"Үнээгээ үхсэн хойно сүүтэйг нь мэддэг" гэж. Эдүгээ засаг төрөөсөө эхлэн айл өрх хүртлээ гэдсээ тасартал мацаг бариад ирэхээр юм юм бодогдох...

2025 оны байдлаар төрийн болон төрийн оролцоотой 109 компани байгаагийн бараг гуравны нэг буюу 43 нь архаг алдагдалтай, олонх нь гурван жил дараалан алдагдалтай ажиллаж, тэнцэл нь улаан гарсаар байна. 2024 онд ТӨК-үүд нийт 26 их наяд төгрөгийн орлого олсон ч, өр нь бараг хоёр дахин өсөж 11 их наяд төгрөгт хүрчээ. Энэ нь 2026 оны улсын төсвийн (32.9 их наяд) гуравны нэгтэй тэнцэж, нийт төрийн өрийн 24 хувийг эзэлж байна. Эрчим хүчний салбар хамгийн том “сорогч” болж, татаасын үнээр ажилласан компаниудын алдагдлыг төсвөөс нөхсөөр байна. 2024 оны 11-р сард тариф нэмсэн нь алхам болсон ч квази-төсвийн алдагдлыг бүрэн арилгаагүй хэвээрээ.

Ажиллах хүчний нөөц багатай орны хувьд эдийн засгийн идэвхтэй 1.4 сая хүнээ хэрхэн үр дүнтэй ашиглах нь хөдөлмөрийн бодлогын үндсэн зорилт байх учиртай. Хөдөлмөрийн зах зээл нь уян хатан, ажиллагсад нь хөрвөх чадвартай, эдгээрийн дэмжсэн боловсролын тогтолцоотой байхыг манай хөгжил шаардаж байна.

Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийн хугацааг зургаан жил болгон өөрчилж, нэг удаа сонгогдохоор зохицуулсан нь 19 онд Үндсэн хуульд оруулсан нэмэлт өөрчлөлтөөр хийгдсэн. Гэтэл Ерөнхийлөгчийн тухай хуулийн заалтыг Үндсэн хуульд нийцүүлэлгүй явж ирж.

Эдийн засаг байхгүй бол ямар ч эрх чөлөө сэтгүүл зүйд байхгүй гэсэн үг юм. Яагаад гэвэл мөнгөгүй ядуу хоосон хэн ч мөнгө өгсөн хүнийг л дагадаг. Мөнгөгүй шударга ёс ч байдаггүй. Сэтгүүл зүйн шударга байх эсэх бас л мөнгөн дээр тогтсон хэвээр байгаа. Бид үнэнээ ярихаас айгаад яах юм. 

Харвардад тэрбээр Адамс байранд, профессор Латтиморын хүү Давид Латтиморын гэрт сууж байна. Хоёрдугаар курсийн оюутан Дэвид нь Диловын хуурай хүү юм. Залуу Латтимор нь Бээжинд төрсөн, түүний хятад хэлний халти мөлт мэдлэг нь Диловын англи хэлт ертөнцтэй харилцах цор ганц холбоос болж байна.

Монголын хөрөнгийн биржийн мэдээлэлд УИД-ын хувьцааны 45.03%-ийг Рэнцэнгийн Содном, 12.84%-ийг Баярсайханы Эрдэнэ, 5.57%-ийг Шагдарсүрэнгийн Баярсайхан нар эзэмшдэг гэжээ. “Номин”-гийнхны ээж, хүү, ач гурав. Нийлээд 63,44 хувь болно. Үнэт цаасны тухай хуулиар, таваас дээш хувьтай нөлөө бүхий том хувьцаа эзэмшигчдийг ингэж зарладаг, доошоо бол үгүй. Саналаа бичгээр өгсөн тэр 58 хүний нөгөө 55 нь буюу “Номин”-гийн хамааралтай этгээдүүд дахиад хичнээн 2,3,4 хувийг эзэмшдэг, бүгд нийлээд хэдэн хувьд хүрснийг бид мэдэхгүй.

