x

З.Нарантуяа: Засгийн газар 5.9 их наяд төгрөгийн эх үүсвэрээ тайлбарлах ёстой

УИХ-ын гишүүн З.Нарантуяагаас цаг үеийн асуудлаар зарим зүйлийг тодрууллаа.

-УИХ-ын хаврын чуулган хаагдах гэж байна. Өнгөрсөн хугацаанд Засгийн газраас авч хэрэгжүүлсэн эдийн засгийн бодлого хэр хөрсөндөө буусан гэж үзэж байна вэ?

-Хаврын чуулганаар улс орны эдийн засаг, цаашлаад хөгжлийн томоохон шийдэлтэй холбоотой шийдвэрүүдийг хангалттай бус байсан гэж мэргэжлийн хүний хувьд дүгнэж байгаа. Оны өмнө улсын төсөв баталж байхад макро эдийн засаг, гадаад худалдааны эргэлт сайн байсны дээр экспортын гол бараа, бүтээгдэхүүний түүхий эдийн үнэ өндөр байсан учраас боломжийн хэмжээнд төсвийн орлого бүрдэнэ гэж тооцоолоод алдагдалтай төсөв баталсан. Харамсалтай нь, коронавирусээс шалтгаалж нөхцөл байдал өөрчлөгдсөн.

Нэн тэргүүнд, коронавирусээс болж эдийн засагт ямар сөрөг нөлөө үзүүлэх вэ гэдгийг тооцоолж, оновчтой арга хэмжээнүүд авсан бол илүү байх байлаа. Уг нь төсвөө тодотгох хэрэгтэй байсан, төсөв бол Монгол Улсын хууль ба үүнийг тодотгодог хуулийн заалт бий. Тодотгохоос өөр аргагүй нөхцөл байдал үүсчихээд байхад зөвхөн сонгуулиа бодож, өмнөх үр ашиггүй хөрөнгө оруулалт, зардлаа УИХ-аар авч хэлэлцэхгүйгээр нэг удаагийн чанартай хуулиар зарим яамдын сайдын багцаас хэмнэсэн хөрөнгийг өөр зориулалтаар зарцуулж байгаа нь тун хариуцлагагүй үйлдэл юм. Олон нийтийг хамарсан арга хэмжээнд маш их мөнгийг үр ашиггүй зарж байна. Үүний оронд ажлын байрыг бий болгож буй ААН-үүдийг дэмжих замаар нэг ч хүн ажилгүй, орлогогүй болохгүй чиглэлд бодлогоо чиглүүлэх байсан.

-Сөрөг хүчний хувиар шүүмжлэлтэй хандаж болох байсан шүү дээ?

-Бид чадлынхаа хэрээр Төсвийн тухай хуулийн төсөл санаачилж, Засгийн газарт хүргүүлсэн. Зайлшгүй авч хэрэгжүүлэх арга хэмжээнүүдийг тусгасан таван хавсралт бүхий тогтоолын төслийг өргөн барьсан. Харамсалтай нь, энэ бүхнийг УИХ хүлээн авч, хэлэлцсэнгүй. Нэг намын олонхын давамгайлал, түрэмгийлэл дор энэ удаагийн парламент ихэнх шийдвэрүүдийг дангаар гаргалаа. Уг нь парламент олон намын оролцоог хангасан сонгодог утгаараа ажиллах ёстой.

-Намрын эдийн засгийн төлөв байдал ямар байх бол?

-Коронавирусийн нөхцөл байдал хэр зэрэг удаан үргэлжлэхээс ихэнх зүйл хамаарна. Дэлхийн бүх л улс орон II дайнаас хойших хамгийн хүнд нөхцөлтэй эдийн засгийн хямрал руу ороод буй. Энэ хямрал аль хэзээний Монгол Улсад мэдрэгдээд эхэлсэн, олон ААН-ийн үйл ажиллагаа доголдож хаалгаа барихад хүрээд байна. Ажилгүйдлийн тэтгэмж авч буй иргэдийн тоо өдрөөс өдөрт нэмэгдэж байна.

Энэ байдлаас гарахын тулд ойрын эрх ашиг буюу сонгуулийн үйл ажиллагааг орхиж, төсөв, санхүүгийн бодлого, бүх зүйлээ эрсдэлээс сэргийлж, үүнээс дордвол яах вэ гэдэг дээр нөөц төлөвлөгөө гаргаж ажилласан бол арай бага хохирол амсах байсан. Тиймээс үлдэж буй цөөн хоногт Засгийн газар энэ тал дээр анхаарал хандуулж ажиллаасай гэж хүсч байна.

-Төсвийн орлого их хэмжээгээр тасарна гэж эдийн засагчид үзэж байна. Таны бодлоор хэр их байх вэ?

