Биологийн нас хэмээх ойлголт бодит хэрэглээ болсон нь энэ чиглэлийн судалгаанд эргэлт авчирлаа. Паспорт дээрх нас хүний бодит бие махбодын байдалтай заавал таардаггүй гэдгийг олон жилийн турш ярьж ирсэн ч 2025 онд үүнийг хэмжих нарийвчилсан аргачлалууд бодитоор бий болов. Цус, эдийн дээж, бодисын солилцооны үзүүлэлтүүдэд суурилсан шинжилгээгээр нэг ижил насны хоёр хүний биологийн нас арван жилээс илүү зөрүүтэй байж болдгийг судалгаанууд харуулсан юм.

Сөрөг хүчин Засгийн газрыг огцруулдаггүй, олонхи өөрөө огцруулдаг. Одоо ч гэсэн “АН сөрөг хүчнийхээ үүргийг гүйцэтгэж чадах эсэхийг нь харъя” хэмээн ам асууж суугаа МАН-ын гишүүдээс “Оруулаад ирвэл кнопдоод явуулна даа“ гэсэн нэг тийм шүд зуулт амтагдсаар байгаа.

Эрдэнэт үйлдвэр, Эрдэнэс Тавантолгой, Монголросцветмет ТӨҮГ-аас гадна эрчим хүчний 11 компани, МИАТ ТӨХК, Төрийн банк, Хөдөө аж ахуйн бирж, Хөдөө аж ахуйн корпораци зэрэг 20 компанийн 10-66 хүртэлх хувийг гадаад дотоодын хөрөнгийн биржээр дамжуулан олон нийтэд нээлттэй хувьцаат компани болгох юм байна.

Монголчуудын хувьд сар шинийн баяр буюу цагаан сар, наадам хоёр хамгийн том нь. Энэ хоёр баяраа сайхан тэмдэглэж өнгөрөөдөг, бусдынх нь хувьд хуульчлалгүй орхих хувилбар бидэнд илүү тохирох юм шиг санагддаг. Үндэсний их баяр наадам, цагаан сар хоёроороо хүмүүсээ бүх нийтээр нь амраачихдаг. Бусад баяруудыг иргэд өөрсдөө мэдээд сайн дурын үндсэн дээр тэмдэглэх яахаа мэддэг байвал илүү амар биш үү. 

Түүхийн турш Орос ингэж л оршиж ирсэн. Домгоор өөрийгөө тэжээж, айдсаар өөрийгөө барьж, ашиг дуусах мөчид эзнээ сольж ирсэн. Энэ бол хувьсгал биш, урвалт. Энэ бол Оросын түүх.

Өнөөдөр дэлхий даяар албан ёсоор хэрэглэж байгаа оны аргын тоолол нь Есүсийг төрсөн оноор товлон эхлүүлсэн. Гэтэл хожим нь эрдэмтэд судлаад, үнэндээ тэрээр МЭӨ 4 онд төрснийг тогтоосон байна. Эхлэлээ зөв тоолсон бол бид яг одоо 2030 оны шинэ жилээ тэмдэглэх гэж байгаа ажээ. Ингэхээр Есүсийн төрсөн огнооны сар өдөр байтугай жил нь ч үнэнтэй таарахгүй аж. 

Өнөөгийн манлайлал нь эрх мэдэл, хяналтаас илүүтэй итгэлцэл, төвлөрөл, өөрийгөө таних чадварт тулгуурлаж байна. Гадаад орчин хэчнээн тогтворгүй байсан ч удирдагч хүн дотоод төвөө олж, өөрийн хянаж чадах зүйлдээ төвлөрч чадвал баг, байгууллагаа тогтвортой урагшлуулах боломжтой юм.

Байдал ийм тааруу атал Г.Занданшатар Засгийн газраа дахин 16 дэд сайдаар данхайлгав. Эдийн засаг ямар байгаа билээ? Жолооч, туслах гээд олон хүн дагуулсан дэд сайдыг цалинжуулах бүү хэл төрийн ажлыг нугалдаг алба хаагчдын цалинг яаж олгож байгаа билээ?

Судалгаагаар бол манай улс метан хийгээр дэлхийд толгой цохихоор. Хятадынхаас лав 600  дахин том хэмээн нэртэй физикч нөхөр маань ярьдаг. Хэрэв бид тэр нөөц рүүгээ орж чадвал Оростой, төдийгүй дэлхийд бусадтай халз өрсөлдөх болно.

Газрын ховор элемэнт /ГХЭ/, ховор гэдэг нь “олдоц ховор” гэсэн үг биш, хаа сайгүй бий. Тасагны овоог ухахад ч жаахан юм олдож магадгүй.

Хэрвээ гаалийн албан татвараа энэ хэлэлцээрээр тэглэж байгаа бол үүнтэй тэнцүү хэмжээний татварыг онцгой албан татвар дээр нь заавал нэмж өгөх ёстой.