Юу юунаас илүүтэйгээр, нүүдэлчин малчдад тулгамдсан асуудал бол ноолуурын үнэ, даатгалын хураамж бус аа. Тэдний жинхэнэ асуудал гэр дотор нь байгаа. Шинэ үеийн хөдөөнийхэн, ялангуяа малчин харчууд эхнэр олж авах гэж нэг проблемтой байгааг бүгд ярьдаг. Яалтай ч билээ. Хотын охидыг богтлолтой ч биш. (Хуучин цагийн, шашин бурхнаа муулсан утга зохиолд Богд хаан зарлиг гарган эхнэр богтолж өгдгөөр гардагдаа. Одоо энэ Ерөнхийлөгчөө тийм зарлиг гаргаад аль гэвэл халгаахгүй байх л даа)

Х.Баттулга, С.Баярцогт хоёрын дунд гаталж барахгүй гол, давж гарахгүй даваа хэдийн бий болсон. Дээр нь нам дотор хэн хэнийг нь дагадаг хүчтэй бүлэг, фракциуд бий. Намын дарга О.Цогтгэрэл өөрөө ч хажууд нь жулдана. Ийм хоёр хүн, эсвэл төлөөний хүн нь төв аппарат, удирдах бүтцэд ороод ирэхээр нам доторх фракциуд нь дагаад идэвхжих нь зүй. Нөгөө “шуудайд хийсэн үхрийн эвэр”-үүд дахин харгалдаж эхэлнэ.

Ёс зүй үнэгүйдэж, авилга хулгай дархлагдан оодорлоо. Тархи үнэгүйдэж, боловсрол хог дээр хаягдав. Сонгогчид гэгээрвэл хулгайчид төрийн толгойд заларч тонгочихгүй. Луйвар хулгайг гишүүд хийдэг-бид мэддэг. Мэдээд яах юм бэ? Бид сонгох эрхтэй ч гэмт хэрэг үйлдсэн гишүүнээ эргүүлэн татах хоншооргүй. Гишүүдийн ёс суртахуун хэмжишгүй агаад халдашгүй эрхтэй. Хэмжиж болохгүй ёс зүйн ард авилга хулгай луувар дархлагдав.   

Хаант Орост хүн амын 7% еврейчүүд (жүүдүүд), гэтэл хувьсгалт нам, байгууллагуудын гишүүдийн 40% нь еврейчүүд байсан баримт ил байна. Эсер намын гурван гишүүн тутмын нэг нь еврей, большевикуудын 4 хүн тутмын нэг нь еврей, Еврейн социалист нам гэхэд 33 мянган гишүүнтэй гэхчлэн. Яагаад ийм хувьсгалч болчихсон юм бэ гэвэл тэдний улс төрийн боловсролтойнх биш. Еврейчүүдийг ямагт, бүх шатанд хавчин гадуурхаж, алж талж, хөөж тууж, хомроголон гэсгээж ирсэнтэй нь холбоотой. Тийм учраас тэд аль ч нийгэмд сөрөг хүчин байсан. 

Дэлхийн шилдэг удирдагч Нарендра Моди энэ жил 75 настай бөгөөд бүх амьдралаа эх орныхоо төлөө зориулжээ.Түүнд эхнэртэйгээ хамт амьдарч үр хүүхэдтэй болох цаг зав ч байсангүй, хөрөнгө мөнгө хуримтлуулж баяжих хүсэл ч байсангүй. Ер нь Энэтхэгийн удирдагчид хамаг амьдралаа эх орныхоо төлөө зориулсан байдаг юм. Махатма Гандид таяг, нөмрөг, нүдний шилнээс өөр өмч хөрөнгө байсангүй, Жавахарлал Неру 10 жил шоронд хоригдож байхдаа дэлхийн түүхийн тухай гайхалтай ном бичиж байлаа. Жинхэнэ эх оронч агуу удирдагч гэж ийм л хүмүүсийг хэлж байгаа юм.

