 минутын өмнө ДЭМБ-аас нүдний лазер эмчилгээний аппарат өгөв 11 цаг 7 минутын өмнө О.Баасанхүү: Хамтын тэтгэврийн тухай хууль зөв, дэмжинэ 13 цаг 8 минутын өмнө Норвег улс байгалийн баялагаа эрх тэгш хуваарилдаг туршлагаасаа хуваалцахад бэлэн гэв 13 цаг 14 минутын өмнө З.Энхболд Ерөнхийлөгчөө хулхидсан бололтой! 13 цаг 30 минутын өмнө НЗДТГ: Бараа бүтээгдэхүүнийг их хэмжээгээр нөөцлөх шаардлагагүй 13 цаг 45 минутын өмнө Германд коронавирусийн халдварын анхны тохиолдол бүртгэгджээ 13 цаг 57 минутын өмнө Норвегийн Баялгийн сангийн үйл ажиллагаатай дэлгэрэнгүй танилцав 14 цаг 15 минутын өмнө МЭДЭГДЭЛ: Үнэн бодит байдлыг санаатайгаар гуйвуулбал хуулийн дагуу арга хэмжээ авна 14 цаг 20 минутын өмнө Ресторан, Баарны цагийн хуваарьт өөрчлөлт орууллаа 14 цаг 32 минутын өмнө Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Норвегийн угсаа залгамжлах Хунтайж Хааконтой уулзлаа 14 цаг 50 минутын өмнө Монгол, Хятадын хилийн боомтуудаар зорчих иргэдийн хөдөлгөөнийг хязгаарлалаа 15 цаг 3 минутын өмнө Ухань дахь оюутнуудаа шилжүүлэн авах хүсэлтийг илгээлээ 15 цаг 18 минутын өмнө Гадаадад оршин суугаа иргэдийг бүртгүүлэхийг ГХЯ-наас уриаллаа 15 цаг 27 минутын өмнө Ихэнх нутгаар цаг агаар тогтуун байна 15 цаг 48 минутын өмнө Дэлхий дахин нэгэн баатраа алдлаа Өчигдөр 18 цаг 08 минутад Н.Номтойбаярын талаар бүлгээр ярилцсан ч шийдвэрт хүрэлгүй таржээ Өчигдөр 17 цаг 36 минутад Билл Гейтс коронавирустэй тэмцэхэд 5 сая доллар хандивлажээ Өчигдөр 17 цаг 08 минутад Увс аймаг өрх толгойлсон аав, 0-5 насны хүүхэдтэй ээжийн ажлын цагийг багасгах шийдвэр гаргажээ Өчигдөр 16 цаг 03 минутад Мэдээлэл түгээхдээ нягталж, албаны баттай эх сурвалжаас авч байхыг анхааруулав Өчигдөр 15 цаг 43 минутад 14 дүгээр сургуулийн үйл ажиллагааг зогсоож, сурагчдыг тараажээ Өчигдөр 15 цаг 22 минутад Архангай аймагт Коронавирусын сэжигтэй тохиолдол илэрчээ Өчигдөр 15 цаг 14 минутад Төрийн ордонд “Үндэсний баяраараа-Үндэсний бүтээгдэхүүнээ” сарын аяны нээлт боллоо Өчигдөр 14 цаг 59 минутад ШУА-ийн Их чуулган хойшлогдлоо Өчигдөр 14 цаг 28 минутад Хот хоорондын чиглэлд зорчигч тээврийн хөдөлгөөн хэвийн явагдаж байна Өчигдөр 14 цаг 08 минутад Газрын дарга нарын нээлттэй сонгон шалгаруулалт зарлагджээ Өчигдөр 13 цаг 39 минутад Угаарын хийнд хордсон гэх дуудлагыг 36 өрх өгчээ Өчигдөр 13 цаг 29 минутад Хүүхдээ асарсан эцэг, эхэд ЦАЛИНТАЙ ЧӨЛӨӨ олгоно Өчигдөр 13 цаг 18 минутад ЕБС-ийн цахим болон теле хичээлийн хуваарийг лхагва гаригт зарлана Өчигдөр 12 цаг 50 минутад МАН-ын бүлгийн хуралдааны төгсгөл Н.Номтойбаярын хувь заяаг шийднэ Өчигдөр 12 цаг 33 минутад Б.Галдаа: Монголд эрүү шүүлт байгаа, байгаа юмыг үгүйсгэх аргагүй Өчигдөр 11 цаг 24 минутад ДЭМБ: Шинэ коронавирус мутацид орсныг нотлох мэдээлэл байхгүй Өчигдөр 11 цаг 10 минутад "Томоохон захуудыг шаардлагатай тохиолдолд тодорхой хугацаагаар түр хаана" Өчигдөр 11 цаг 05 минутад “Grammy” наадмын шагнал гардуулах ёслол эхэллээ Өчигдөр 11 цаг 01 минутад
iШинэ мэдээ
ЦААШ ҮЗЭХ
iРедакцийн сонголт
Top