-2020 оны эхний улирлын төсвийн орлого, зарлагын гүйцэтгэлийн дүн гарсан. Төсвийн орлого 100 гаруй тэрбум төгрөгөөр тасарсан, зэс, нүүрсний экспорт төлөвлөж байсан хэмжээнээс багассан. Үнэ ханшийн хувьд хоёр улсын хооронд энэ чиглэлээр зохицуулалт хийгээд явлаа гэхэд цаад талдаа буюу манайхаас худалдан авагч Хятад улсын нөхцөл байдал ямар байх вэ гэдэг нь эргэлзээтэй байна.

Учир нь Хятадын эдийн засгийн өсөлт буураад байгаа шүү дээ. Тиймээс сайн байна гэж хэлэх ямар ч нөхцөл байхгүй, хамгийн муу нөхцөлд орвол яах вэ гэдэг чиглэлд бодлого, төлөвлөгөөгөө гаргах хэрэгтэй.

-Саарал жагсаалтаас гарахын тулд нэн түрүүнд ямар арга хэмжээ авч, хэрэгжүүлэх ёстой вэ?

-Саарал жагсаалт бол шинэ мэдээлэл биш. Аль нэг жилийн өмнөөс л гурван зүйл заалтаа засах хэрэгтэй гэсэн анхааруулгыг ФАТФ-аас өгсөн. Засгийн газар, Монголбанк, СЗХ энэ гурвыг яаралтай засчих хэрэгтэй юм. Гурван зүйл заалт засагдаагүй учраас л Европын холбоо дүрэм журмаа өөрчлөхдөө эрсдэлтэй орнуудын тоонд манайхыг оруулчихлаа шүү дээ.

Нэгдүгээрт, хянагдахгүй байгаа, авлигын эх үүсвэр болоод буй, сул чөлөөтэй эргэлдэж байгаа мөнгөө хянах хэрэгтэй. Энэ мөнгө үнэт эдлэлийн бизнес эрхэлдэг газар, ТББ-ын нэрийн дор сул чөлөөтэй эргэлдэж байгааг яаралтай бүртгэлжүүлж, хянах ёстой юм. Ерөөс шалтгаанаа арилгахгүй бол энэ жагсаалтад байгаад л байна гэсэн үг.

Тиймээс Ерөнхий сайд, Монголбанкны ерөнхийлөгч гарч ирээд саарал жагсаалтаас гарахын тулд яг юу хийсэн, яагаад гарч чадахгүй байна вэ гэдгээ тайлбарлах нь чухал. Мэргэжлийн хүний хувьд хэлэхэд, дорвитой арга хэмжээ авч чадаагүй учраас энэ жагсаалтад байгаад байна гэж дүгнэж байгаа.

-Сонгуулийн жил учраас Засгийн газар хэт халамжийн шинжтэй бодлого баримталж байна. Илүү ААН-үүдэд чиглэсэн, ажлын байр хадгалах бодлого хэрэгжүүлэх боломж, эх үүсвэр байсан уу, таны бодлоор?

-Төсвөө тодотгохгүйгээр дотроо зохицуулалт хийнэ гэж ярьж байгаа нь нэг талаас төсөвт боломж байгаа мэтээр ойлголт өгч буй. Гэвч Ерөнхий сайдын амласан 5.9 их наяд төгрөгийн өртөг бүхий санхүүгийн дэмжлэгийг нийгэм рүү гаргаж байгааг дүйцүүлбэл төсөв тодотгохгүйгээр хийх ямар ч боломжгүй юм. Хэрэв төсөвт тодотгол хийсэн бол ойролцоогоор нэг их наяд орчим төгрөг хэмнэх байлаа. Тэр мөнгөөрөө ажилгүй болж буй хүмүүсийнхээ тэтгэмжийг зузаатгаж, ажлын байран дээрх хүндрэл, үйл ажиллагааны дутагдаад буй зардалд нь өгөх, МҮХАҮТ-аас тавьсан саналын дагуу түрээсийн орлогыг нь тодорхой хэмжээнд хөнгөлөх, дээр нь цалингаа тавьж чадахгүй компаниудын цалингийн фонд дээр нэмэлт дэмжлэг үзүүлэх гэх мэт олон арга хэмжээг авч болох байсан.

Тойргийнхоо 24 сумаар яваад ирлээ. Засгийн газрын авч хэрэгжүүлж буй долоон арга хэмжээний зарим нь биелж, зарим нь биелэхгүй байна. Тухайлбал, хүүхдийн мөнгийг аравдугаар сар хүртэл 100 мянган төгрөг болгосныг сайшааж байна. Гэхдээ энэ мөнгийг тасалдахгүйгээр хаанаас гаргах вэ гэдгийг тооцох ёстой. Нөгөө талдаа, малчид зах зээлийнхээ жамаар жил бүр ноолуураа багадаа нэг кг-ийг нь 50-60 мянган төгрөгөөр өгдөг байсан бол энэ жил улсаас ноолуурыг 100 мянган төгрөгөөр авна гэсэн байдлаас болж малчид ченжүүдэд өгөх үү, байх уу гэсэн хүлээлттэй байна лээ. Хамгийн гол нь, Засгийн газар энэ бүх мөнгөний эх үүсвэрээ тайлагнаж, тайлбарлах ёстой болоод байна.