Өмнөх хэлэлцүүлгүүд дээр "Үндсэн хуульд эгүүлэн татах заалт байгаа боловч процесс нь алга" гээд шогшроод байцгаасан. Одоо УИХ өөрөө тэр процессийг нь хуульчлах үүрэгтэй боллоо.

Их хаан маань одоогоор 11 өөр өдөр төрөөд байна буюу бид өөр өдрийг тэмдэглээд байна. Монголчууд бид яах вэ, билгийн тооллынхоо учрыг олоод байя гэж зүтгэж үзье. Гэтэл Чингис хааны төрсөн өдрийг зөвхөн монголчууд тэмдэглэх үү гэсэн глобал шинжтэй стратегийн асуулт хариулт нэхнэ.

2015 оноос хойш ДНБ жилд дунджаар 1.5 хувь өссөн байхад хэрэглээний үнэ 77 хувиар өссөн байна. Орост “өсөлт” гэдэг ойлголт бодит амьдрал дээр орлогын өсөлт биш, инфляцын өсөлт болж хувирчээ. Хөрөнгө оруулалтын өсөлт бүр инфляцид илүү хүчтэй нөлөөлж байна.

Нэг мэдэхэд бид ийм аймшигтай хар нүхэн хонгилын орон болж хувирчээ. Харин ийм үед бодлогоор найр наадам хангинуулж, наадгай цэнгээнийг халгиагаад л байдаг аж. Одоо тэр мөчлөг нь эхэлж байна. Хараад байгаарай, монголыг зунжин найрлуулна...

Мэн-да Бэй лү 1221 онд бичигдсэн бол Нууц товчоо 1240 онд зохиогдсон. Эхнийх нь монголчуудыг мэддэггүй гадны өөр соёл иргэншлийн хүн нүдээр харсан үзсэнээ тэмдэглэсэн бол, дараагийнх нь монгол хүмүүс өөрснөө бүтээсэн. Хоёр эх сурвалжийн гол ялгаа энэ. Аль алин нь анхдагч эх сурвалж. "Хар татаарын товч" хэмээн анхлан нэрэлсэн зохиол нь гадны ажиглалт бол Нууц товчоо нь дотоод түүх. Давуу тал нь эхнийх нь бодит ажиглалт бол дараагийнх нь дэлгэрэнгүй угсаа, үйл явдал. Гэхдээ сул тал нь Мэн-да Бэй лү нь гадны нүдээр харсан өрөөсгөл шинжтэй бол Нууц товчоо домогжсон шинж асар их агуулсан.

Монгол улс жилд 90.0 сая тонн нүүрс, 228 сая тонн зэсийн баяжмал, 8,8 сая тонн төмрийн хүдэр, 3.5 сая баррель газрын тос,1818.1 мянган тонн жонш, 17.0 тонн алт олборлож гадаадад гаргаж байна. Хэрэв боловсруулах үйлдвэр бариад бүтээгдэхүүнээ гадаадад гаргасан бол ямар их валют олж улс баян болох байсан бол?

Израилийн Батлан хамгаалах ба аюулгүй байдлын форумыг үндэслэгч бригадын генерал Амир Авивын дүн шинжилгээг бүрэн эхээр нь хөрвүүлэв.

Монголд өсөлт дутсандаа биш, өсөлтийг нэр төртэй, боломжтой амьдралд хөрвүүлэх институц дутаж байна. Нууц гэрээ, хамсаатнууддаа зориулсан татаасаар явж ирсэн хуучин замаа үргэлжлүүлэх үү, эсвэл шударга, өрсөлдөөнт тогтолцоо бий болгож, “намын дугтуй биш” хөдөлмөр, санаачилга амжилтыг шийдэх үү? Сонголт бол тодорхой. Ард түмэн үүнийг харж байна.