Хэзээ нэгэн цагт та өөрийнхөө зургийг хараад "Энэ би биш байна" гэж бодсон хэрнээ найз нөхөд, гэр бүлийнхэн чинь энэ зурганд лайк, лаав дарсан байхыг хараад тэдэнд би ер нь ямар харагддаг бол гэж бодож байсан уу?
Ийм бодол төрөх нь үнэндээ нэлээд түгээмэл байдаг. Яагаад гэдэг асуултын хариулт нь ч энгийн. Энэ бол “толин тусгал” юм.
Таны толинд болон гэрэл зураг дээрх дүр төрх хоёрын хооронд ялгаа бий. Таны толинд харж буй дүр төрх бусад хүмүүсийн тантай нүүр тулан хардаг дүр төрхтэй харьцуулахад эсрэгээрээ байна. Найзууд чинь таны урвуу-биш дүр төрхийг харж дадсан байдаг бол та өөрийнхөө толинд туссан урвуу дүр төрхийг таниж дассан байдаг.
Бид өөрсдийнхөө гэрэл зурагт дургүй байдаг нэг шалтгаан нь эдгээр зургууд бидний царайны дүр төрхийг төдийлөн сайн гаргаагүй байдаг. Үнэн хэрэгтээ хүмүүс өөрсдийн толин тусгал дүрсийг харуулсан зургийг илүүд үздэг бол зарим нь "үнэн" дүр төрхийг харуулсан ижил хүмүүсийн зургийг илүүд үздэг болохыг судлаачид хэлсэн юм. Энэ үзэгдэл нь бид байнга хардаг зүйлд илүү таатай, тааламжтай ханддаг гэсэн байнгын дүгнэлт болох өртөлтийн нөлөөнөөс үүдэлтэй байх магадлалтай юм.
Энэ нь яагаад чухал вэ? Толин тусгал ба тусгалын сэтгэл судлалын талаар хамгийн сүүлд хэвлэгдэн нийтэд хүртээл болсон "Тольны бясалгал"-д дэлгэрэнгүй бичжээ. Судалгаагаар олон хүн толинд туссан дүр төрхдөө дургүй, харин урвуу дүр төрх нь бүр ч бага таалагддаг болохыг олж мэдсэн байна!
Толинд туссан дүр төрхдөө сэтгэл дундуур байх нь сайжруулах төлөвлөгөө гаргахад түлхэц болдог. Олон хүмүүс толинд харагдах байдалтайгаа тэмцдэг тул гоо сайхны мэс засал сонгодог гэж үздэг. Хүмүүс ихэвчлэн нэг нүд нь нөгөөгөөсөө том, хамар бага зэрэг муруйсан зэрэг нүүрний тэгш бус байдлыг засахын тулд гоо сайхны мэс засал хийлгэхийг хүсдэг. Эдгээр тэгш бус байдал нь өвчтөний сэтгэлийг түгшээж болно, учир нь энэ нь бусад хүмүүсийн тэдний талаарх сэтгэгдэлд нөлөөлдөг гэж үздэг. Гэхдээ бусад хүмүүс өвчтөний толинд харж буй дүр төрхийг бус харин тэдний урвуу бус дүр төрхийг хардаг.
Гоо сайхны мэс засалчид өвчтөнүүдийг эмчлэхийн тулд нүүрний зургийг өргөн ашигладаг тул энэ асуудал илүү төвөгтэй байдаг. Өвчтөнүүд зөвлөгөө, процедурыг давахдаа өөрсдийнхөө зургийг хардаг бөгөөд энэ нь тэдний урвуу бус дүр төрх юм. Хэрэв өвчтөнүүд урвуу бус толин тусгал дүрсээ харж дасаагүй бол эмчилгээ хийлгэхээс өмнө болон дараа нь нүүрнийхээ дүр төрхийг хүлээн зөвшөөрөхөд бүр ч хэцүү болно.
Нэгэн судалгаагаар оролцогчид FACE-Q насны үнэлгээ ба гадаад төрхтэй холбоотой сэтгэц-нийгмийн зовиурын хэмжүүрээр ердийн толинд харахдаа урвуугүй толинд (NRM) илүү оноо авсан болохыг тогтоожээ. Нэмж дурдахад, ихэнх нь тэдний царай NRM-д тэгш хэмтэй, тэнцвэргүй харагдаж байсан гэж мэдээлсэн. Нийтдээ 83 хувь нь гадаад төрхөндөө чанарын ялгаа байгааг харсан гэж хариулсан бол 30 хувь нь NRM-ийг хараснаар нүүрний гоо зүйн зорилгоо өөрчилсөн гэж хариулжээ.
Тиймээс Урвуу эргэхгүй толь нь өвчтөний урвуу тусгал болон тэдний танил бус, урвуу биш, үнэн дүр төрхийг таних гүүр болно. Энэ нь нүүрний гоо зүйн процедурын зорилго, хүлээлтийг хэлэлцэх үед эмч, өвчтөний харилцааны ашигтай хэрэгсэл байж болох юм.
Хэрэв та өөрийнхөө зургийг хараад сэтгэлээр унасан эсвэл нүүрний гоо сайхны мэс засал хийлгэхээр төлөвлөж байгаа бол урвуу дүр төрхтэй танилцах нь ашигтай байх болно.
Мөн та өнөөх өртөлтийн эффектийг өөртөө ашигтайгаар ашиглаарай. Өдөөгч хүчинд олон удаа өртөх нь тааллыг хөнгөвчилдөг тул та өөрийнхөө гэрэл зурагт дуртай байхын тулд зөвхөн өртөлтийн эффектийг ашиглах боломжтой. Судалгаанаас харахад богино хугацаанд өртөх нь урт хугацааны өртөлтөөс илүү тааллыг нэмэгдүүлэхэд илүү үр дүнтэй байдаг байна.
Та өөрийнхөө зургийг гар утсан дээрээ дэвсгэр зураг болгон ашиглах эсвэл өөрийнхөө гэрэл зургуудыг авахдаа олон удаа богино хугацаанд зураг авах аргыг ашиглаж үзээрэй. Ингэхэд таны сэтгэлзүй илүү талархах сэтгэлийг тань нэмэгдүүлж болзошгүй юм.
Эсвэл Жон Уолтерын бүтээсэн дэлгэцийн хайрцагт урвуу эргэхгүй True Mirror толь аваарай. Энэхүү толь нь хүмүүс өөрсдийгөө хэрхэн хардаг талаар олон нээлт хийхэд хүргэсэн.
Дашрамд дурдахад, та "Жинхэнэ толь"-ийн талаар Каролин МакХьюгийн "Өөрөөрөө байх урлаг" нэртэй TED-ийн алдартай илтгэлээс сонсох боломжтой. Магадгүй таны толины тусгал, жинхэнэ тусгал хоёр хоёул өөрийгөө үнэнээр нь таньж мэдэж, хүлээн зөвшөөрч, үнэлэгдэхэд тань тустай байх болно.
А.Долгор
www.psychologytoday.com