Гурван жил АН-ын Тэргүүн дэд даргаар ажиллахдаа нэг ч удаа дуугараагүй хүн Оюутолгойн сонсголын гэрчийн хувиар олон нийтийн өмнө гарч ирээд их улс төрд эргэн ирж буйгаа зарлалаа. Ирэхдээ жаахан эвгүй, “хажуугийн цохилт”-той л орж ирлээ.

Харвард төгсөгчдийг монголчууд боловсрол мэдлэгийн оргилд хүрэгсэд хэмээн хүлээн авдаг байсан ч өдгөө хоёрдмол хандлага бий болжээ. Ийм хандлага Монгол төдийгүй дэлхий даяар байдаг аж. Харвард дэлхийн шилдэг оюутнуудыг элсүүлдэг сургууль байж мэдэх бөгөөд төгсөгчдөөс нь олон хүн амжилтад хүрснээр энэ сургуулийг төгсчихвөл амжилтад хүрдэг гэсэн төөрөгдөл үүссэн байж болно хэмээн Ролф Добэлли Цэгцтэй сэтгэх урлаг номдоо өгүүлжээ.

Төрийг хэт данхайлгаж томруулсны уршгаар зардал нь улам өсчээ. Татвар төлөгчдийн мөнгөөр цалинждаг төрийн албан хаагчдын нийт цалин 2025 оны эхний 10 сарын нийт дүнгээр 3.5 их наяд төгрөг байх жишээтэй. Ганцхан жилийн дотор 42.2 хувиар өссөн гээд бод доо.

Хайдугийн гол зорилго нь Өгэдэйн ордыг Их Монголын бусад улстай дүйцэхүйц улс болгон байгуулах хүсэл эрмэлзэл байв. Хайдугийн бий болгосон улс нь Цагадайн хаант улсад онцгой байр суурьтай байсан ч, гол сул тал нь Юанийн их хаантай энх тайван тогтоох боломжгүй байв. Хайдугийн улс төр, цэргийн чадвар нь Цагадайнн хаант улсын нөмөр дор бие даасан Монгол улсаа байгуулж, тогтворжсон ч, нас барсных нь дараа Өгөдэй улсын тусгаар тогтнолыг үргэлжлүүлэх баталгаа хангалтгүй байв. Хайдугийн залгамжлагчид эцэг шигээ нөлөөгүй байсан тул үхснээс нь хойш арван жилийн дотор улс төрийн ихэнх эрх мэдлээ алджээ.

Төгрөг нуурын ордоо харьд 250 сая доллароор хулгайгаар зарж хувьдаа завшаад өчнөөн жил өнгөрөхөд ерөнхийлөгч, ерөнхий сайд, сайдууд, УИХ-ын 76 гишүүд болон 230 гаруй мянган алба хаагчдаас нэг нь ч мэдээгүй гэхэд ямар ч тэнэг итгэхгүй. Мэдсээр байж тийм том хулгайг сөхөлгүй өдий хүрсэн нь ялзрал.

-Хэрвээ эс болсныг ярихыг худал гэдэг юм бол үнэнээсээ ярьсан юм эс болохыг юу гэх вэ? -Хэрвээ, миний хүрээлэл тэнэгүүдээс бүрдэж байгаа нь үнэн бол, хүрээллийн аль нэг гишүүний нүдэнд би өөрөө хэн болж харагдах вэ?

ОХУ-д нефть боловсруулах олон үйлдвэр нь халдлагад өртсөн. Төмөр замынх нь 4-5 шугам бөмбөгдөлтөд өртчихлөө. Одоо өөрсдөө АИ92 бензинээ дотооддоо хязгаарлаж, зөвхөн гэрээт орнууддаа өгч байна. Байдал илүү хүндэрвэл юун гэрээт орнуудад шатахуун нийлүүлэх. Энэ бол яах аргагүй хүзүүн дээрх хатги. 

Монголын Засгийн газрын эзэмших хувийг тодорхой болгох асуудлаар “Оюу толгой” ХХК-ийн зүгээс ч, “Онтрэ” компанийн зүгээс ч санаачлага гаргаад, саналаа илэрхийлээд хоёр жил гаруйн хугацаа өнгөрсөн байна. Харин Монголын талын холбогдох албан тушаалтнууд хойш суусаар өдийг хүрчээ. Харин яагаад вэ? гэдэг нь асуулт…

Г.Занданшатарын “реформ”-оос ганц авууштай нь “Татварын ерөнхий газрын шинэ удирдлага татварын реформыг хэрэгжүүлэхдээ технологийн дэвшил, хиймэл оюун ашигла” гэсэн. Энэ бол дэлхий нийтийн чиг хандлага. Гэхдээ өнөөдрийн, маргаашийн, ойрын таван жилийнх нь тактик энэ мэдээд байгаа “юм”-ныхаа эсрэг яваад байна.