Эх сурвалж: "Ардчилал таймс" сонин

iСанал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
iШинэ мэдээ
Баруун болон төвийн аймгуудын нутгаар аадар бороо орно 5 цаг 9 минутын өмнө Foreign Policy: Цар тахлын дараах хүйтэн дайны явцад америкчууд Европыг алдана 5 цаг 22 минутын өмнө Ардчилсан намаас УБЕГ-т сонгогчдын нэрсийн жагсаалтын асуудлаар шаардлага хүргүүллээ 5 цаг 33 минутын өмнө Улаанбаатар-Арвайхээр чиглэлийн авто замын засварыг энэ сард эхлүүлнэ 5 цаг 42 минутын өмнө Нийслэлийн хэмжээнд Гал түймрээс урьдчилан сэргийлэх зорилгоор хөдөлгөөнт эргүүл ажиллаж байна 5 цаг 58 минутын өмнө Жорж Флойд коронавирусээр халдварласан байжээ 6 цаг 9 минутын өмнө Аймгуудад 45 фургон автомашиныг хуваарилан өглөө 6 цаг 42 минутын өмнө Сарын өмнө хулгайлагдсан Мексикийн парламентын эмэгтэй гишүүний цогцос олджээ 9 цаг 8 минутын өмнө Эрүүл мэндийн яам сүсэгтэн олныг рашаан, утлага зэргийг дамжуулж хэрэглэхгүй байхыг зөвлөлөө 9 цаг 16 минутын өмнө Он гарсаар 8 том хүн, 5 хүүхэд усны ослоор энджээ 9 цаг 28 минутын өмнө Монгол орны бат цайз зүүн хязгаараас бичсэн тэмдэглэл 9 цаг 47 минутын өмнө Д.Нямхүү: Москва-Улаанбаатарын онгоцоор ирсэн хүний давтан шинжилгээнээс коронавирусийн халдвар илэрч батлагдсан тохиолдол 186 боллоо 9 цаг 49 минутын өмнө С.Ононбаяр: Үүрч явсан тогоо аминд орж дутуу ичсэн баавгайн савраас мултарсан 9 цаг 53 минутын өмнө Угаартсан байж болзошгүй иргэдийг эмнэлэгт хүргэжээ. 9 цаг 57 минутын өмнө Баянзүрх эмнэлэг цар тахлын үеийн бэлэн байдлыг хангаж, 100 ортой эмнэлэг бэлджээ 10 цаг 1 минутын өмнө Коронавируст халдварын цар тахлаас урьдчилан сэргийлэх хууль хэрэгжиж байна 10 цаг 8 минутын өмнө "Хар Пиар" хар мөртэй л байдаг юм шүү, дүү нар минь! 10 цаг 36 минутын өмнө Татварын байгууллагын албан хаагчид нэг өдрийн цалингаа хандивлалаа 11 цаг 10 минутын өмнө УОК-т ард иргэдээс цугласан хандиваас гэр бүлийн хүчирхийллийн хохирогчдыг хамгаалах байруудад 100 сая төгрөг өгнө 11 цаг 18 минутын өмнө Эдийн засагч, санхүүчид УИХ-д бодлого тодорхойлно 11 цаг 21 минутын өмнө
iИх уншсан
Д.Эрдэнэбат: Аливаа юм үнэнээрээ байх шиг үнэ цэнэтэй зүйл ү... Чингэлтэй дүүрэгт “Өрхийн хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих төв” үү... Дэлхийг өөртөө нээсэн нэр дэвшигч хэрэгтэй! Хэрэв энэ хотод усан парк байсан бол... Жинхэнэ шарк, Шоуны шарк Ч.Мангалжалав: ШУТИС дэлхийн шилдэг 1000 их сургуулийн нэг б... Дотооддоо тав тухтай, зөв аялцгаая Төмөр хүний бээлийг бодит болгожээ Александр Лукашенко хувьсгал хийхийг зөвшөөрөхгүй гэв Б.Цэрэнчунт: 17 настай охины биеийг хүчээр үнэлүүлж байсан т... Бонд тойрсон болчимгүй улс төр Н.Мөнхсоёл: Нэг ч гэсэн зүйлээрээ хүнд хэрэгтэй байхыг хүсдэ... ​​​​​​​Их Британийн ерөнхий сайдыг яагаад "Борис" гэж нэрлэс... М.Оюунчимэг: Хөдөлмөрлөж буй хүнийг дэмжиж байж улс орон хөг... АН 100 саяараа зодуулаад, МАН тэрбумаа оймсондоо хавчуулаад ... Тэнэг улс ЛУСЫН ХИШГЭЭР хөгждөггүй аж Х.ТЭМҮҮЖИН: Эрх мэдэлтнүүд нь иргэдтэйгээ нэг адил хуулийн д... Эдийн засагч, санхүүчид УИХ-д бодлого тодорхойлно "Хар Пиар" хар мөртэй л байдаг юм шүү, дүү нар минь! Ш.Тэргэл: Зургадугаар сард олон жилийн дунджаас дулаан байна...
Top